Posts Tagged ‘ Πενία ’

Τα παιδιά ενός κατώτερου… ταμείου!

Γράφει ο Πλάτωνας στο Συμπόσιο για τον Έρωτα μνημονεύοντας τους γονείς του, Πόρο και Πενία:

…ὁ οὖν Πόρος μεθυσθεὶς τοῦ νέκταρος—

οἶνος γὰρ οὔπω ἦν—εἰς τὸν τοῦ Διὸς

κῆπον εἰσελθὼν βεβαρημένος ηὗδεν. ἡ

οὖν Πενία ἐπιβουλεύουσα διὰ τὴν αὑτῆς

ἀπορίαν παιδίον ποιήσασθαι ἐκ τοῦ

Πόρου, κατακλίνεταί τε παρ᾽ αὐτῷ καὶ

ἐκύησε τὸν Ἔρωτα.

…Ο Πόρος λοιπόν, μεθυσμένος

από το νέκταρ – άλλωστε δεν υπήρχε ακόμη κρασί –

μπήκε στον κήπο του Δία και κοιμήθηκε, υπό τη

επήρεια του ποτού. Η Πενία τώρα που είχε βάλει

στο μυαλό της να κάνει ένα παιδί με τον Πόρο

προκειμένου να ξεφύγει από τη μιζέριας της,

ξάπλωσε στο πλάι του και έτσι συνέλαβε τον Έρωτα.

Συνεχίζοντας ο Πλάτωνας την περιγραφή του χαρακτήρα του Έρωτα, αναφέρεται στον πατέρα του τον Πόρο.

…κατὰ δὲ αὖ τὸν πατέρα ἐπίβουλός ἐστι τοῖς

καλοῖς καὶ τοῖς ἀγαθοῖς, ἀνδρεῖος ὢν καὶ

ἴτης καὶ σύντονος, θηρευτὴς δεινός, ἀεί

τινας πλέκων μηχανάς, καὶ φρονήσεως

ἐπιθυμητὴς καὶ πόριμος, φιλοσοφῶν διὰ

παντὸς τοῦ βίου, δεινὸς γόης καὶ

φαρμακεὺς καὶ σοφιστής· καὶ οὔτε ὡς

ἀθάνατος πέφυκεν οὔτε ὡς θνητός, ἀλλὰ

τοτὲ μὲν τῆς αὐτῆς ἡμέρας θάλλει τε καὶ

ζῇ, ὅταν εὐπορήσῃ, τοτὲ δὲ ἀποθνῄσκει,

πάλιν δὲ ἀναβιώσκεται διὰ τὴν τοῦ πατρὸς

φύσιν, τὸ δὲ ποριζόμενον ἀεὶ ὑπεκρεῖ, ὥστε

οὔτε ἀπορεῖ Ἔρως ποτὲ οὔτε πλουτεῖ,

σοφίας τε αὖ καὶ ἀμαθίας ἐν μέσῳ ἐστίν.

…Απ’ τον πατέρα του κληρονόμησε την επιβουλή

για τους καλούς και τους αγαθούς, γιατί είναι

ανδρείος και θρασύς και ορμητικός· είναι επίσης

ασυναγώνιστος κυνηγός· ολοένα κάτι σκαρώνει,

έχει λαχταρά για τη φρόνηση και είναι επινοητικός,

φιλοσοφεί σε όλη του τη ζωή και είναι μάγος και σοφιστής. Κι έτσι

δεν είναι από τη φύση του ούτε αθάνατος αλλά ούτε και

θνητός. Κάποιες στιγμές της ημέρας, όταν δεν τον

δέρνει η φτώχεια, είναι ζωντανός και ακμαίος και

κάποιες άλλες πεθαίνει αλλά ζωντανεύει ξανά λόγω

της πατρικής του φύσης. Το εισόδημά

του το εξασφαλίζει σε μικρές ποσότητες κι έτσι ο

Έρωτας ούτε αποταμιεύει αλλά ούτε και δυστυχεί,

βρίσκεται δε ανάμεσα στη σοφία και στην αμάθεια.

Δε θα μιλήσουμε εδώ για τον Έρωτα, δεν είναι αυτός ο σκοπός μας, αλλά για τον πατέρα του τον Πόρο, ο οποίος σύμφωνα με την περιγραφή του Πλάτωνα είναι ανδρείος και θρασύς και ορμητικός, δεν μπορεί να μείνει ήσυχος και όλο σκαρφίζεται πράγματα, είναι επινοητικός αλλά πάνω απ’ όλα επιβουλεύεται τους καλούς και αγαθούς ανθρώπους. Είναι λοιπόν ασυγκράτητος και χωρίς φραγμούς θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς μελετώντας την εύστοχη αυτή περιγραφή του αρχαίου συγγραφέα.

Πόρος όμως στην αρχαία Ελληνική γλώσσα είναι στην κυριολεξία η οδός, η διάβαση, το φυσικό ή τεχνητό πέρασμα και εύ-πορος είναι αυτός που έχει τα μέσα για να παρέχει στον εαυτό του ένα τέτοιο πέρασμα, κατ’ επέκταση λοιπόν να παρέχει στον ίδιο και τους οικείους του τα μέσα για τη ζωή, σε αντίθεση βεβαίως με τον ά-πορο.

Τούτα τα δυο μαζί, η περιγραφή του Πλάτωνα και η ετυμολογία της λέξης, όταν συγκεραστούν μας δίνουν μια καλή εικόνα του ποιος είναι πραγματικά ο εύπορος και ποιος ο άπορος. Αναλογιζόμενοι λοιπόν το συμπέρασμα αυτό, κι αν γυρίσουμε το βλέμμα μας στη χώρα που ζούμε, θα διαπιστώσουμε πως σε όλη την ιστορία από τη δημιουργία της και μετά, κατά γενική ομολογία, είναι άπορη αλλά έχει αρκετούς εύπορους κατοίκους. Τούτη η παραδοξότητα δεν ξέρω αν απαντιέται κι αλλού, εκείνο που ξέρω όμως είναι πως αποτελεί την κύρια αιτία για την κατάντια του λαού (των άπορων) από τη μια και για την αδίστακτη συμπεριφορά που επιδεικνύουν οι λίγοι πραγματικά εύποροι, οι οποίοι δε διστάζουν να υποθηκεύσουν και τη σημαία ακόμα της Ελλάδας στο βωμό του προσωπικού κέρδους από την άλλη. Το τι κάνουν ή τι επιδιώκουν τα εκτός Ελλάδας μυαλά που χαράσσουν τις πολιτικές του μέλλοντος δεν ενδιαφέρουν το γράφοντα, εκείνο που ενδιαφέρει είναι γιατί ενώ το πνευματικό μας επίπεδο είναι σε γενικές γραμμές υψηλό δεν μπορούμε να διακρίνουμε την ήρα από το στάρι κι επιλέγουμε να γινόμαστε συμμέτοχοι στον κατήφορο που μοιάζει να μην έχει τέλος. Όσο κι αν έχω πιέσει το μυαλό μου ουδέποτε μπόρεσα να καταλάβω ούτε γιατί εθελοτυφλούμε ούτε γιατί έχουμε αποβάλλει από μέσα μας το οφθαλμοφανές, ότι δηλαδή το κράτος και η χώρα εις βάρος της οποίας ενεργούμε διαρκώς (κλέβουμε την εφορία, δε ζητάμε αποδείξεις, δε δουλεύουμε όπως πρέπει, μαθαίνουμε στα παιδιά μας τον ωχαδερφισμό, πετάμε τα χαρτιά στο δρόμο και όχι στο καλάθι, …., …., ….) δεν είναι κάποιος άλλος αλλά πρωτίστως εμείς οι ίδιοι! Γιατί λοιπόν θέλουμε να κάνουμε κακό στον εαυτό μας, ποια μοίρα ήταν αυτή που μας έχει καταραστεί να βλέπουμε μονάχα δυο μέτρα μπροστά μας και όχι μακριά στον ορίζοντα;

Οι άποροι των αρχών του προηγούμενου αιώνα σχεδόν εξαφανίστηκαν στην Ελλάδα ειδικά μετά την μεταπολίτευση και δημιουργήθηκε μια κοινωνική ομάδα εύπορων ανθρώπων, οι οποίοι όμως όπως αποδείχτηκε, στήριξαν την οικονομική τους ευμάρεια όχι στις δυνάμεις τους αλλά στο κράτος, το οποίο τελικά διαφαίνεται πως δεν είναι ικανό να τηρήσει τις υποσχέσεις του και πως θα προδώσει τις προσδοκίες τους, αλλά και στο ξένο, στο δανεικό χρήμα που τώρα καλούνται να γυρίσουν πίσω και μάλιστα πολλαπλασιασμένο πολλές φορές. Οι εύποροι λοιπόν αυτής της κοινωνικής ομάδας αποδεικνύεται πως, σχεδόν εν μία νυκτί, έχασαν το έδαφος κάτω από τα πόδια τους και τα πλαδαρά από την καλοπέραση κορμιά τους δεν μπορούν να συνειδητοποιήσουν πως χρειάζεται να δουλέψουν πραγματικά (και όχι να κάνουν πως δουλεύουν) για να βάλουν φαγητό στα κοφτερά τους δόντια! Κι όλα αυτά έγιναν με τη δική τους συνδρομή και όχι πίσω από τις πλάτες τους, πράγμα το οποίο είναι απορίας άξιο διότι ο λαός σ’ αυτή τη χώρα δεν πάσχει από έλλειψη παιδείας κι έπρεπε να το έχει καταλάβει αυτό πολύ πριν συμβεί και τα πράγματα πια γίνουν μη αναστρέψιμα. Ή, αναρωτιέμαι για το ζήτημα της παιδείας, μήπως δεν είναι έτσι; Μήπως το ίδιο μας το μυαλό, η ίδια μας η συμπεριφορά θα έχει ως αποτέλεσμα οι επόμενες γενιές, τα παιδιά μας, να γίνουν παιδιά ενός κατώτερου Θεού; Και δε φταίει κανείς άλλος παρά μόνο εμείς οι ίδιοι που γίναμε σαν τον Πόρο και κληρονομήσαμε στον ίδιο μας τον εαυτό την κληρονόμησε την επιβουλή για τους καλούς και τους αγαθούς, την επιβουλή για την ίδια μας τη χώρα και τελικά για τον ίδιο μας τον εαυτό;

Υ.Γ. Αν η μετάφραση του κειμένου δεν είναι η καλύτερη δυνατή συγχωρέστε με, δεν είμαι φιλόλογος…
Advertisements

Έρωτας

Image: thephotoholic / FreeDigitalPhotos.net

«Ἦ τοι µὲν πρώτιστα Χάος γένετ’, αὐτὰρ ἔπειτα

Γαῖ’ εὐρύστερνος, πάντων ἕδος ἀσφαλὲς αἰεὶ

[ἀθανάτων, οἳ ἔχουσι κάρη νιφόεντος Ὀλύµπου,

Τάρταρά τ’ ἠερόεντα µυχῷ χθονὸς εὐρυοδείης,]

ἠδ’ Ἔρος, ὃς κάλλιστος ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσι,

λυσιµελής, πάντων δὲ θεῶν πάντων τ’ ἀνθρώπων

δάµναται ἐν στήθεσσι νόον καὶ ἐπίφρονα βουλήν.»

Από τη Θεογονία του Ησίοδου.

 

(Μετάφραση: Στην αρχή γεννήθηκε το Χάος, έπειτα η πλατύστηθη Γαία παντοτινός κι ασφαλής τόπος των αθανάτων που εξουσιάζουν τις χιονισμένες κορφές του Ολύμπου και τα σκοτεινά Τάρταρα στα βάθη της γης με τις πλατιές οδούς. Μετά ο Έρως που είναι ο ωραιότερος ανάμεσα στους αθάνατους θεούς, που λύνει τα μέλη όλων των θεών και των ανθρώπων και δαμάζει στα στήθη την καρδιά και το νου.)

 

Ο αυτογέννητος, κατά τον Ησίοδο, Έρωτας αποτελεί για την αρχαία ελληνική μυθολογία τον ακρογωνιαίο λίθο πάνω στον οποίο στηρίχθηκε ολόκληρο το οικοδόμημά της. Είναι υπέροχο το απόσπασμα αυτό του Ησίοδου και αποδίδει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον τεράστιο ψυχικό και πνευματικό πλούτο των ανθρώπων εκείνης της εποχής. Αν το συνδυάσουμε και με το Συμπόσιο του Πλάτωνα, που ο Σωκράτης και η Διοτίμα δίνουν τον ορισμό ότι ο Έρωτας είναι η επιθυμία όσων δεν κατέχουμε, συμπεραίνουμε το μεγαλείο και τη σοφία της φύσης του. Βέβαια, στο Συμπόσιο δίνεται και μια ακόμα διάσταση του. Δεν είναι αυτογέννητος, αλλά έχει πατέρα τον Πόρο και μητέρα την Πενία, η σύλληψή του δε, έγινε τη μέρα των γενεθλίων της Αφροδίτης. Έτσι, αυτομάτως έρχεται στο μυαλό η ομορφιά, λόγω της Αφροδίτης και συνάμα δικαιολογείται πλήρως ο ορισμός που του δίνεται λόγω των ιδιοτήτων των γονιών του. Κληρονόμησε τη φτώχεια από τη μητέρα του και το κυνήγι, τη λεβεντιά και την παρορμητικότατα από τον πατέρα του. Και δεν είναι ούτε αθάνατος ούτε θνητός.

Τι καλύτερο θα μπορούσε να σκεφτεί ο ανθρώπινος νους για να ορίσει τον έρωτα; Τι διαυγέστερο κι ευστοχότερο; Ο Έρωτας είναι η κινητήριος δύναμη των πάντων. Διότι χωρίς την επιθυμία αυτού που δεν κατέχουμε δεν υπάρχει λόγος ούτε καν για να κουνηθούμε. Αυτό το ακατανίκητο συναίσθημα για να προσεγγίσουμε αυτό που μας λείπει, αυτό που θεωρούμε ότι θα μας συμπληρώσει, δίνει την εναρκτήρια ώθηση και την ενέργεια για προχωρήσουμε μπροστά. Καμιά φορά μου έρχεται στο μυαλό ότι όλο αυτό είναι εγγενές στη φύση, αφού και η αλυσίδα του DNA για να πολλαπλασιαστεί το κύτταρο σπάει σε δύο μέρη και το καθένα απ’ αυτά αναζητά  το συμπληρωματικό του, αυτό που του λείπει και δεν το κατέχει, για να διαιωνιστεί.

Κι όταν μιλάμε για τον Έρωτα, δεν κάνουμε λόγο μόνο για την έλξη μεταξύ ανθρώπων. Μιλάμε για τον έρωτα του επιστήμονα για να βρει τις απαντήσεις που ψάχνει, του συγγραφέα για να ολοκληρώσει το έργο του, του ηθοποιού που γίνεται ένα με το ρόλο του, του ανθρώπου προς μια ιδέα. Είναι ο αόρατος αιθέρας που συμπληρώνει το ένστικτό μας και που χωρίς αυτόν όλα τα πράγματα θα ήταν στάσιμα, αμφιβάλλω αν υπήρχε κι η ιστορία ακόμα. Γιατί η αγάπη του ανθρώπου για το μέλλον του, τον οδήγησε να μετατρέψει το χρόνο και να τον σμιλέψει σ’ αυτό που ονομάζουμε ιστορία. Ο έρωτας αποτέλεσε κι αποτελεί την πεμπτουσία της ανθρώπινης λογικής ή μη σκέψης. Είναι εκείνο το συστατικό που τον παρακίνησε να γράψει την Οδύσσεια και να φτάσει μέχρι το φεγγάρι. Χωρίς αυτόν, κατά την ταπεινή μου γνώμη, ίσως και να μην υπήρχαμε…

Αρέσει σε %d bloggers: