Posts Tagged ‘ Κοινωνικά συστήματα ’

Κατάρρευση.

Ο κόσμος, σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή της ιστορίας του, στηριζόταν για την πορεία και την εξέλιξή του σε τρεις κύριους πυλώνες, τις κοινωνικές, τις επιστημονικές και τις θρησκευτικές αξίες. Ανάλογα με τον ιστορικό χρόνο, κάποιος από τους τρεις αυτούς πυλώνες κυριαρχούσε με αποτέλεσμα οι κοινωνίες να διαβιούν με ανάλογο τρόπο κι ανάλογες συνθήκες. Στον πλανήτη έχουν δημιουργηθεί καθεστώτα όλων των τύπων, θεοκρατικά, απολυταρχικά, προσωποπαγή αλλά και δημοκρατικά. Για κάθε χρονική στιγμή, αν κάποιος μελετήσει το σύστημα διακυβέρνησης θα εξάγει ασφαλές συμπέρασμα για το ποια φιλοσοφία, ποια επιστήμη αλλά και ποιο θεολογικό σύστημα υπήρχε κρυμμένο στο πίσω μέρος των παρασκηνίων και κινούσε τα νήματα.

Εκείνο το θεμελιώδες χαρακτηριστικό, το οποίο μαζί με τα θρησκευτικά, κοινωνικά και επιστημονικά ρεύματα διαδραμάτισε επίσης καίριο και καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των κοινωνιών και στη διαμόρφωση της ιστορίας και το οποίο βρίσκεται βαθιά ριζωμένο μέσα σε κάθε άνθρωπο, είναι ο φόβος. Ο φόβος για το μέλλον το οποίο είναι έξω από τη δυνατότητα πρόβλεψής του, ο φόβος για τα φυσικά φαινόμενα που είναι αδύνατο να δαμάσει όταν αυτά εκδηλώνονται με ακραίες μορφές αλλά και ο παντοτινός και καθοριστικός για το χαρακτήρα φόβος του θανάτου. Προσπαθώντας το έλλογο ον που κυριαρχεί στον πλανήτη τις τελευταίες χιλιετίες να εξορκίσει αυτούς τους φόβους του άλλοτε στράφηκε στη θρησκεία, άλλοτε στην επιστήμη κι άλλοτε στα κοινωνικά – πολιτικά συστήματα, με όχι πάντα καλά αποτελέσματα. Οι ισορροπίες ανάμεσα σε αυτούς τους ρυθμιστικούς για την εξέλιξη των κοινωνιών παράγοντες σχεδόν ποτέ δεν βρέθηκαν στη χρυσή τους τομή. Χαρακτηριστικές τέτοιες περίοδοι ήταν ο 5ος αιώνας προ Χριστού, ανάμεσα δηλαδή στους Περσικούς πολέμους και τον Πελοποννησιακό πόλεμο αλλά και η κοινωνία των Η.Π.Α. τις δεκαετίες από το 1950 μέχρι τις αρχές του 1970.

Το φιλοσοφικό – πολιτικό – κοινωνικό, ίσως και θρησκευτικό, σύστημα του δυτικού κόσμου καθρεφτίζεται μέσα στις οικονομικές αξίες οι οποίες δοκιμάζονται στα χρόνια από την κατάρρευση της Lehman Brothers κι έπειτα. Η κατάρρευση του οικοδομήματος του δυτικού κόσμου που ονομάζεται καπιταλιστικό σύστημα δεν είναι στην πραγματικότητα απλώς μια κατάρρευση της οικονομίας αλλά κάτι πολύ βαθύτερο. Πρόκειται για κατάρρευση των πολιτικών συστημάτων, καθώς η φιλοσοφία είναι απλώς ανύπαρκτη, τουλάχιστον αυτή που έχει ανθρωποκεντρικά χαρακτηριστικά και στηρίζεται σε αξίες όπως η φιλία, ο ουμανισμός, ο αλτρουισμός, η αξιοπρέπεια και το κοινό καλό, όπως επίσης και οι θρησκείες που αποτελούν πια σάπια και δύσοσμα απομεινάρια ενός παλιού, νεκρού κόσμου. Δυστυχώς πια δεν υπάρχει το ‘εμείς’ παρά το ‘εγώ’, δεν υπάρχει το ‘θα κάνουμε’ αλλά το ‘θα κάνω’, δεν υπάρχει ο ‘συνάνθρωπος’ παρά η οικονομική αξία που αντιπροσωπεύει η εργασία του άλλου, δεν υπάρχει, τέλος, η αγάπη αλλά το συμφέρον. Ακόμα και ο έρωτας στις μέρες μας μετράται κι αποτιμείται σε οικονομικά μεγέθη, τρανό παράδειγμα του δυτικού κόσμου τα προγαμιαία συμβόλαια!

Κατά την ιστορική περίοδο των προ-Σωκρατικών φιλοσόφων αλλά και λίγο πριν τη βιομηχανική επανάσταση του 17ου αιώνα, οι επιστήμες άρχισαν να κερδίζουν έδαφος και να κυριαρχούν πάνω στους άλλους πυλώνες των κοινωνιών που έχουμε ήδη προαναφέρει. Στην πρώτη περίπτωση ακολούθησε η άνθηση της φιλοσοφίας κι επικράτησε η ανθρωποκεντρική θεώρηση των πραγμάτων με αποτέλεσμα να οδηγηθεί η ιστορία στο Χρυσό Αιώνα ενώ στη δεύτερη κυριάρχησε ακριβώς το αντίθετο, η περιθωριοποίηση της φιλοσοφίας που είχε ως κέντρο τον άνθρωπο και η αντικατάσταση αυτού από το χρήμα. Έτσι, σήμερα έχουμε οδηγηθεί στο δυτικό κόσμο σε ένα κοινωνικοπολιτικό σύστημα που έχει θεοποιήσει το χρήμα και που όλες οι εξουσίες πηγάζουν από αυτό και δρουν υπέρ αυτού. Έχοντας ήδη στις μέρες μας προεξοφλήσει τις μελλοντικές οικονομικές προσόδους ακόμα και των αγέννητων δισέγγονών μας προκειμένου να γεμίσουν τα θησαυροφυλάκια μιας διεθνούς οικονομικής ελίτ, το σύστημα καταρρέει, παρασύροντας μαζί του ανθρώπους, θεσμούς, ήθη αλλά και την αξιοπρέπεια που τόσο σημαντικό ρόλο έχει διαδραματίσει ειδικά για την ψυχοσύνθεση των Ελλήνων. Ο μοναδικός ίσως τρόπος για να ξεπεράσει ο δυτικός κόσμος την δύσκολη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει, είναι να στρέψει το βλέμμα του αλλά και το λογισμό του στον άνθρωπο. Το ‘εγώ’ να γίνει ‘εμείς’ και το ‘δικό μου’ να γίνει ‘δικό μας’. Η συλλογικότητα να αντικαταστήσει τον ατομικισμό και μέσα από κοινωνικούς θεσμούς με ειλικρινή προσπάθεια να διώξουμε από τις κοινωνίες μας ότι κακό υπάρχει που δρα ως βαρίδι και μας παρασέρνει στον πάτο. Το πρόβλημα δεν είναι αμιγώς οικονομικό, το πρόβλημα είναι πρωτίστως φιλοσοφικό, από την οπτική της θέσεως ξανά του ανθρώπου στο κέντρο της λήψης των αποφάσεων και της εξέλιξης, πολιτικό, κοινωνικό και δευτερευόντως οικονομικό. Το μόνο που ευχόμαστε είναι τα παραδείγματα και οι διδαχές του παρελθόντος να γίνουν μάθημα για το σήμερα και οδηγός για το αύριο.

Advertisements
Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: