Posts Tagged ‘ Υποχρεώσεις ’

Υποχρεώσεις – Επιθυμίες

 

Image: Pixomar / FreeDigitalPhotos.net

Ας μιλήσουμε για υποχρεώσεις. Καλύτερα ίσως θα ήταν να μιλήσουμε γιατί έχουμε τόσες υποχρεώσεις και γιατί είμαστε ανεκτικοί σε ακόμα περισσότερες.

Θυμάμαι τον εαυτό μου παιδί και βλέποντας τους γονείς μου να έχουν ένα σωρό σκοτούρες στο κεφάλι τους, έλεγα μέσα μου ότι δε θα επιτρέψω να συμβεί κάτι τέτοιο και σε μένα. Αλλά, φευ, η παιδική μου αφέλεια αποδείχτηκε απλώς μια ουτοπία. Μεγαλώνοντας κι αρχίζοντας να έχω απαιτήσεις από τη ζωή, άρχισα να συμβιβάζομαι με τα πρόσωπα και τις καταστάσεις γύρω μου. Οι ανάγκες μου για να πραγματοποιηθούν έπρεπε να αρχίσω να αναλαμβάνω κάποιες υποχρεώσεις και όσο οι ανάγκες μεγάλωναν, τόσο μεγάλωναν και οι υποχρεώσεις. Πλέον η μια δουλειά δεν ήταν αρκετή κι έπρεπε να βρεθεί και κάτι άλλο.

Ποιος όμως είναι ο ορισμός της ανάγκης ή αλλιώς της επιθυμίας;

Παραθέτω ένα μικρό κομμάτι από τη διδασκαλία του Επίκουρου (341 π.Χ. -320 π.Χ.), από την Επιστολή προς Μενοικέα.

Ἀναλογιστέον δὲ ὡς τῶν ἐπιθυμιῶν αἱ μέν εἰσι φυσικαί͵ αἱ δὲ κεναί͵ καὶ τῶν φυσικῶν αἱ μὲν ἀναγκαῖαι͵ αἱ δὲ φυσι καὶ μόνον· τῶν δὲ ἀναγκαίων αἱ μὲν πρὸς εὐδαιμονίαν εἰσὶν ἀναγκαῖαι͵ αἱ δὲ πρὸς τὴν τοῦ σώματος ἀοχλησίαν͵ αἱ δὲ πρὸς αὐτὸ τὸ ζῆν. τούτων γὰρ ἀπλανὴς θεωρία πᾶσαν αἵρεσιν καὶ φυγὴν ἐπανάγειν οἶδεν ἐπὶ τὴν τοῦ σώματος ὑγίειαν καὶ τὴν τῆς ψυχῆς ἀταραξίαν͵ ἐπεὶ τοῦτο τοῦ μακαρίως ζῆν ἐστι τέλος.

 

Ο μεγάλος αυτός φιλόσοφος είχε κατατάξει τις επιθυμίες σε φυσικές και μάταιες, τις δε φυσικές σε αναγκαίες κι απλώς φυσικές. Τις αναγκαίες τις ξεχώριζε σ’ αυτές που είναι απαραίτητες για την ευδαιμονία, σ’ αυτές που αφορούν την ευεξία του σώματος και εκείνες που είναι απαραίτητες για την επιβίωση του ανθρώπου.

Αν το φιλοσοφήσουμε όλο αυτό χωρίς ψευδαισθήσεις, θα μπορέσουμε να εξορθολογίσουμε τις επιθυμίες μας κι έτσι να έχουμε ένα υγιές σώμα αλλά και γαλήνη στην ψυχή, μιας και αυτά είναι ότι έχει να προσφέρει μια ευτυχισμένη ζωή.

Εμείς όμως σήμερα, έχουμε ανάγκες που όχι μόνο φυσικές και αναγκαίες δεν είναι, ίσως το αντίθετο, θα μπορούσε εύλογα να ισχυριστεί κανείς. Η πληθώρα των καταναλωτικών προϊόντων και υπηρεσιών και το απίθανο μάρκετινγκ και η διαφήμιση που έχει ανάγει σε τέχνη τη δημιουργία τεχνητών αναγκών στη σύγχρονη κοινωνία, έχουν αποπροσανατολίσει τον άνθρωπο και τον έχουν μετατρέψει σε αχόρταγο καταναλωτή. Όμως, η ικανοποίηση όλων αυτών των επιθυμιών απαιτεί ενέργεια και οικονομικούς πόρους, οι οποίοι για να εξασφαλιστούν χρειάζεται όλο και περισσότερη εργασία, η οποία κάποια στιγμή δεν επαρκεί και απαιτείται κι άλλη κι άλλη κι άλλη… Έτσι οι υποχρεώσεις αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο, ταυτόχρονα η διαφήμιση αυξάνει επιδέξια τις ανάγκες μας κι όλος αυτός ο φαύλος κύκλος δεν κλείνει ποτέ. Το αποτέλεσμα είναι μια αέναη και μάταιη αναζήτηση όλο και περισσότερων οικονομικών αγαθών, με όποια μορφή που μπορεί αυτά να έχουν, στο κυνήγι της οποίας έχουν αφιερωθεί ολόκληροι επιστημονικοί κλάδοι. Άλλοι για να καταφέρουν να αυξήσουν τη λαιμαργία μας κι άλλοι για να καταπραΰνουν τις  αρνητικές επιπτώσεις στον ψυχικό μας κόσμο.

Όποιος δεν φχαριστιέται με τα λίγα δε φχαριστιέται με τίποτα.

Ίσως, κάποια στιγμή ο σύγχρονος άνθρωπος πρέπει να γυρίσει την πλάτη σ’ αυτό που λέγεται άκρατος καταναλωτισμός, να αναγνωρίσει ότι είναι θύμα μιας πολύ καλά οργανωμένης δομής που παράγει και προωθεί ανάγκες που δεν είναι καθόλου απαραίτητες και να επικεντρωθεί σε ότι είναι πραγματικά αναγκαίο. Και πάνω απ’ όλα να ξαναβρεί χρόνο για τον εαυτό του και την οικογένειά του, για τους ανθρώπους που αγαπάει και για ότι τον ευχαριστεί και τον γεμίζει. Να ξαναγίνει ευτυχισμένος.

Κλείνοντας αναφέρω ένα από τα ρητά του Επίκουρου:

“ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΧΑΛΑΜΕ ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΜΕ ΤΟ ΝΑ ΕΠΙΘΥΜΟΥΜΕ ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ, ΑΛΛΑ ΝΑ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ ΠΩΣ ΟΤΙ ΕΧΟΥΜΕ ΚΑΠΟΤΕ ΗΤΑΝ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΕΥΧΟΜΑΣΤΑΝ”

 

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: