Posts Tagged ‘ κοινωνία ’

Προεκλογικές σκέψεις

ballot

 Η χώρα, για ακόμα μια φορά, βρίσκεται μπροστά στις ‘πιο κρίσιμες’ εκλογές στην ιστορία της! Τουλάχιστον αυτό υποστηρίζουν –κυρίως- τα πολιτικά κόμματα που κατά το παρελθόν έχουν κυβερνήσει τον τόπο. Πολύ εύκολα μπορεί να ανασύρει από τη μνήμη του ο μέσος πολίτης τη συνθηματολογία των εκλογών του 2007, του 2009 αλλά και των δύο αναμετρήσεων του 2012 πως η χώρα έπρεπε να βγει από το αδιέξοδο πάση θυσία και πως οι επερχόμενες τότε εκλογές ήταν επίσης οι πιο κρίσιμες. Κι όμως σήμερα, μια βδομάδα πριν το άνοιγμα της κάλπης, και πάλι, σύμφωνα με το σκεπτικό των κομμάτων, βρισκόμαστε μπροστά στην πιο κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση για το μέλλον της χώρας. Εύλογα λοιπόν αναρωτιέται κανείς γιατί οι μέχρι χθες κυβερνώντες δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν τα προβλήματα ώστε οι εκλογές αυτές να μην είναι οι πιο κρίσιμες στην ιστορία της.

Η απάντηση δεν είναι εύκολο να δοθεί, αλλά στο μυαλό του απλού ανθρώπου έρχεται το αυτονόητο: Διότι προφανώς οι κυβερνήσεις των τελευταίων ετών στη χώρα δεν έκαναν σωστά τη δουλειά τους! Αυτή η υπεραπλουστευμένη απάντηση βεβαίως δεν μπορεί να ανταποκριθεί στην πραγματικότητα. Οι κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη αποτελούν ένα μωσαϊκό που είναι εξαιρετικά δύσκολο κι εξόχως πολύπλοκο ώστε μια κυβέρνηση να μπορέσει να βάλει στη σωστή θέση όλες τις ψηφίδες. Αυτό δύσκολα μπορεί να το αμφισβητήσει κανείς, εκείνο όμως που τίθεται ως προβληματισμός είναι το γεγονός πως η πολιτική εν πολλοίς έχει πάψει πια να ασχολείται με τον άνθρωπο κι έχει επικεντρώσει την προσοχή της στους αριθμούς. Κι όταν η ανθρωποκεντρική θεώρηση των πραγμάτων βγαίνει από το κάδρο της επικαιρότητας αλλά και της καθημερινής σκέψης των ανθρώπων που λαμβάνουν αποφάσεις, τότε μοιραία οι χώρες πάντα θα βρίσκονται κάτω από την πίεση των κοινωνιών τους, διότι πολύ απλά αυτές είναι ζωντανοί οργανισμοί με ανάγκες και όχι μαριονέτες – κομπάρσοι σε σχέδια κι ασκήσεις επί χάρτου. Ο πολίτης πεινάει, πονάει, έχει παιδιά, ονειρεύεται το μέλλον του, θέλει να νιώθει πως έχει μέλλον και κυρίως δε θέλει να φοβάται. Η εξασφάλιση της ευημερίας των αριθμών δε σημαίνει κατ’ ανάγκη πως θα εξασφαλιστεί και η ευημερία του πολίτη.

Οι πολιτικοί σχηματισμοί λοιπόν, όπως φανερώνεται μέσα από την τρέχουσα επικαιρότητα, για ακόμα μια φορά, έπαιξαν το χαρτί του φόβου στη σκακιέρα των εκλογών, μια κίνηση που άλλωστε τη γνωρίζουν πολύ καλά. Όμως, επειδή ο βρεγμένος τη βροχή δε τη φοβάται, ίσως τούτη τη φορά η επιλογή αυτή να γυρίσει μπούμερανγκ εις βάρος τους. Εκείνο που θέλει ο πολίτης ετούτης της χώρας, είναι οι πολιτικοί να θυμηθούν τον αληθινό τους ρόλο, που δεν είναι άλλος από το να βλέπουν και να προβλέπουν το μέλλον. Εκλεγμένος εκπρόσωπος, βουλευτής είναι εκείνος που αφουγκράζεται την κοινωνία κι αναπαράγει τη φωνή της στα κέντρα λήψης των αποφάσεων, υπουργός σημαίνει υπηρέτης του λαού κι όχι το αντίστροφο. Και πρωθυπουργός είναι εκείνος που στην πλάτη του σηκώνει τη χώρα κι όχι η χώρα εκείνον! Δυστυχώς όμως, είναι κοινή πεποίθηση πως εν Ελλάδι οι παραπάνω ιδιότητες συνήθως δε συνάδουν με το θεσμικό τους ρόλο, δεν είναι άλλωστε τυχαίο πως ακόμα και η Τέχνη το έχει αντιληφθεί αυτό κι έχει με εξαιρετική επιτυχία δημιουργήσει μορφές και χαρακτήρες όπως ο Μαυρογυαλούρος του Αλέκου Σακελλάριου.

Ο απλός άνθρωπος τούτης της χώρας, μέσα στις αγωνίες αλλά και την ελπίδα του για το μέλλον, δε θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε πως τούτη τη φορά θέλει από τους πολιτικούς όλων των χώρων και των ιδεολογιών να σταθούν αντάξιοι των προσδοκιών τους, να τον βγάλουν από τα αδιέξοδα, αυτά τα οποία πολλοί υποστηρίζουν πως τεχνηέντως έχουν δημιουργηθεί εξυπηρετώντας συμφέροντα, να κρατήσουν το τιμόνι του τόπου με χέρια στιβαρά κι όχι ασθενικά. Οι πολίτες, που φέρουν το βάρος της ευθύνης των επιλογών τους, δε θα πρέπει να το ξεχνούν αυτό την ώρα της κάλπης. Και δε θα πρέπει επίσης να ξεχνούν πως κάθε κράτος και κάθε λαός που σέβεται τον εαυτό του οφείλει να πορεύεται στο μέλλον με μοναδικό γνώμονα την ασφάλειά του, την ικανοποίηση των αναγκών του και την ευημερία των πολιτών του. Σε κάθε άλλη περίπτωση άλλωστε δεν μπορούμε να μιλάμε για κράτος αλλά για αποικία…

Advertisements

Je suis Charlie (?)

paris

Το ερώτημα αν η σάτιρα έχει όρια και μέχρι που αυτή μπορεί να φτάσει είναι εξαιρετικά δύσκολο να απαντηθεί. Υπάρχουν επιχειρήματα που μπορούν να πείσουν έναν σκεπτόμενο άνθρωπο είτε για τη μια είτε για την άλλη άποψη. Το λεπτό σημείο όμως σε μια τέτοια συζήτηση είναι το αν και κατά πόσο τίθενται όρια στην ελευθερία της έκφρασης από τη μια και του σεβασμού των πιστεύω από την άλλη και ο καλύτερος φορέας για τη συλλογιστική αυτή δεν μπορεί να πηγάζει από πουθενά αλλού παρά μόνο από την παιδεία αλλά και το κοινωνικό υπόβαθρο στο οποίο απευθύνεται αλλά και παράγεται η σάτιρα.

Ολόκληρος ο πλανήτης έχει συγκλονιστεί από τη δολοφονική επίθεση στα γραφεία του περιοδικού Charlie Hebdo στη γαλλική πρωτεύουσα. Οι δράστες, εμφορμούμενοι από το γεγονός πως η απεικόνιση του Προφήτη του Ισλάμ είναι μια ανίερη πράξη αποφάσισαν να τιμωρήσουν τους υπεύθυνους, δικάζοντάς τους και καταδικάζοντάς τους εις θάνατο χωρίς καν να απολογηθούν. Στο μυαλό των ανθρώπων αυτών, όπως άλλωστε στο μυαλό κάθε φανατισμένου ανθρώπου που το οπτικό του πεδίο περιορίζεται από τα στενά πλαίσια του δόγματος που πιστεύει ή που θεωρεί ως τη μοναδική αλήθεια, η τιμωρία και ο θάνατος των συντακτών του περιοδικού ήταν ένα ιερό καθήκον το οποίο έπρεπε πάση θυσία να φέρουν εις πέρας. Η αξία της ανθρώπινης ζωής, αλλά και κάθε άλλη αξία, είναι σε δεύτερη μοίρα ή ενδεχομένως δεν αποτελεί καν αξία. (Η εκτέλεση των ανθρώπων αυτών έπρεπε να γίνει πραγματικότητα προκειμένου να σωθεί η ψυχή των εκτελεστών όταν θα έρθει το πλήρωμα του χρόνου και θα κριθεί. Μήπως τελικά τα δόγματα παράγουν εγωιστές αλλά και παράφρονες ανθρώπους;… θα αναρωτηθεί εύλογα ένας ουδέτερος παρατηρητής)

Δυστυχώς η ιστορία έχει να επιδείξει σωρεία τέτοιων γεγονότων, τα οποία, όπως έχει τελικά αποδειχτεί, έχουν τις ρίζες των αιτιών που τα προκάλεσαν κάπου αλλού! Θα ήταν τουλάχιστον ηλίθιο, αν ισχυριστεί κανείς πως ο απλός πιστός μιας θρησκείας έχει κάποια σχέση με τον άνθρωπο που κρατάει το μαχαίρι ή το όπλο και σκοτώνει λόγω μίσους. Διότι το μίσος και η μισαλλοδοξία είναι επίκτητα χαρακτηριστικά του ανθρώπου και όχι έμφυτα, χαρακτηριστικά τα οποία δυστυχώς διδάσκοντα! Τα συμφέροντα λοιπόν πίσω από το κύμα αυτό των επιθέσεων, έχουν βρει γόνιμο έδαφος στα μυαλά απαίδευτων ανθρώπων κι έχουν σπείρει τα ανίερα σχέδιά τους καμουφλαρισμένα πίσω από τις θρησκευτικές διαφορές. Ο σκοπός τους δεν είναι άλλος από τη διασπορά του φόβου σε ολόκληρο τον πλανήτη. Φόβος, ο οποίος θα οδηγήσει αναμφίβολα στη λήψη μέτρων για την ‘προστασία’ μας, με άλλα λόγια, μέτρων που στόχο θα έχουν να περιορίσουν την ελευθερία. Ελευθερία κινήσεων, ελευθερία αποφάσεων, ελευθερία στην καθημερινότητα, ελευθερία λόγου, αλλά το χειρότερο, ελευθερία σκέψης!

Κάθε σύστημα που προσπαθεί να επιβληθεί και βεβαίως να κυβερνήσει, θέλει να μπορεί να επιβάλλει τις αποφάσεις του. Αυτό, σε μια ιδανική κοινωνία κι έναν ιδανικό πλανήτη κατ’ επέκταση, θα προϋπόθετε εξύψωση της παιδείας με σκοπό τη δημιουργία υγιώς σκεπτόμενων πολιτών με τους οποίους κάθε αρχή θα μπορούσε να συνδιαλέγεται και να λαμβάνει αποφάσεις. Η ουτοπία αυτή όμως ουδέποτε υπήρξε και είναι κοινώς αποδεκτό πως είναι πολύ δύσκολο να υπάρξει, οπότε τα συστήματα λήψης των αποφάσεων χρησιμοποιούν την πιο εύκολη οδό προς εκπλήρωση των σκοπών τους. Το φανατισμό και το διχασμό. Κοσμοθεωρίες, θρησκείες, πολιτικά κόμματα ακόμα αθλητικά σωματεία γίνονται εργαλεία στα χέρια των ισχυρών προκειμένου να αδυνατίσουν τους κοινωνικούς δεσμούς, να αποπροσανατολίσουν και τελικά να βάλουν ισχυρές κι αδιαπέραστες διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στους ανθρώπους.

Αντίδοτο ή κάποια θαυματουργή λύση είναι δύσκολο να υπάρξει. Αρχή και τέλος σε κάθε κοινωνία είναι η παιδεία της (σ.σ. όχι η εκπαίδευση της). Αν εμείς οι απλοί πολίτες των κοινωνιών του παγκόσμιου πια χωριού στο οποίο ζούμε θέλουμε αύριο τέτοια γεγονότα να μην υπάρξουν ξανά, θα πρέπει να μάθουμε στα παιδιά μας την αξία της ανθρώπινης ζωής αλλά και του σεβασμού στα πιστεύω του άλλου. Όποια κι αν είναι αυτά…

Κατανάλωση

 

Είναι γνωστό πως η οικονομία της Ελλάδας βασίζεται ή τουλάχιστον μέχρι πριν λίγο καιρό βασιζόταν στην κατανάλωση. Μαζί με τον τουρισμό αποτελούσε την κινητήριο δύναμη και το μοχλό που έσπρωχνε τους δείκτες της προς τα εμπρός. Η γεωργία, που με τη στρεβλή επινόηση των επιδοτήσεων, έχει πάψει από καιρό να συνδράμει σημαντικά, ενώ η μεταποίηση  και η βιομηχανία είναι σχεδόν ανύπαρκτες.

Οι ιθύνοντες λοιπόν αντί να αντιληφθούν την τεράστια σημασία που είχε η κατανάλωση για την οικονομία σ’ αυτή τη χώρα, πήραν μέτρα για να την ελαχιστοποιήσουν ή ακόμα και να την εξαφανίσουν. Σε ένα οικονομικό σύστημα που στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά σ’ αυτή, τα πρώτα μέτρα που ελήφθησαν ήταν ο περιορισμός των εισοδημάτων που στήριζαν την αγορά. Περικοπές μισθών στο δημόσιο τομέα και συντάξεων δικαιολογήθηκαν ως περιορισμός των κρατικών δαπανών, κακώς κατά την άποψή μας, αλλά στον ιδιωτικό τομέα είναι παντελώς αδικαιολόγητες. Οι ελαστικές συμβάσεις εργασίας και οι απαράδεκτες συνθήκες στη δουλειά έχουν καταστήσει την αβεβαιότητα των ανθρώπων πολύ μεγάλη με αποτέλεσμα να μη διοχετεύουν καμία οικονομική τους πρόσοδο στην πραγματική οικονομία υπό το φόβο των μελλοντικών εξελίξεων. Οι εργοδότες από την άλλη δεν μπορούν να συνειδητοποιήσουν πως περικόπτοντας τους μισθούς δεν κερδίζουν τίποτα παρά μόνο χάνουν διότι την ίδια τακτική χρησιμοποιούν και οι συνάδερφοί τους με αποτέλεσμα να μην υπάρχει χρήμα στην αγορά και ο τζίρος τους διαρκώς να μειώνεται.

Από την άλλη μεριά, οι διαρκώς αυξανόμενοι φόροι ελαχιστοποιούν ή ακόμα και μηδενίζουν την όποια αγοραστική δύναμη διαθέτει ο μέσος Έλληνας. Υποτίμηση στις τιμές των ραφιών, ειδικά των μεγάλων εταιρειών, δεν έχει γίνει παρά μόνο σπασμωδικά και σε ορισμένες περιπτώσεις υπό την μορφή προσφορών. Η τιμή των καυσίμων έχει εκτοξευτεί στα ύψη με το 70% των Ελλήνων να δηλώνει πως φέτος προτιμά να κρυώσει καθώς δεν μπορεί να ανταπεξέρθει στο, ειδεχθές κατά τη γνώμη μας, έγκλημα των κυβερνώντων να αυξήσει τον ειδικό φόρο στο πετρέλαιο θέρμανσης. Θα ακολουθήσει κι αύξηση σε μια σειρά άλλα πράγματα, όπως του τιμολογίου του ηλεκτρικού ρεύματος, διότι, σύμφωνα με ορισμένα κυβερνητικά στελέχη, είμαστε πολύ φτηνότεροι απ’ ότι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος. Βέβαια, στο θέμα του μισθού κανέναν δεν πειράζει που είμαστε οι τελευταίοι στην Ευρώπη.

Θεωρούμε πως συντελείται ένα έγκλημα τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα που αγγίζει τα όρια της εσχάτης προδοσίας. Οι ασήμαντοι που μας κυβερνούν έχουν πλήξει καίρια όχι μόνο την οικονομία της χώρας δια της διάλυσης της κινητηρίου δύναμής της, της κατανάλωσης, αλλά και του κοινωνικού κράτους, των θεσμών αλλά και των ίδιων χαρακτηριστικών του Έλληνα. Η αξιοπρέπεια πια αποτελεί απλώς ένα λήμμα στο λεξικό για τον κάτοικο αυτού του τόπου. Αλλά το έγκλημα δε σταματά εκεί. Τα καλύτερα μυαλά και οι πιο εργατικοί άνθρωποι άρχισαν να μεταναστεύουν στο εξωτερικό προκειμένου να διαβιώσουν αυτοί και οι οικογένειές τους και στο τέλος σ’ αυτό τον τόπο θα μείνει μόνο το κατακάθι…

Δυστυχώς οι πολιτικοί αλλά και οι πολιτικές δυνάμεις που κυριαρχούν αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα είναι ανεπαρκείς και υποδεέστερες των περιστάσεων για να διαχειριστούν την κατάσταση. Ίσως θα πρέπει να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας εμείς οι απλοί πολίτες. Ευχόμαστε ολόψυχα να μην ψηφιστούν τα μέτρα από τη Βουλή κι ας πάει η δόση αλλά και η τρόικα στο… στον αγύριστο. Προτιμούμε να ζούμε με το κεφάλι μας ψηλά παρά να ικετεύουμε σαν το ναρκομανή τη δόση για να νομίζουμε πως πήραμε για λίγο μια ανάσα.

Προεκλογική πραγματικότητα ή μήπως όχι;

“Οι άνθρωποι ποτέ δεν λένε τόσα ψέματα, όσα μετά το κυνήγι, στη διάρκεια του πολέμου και πριν τις εκλογές.”

Φον Μπίσμαρκ, Γερμανός πολιτικός

Αν κάποιος διαβάσει την ειδησεογραφία μιας μόνο ημέρας μπορεί εύκολα να βρει τόσες πολλές αντικρουόμενες απόψεις που δύσκολα θα καταλήξει σε ασφαλές συμπέρασμα για το ποια είναι η πραγματικότητα. Η επιχειρηματολογία έχει πια ξεφύγει από το ρεαλισμό κι έχει φτάσει στον παραλογισμό! Δεν είναι μέσο διαμόρφωσης της κοινής γνώμης πια αλλά διασποράς του πανικού και του φόβου. Κι όποιος διαχειρίζεται το φόβο διαχειρίζεται και το μέλλον.

Οι αλήθειες συνήθως κρύβονται στις λεπτομέρειες, ειδικά σε περιόδους όπως αυτή που διανύουμε. Οι λεπτομέρειες όμως αποσιωπούνται ή διαστρεβλώνονται κυρίως από τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης. Κι έτσι το τοπίο μάλλον παραμένει θολό. Τι λοιπόν θα ήταν καλύτερο να κάνει ο άνθρωπος προκειμένου να αποφασίσει για τις επιλογές του; Να στραφεί στις πεποιθήσεις του, στη λογική του θα απαντούσε κάποιος. Κι όμως αυτό είναι κατά βάση λανθασμένο γιατί η πλύση εγκεφάλου που έχουμε υποστεί, αποτέλεσμα κι αυτό της διασποράς του φόβου από τα κέντρα εξουσίας, μας κάνει αναξιόπιστους απέναντι στην αλήθεια. Τούτο μπορεί να ακούγεται οξύμωρο, αλλά έχουμε αναρωτηθεί ποτέ αν ο εαυτός μας μας λέει την αλήθεια και όχι κάτι που τον δίδαξαν πως τάχα είναι αλήθεια; Τι απομένει τότε να κάνει κάποιος για να αντιληφθεί την πραγματική μορφή της κατάστασης γύρω του; Μάλλον να διαφωνήσει με τον εαυτό του πρώτα. Και μετά να αρχίσει να αμφισβητεί όλα όσα του σερβίρουν και συμφωνεί αλλά και όσα του σερβίρουν και διαφωνεί. Να ξεκινήσει το λογισμό του από μηδενική βάση, χωρίς προκαταλήψεις και χωρίς προαπαιτούμενα. Με άλλα λόγια, να δώσει χώρο στη φαντασία του, γιατί αυτή και μόνο αυτή είναι η ασφαλιστική δικλείδα που προστατεύει το μέλλον μας από το νοσηρό παρόν!

Ο προβληματισμός όμως παραμένει ως προς το τι είναι αληθινό και τι όχι. Που τελειώνει το ψέμα και που αρχίζει η αλήθεια. Και ποιος κερδίζει στην πραγματικότητα από το γαϊτανάκι αυτό που μοιάζει περισσότερο με γόρδιο δεσμό δίχως αρχή και τέλος. Οικονομικά κατά βάση, αλλά και άλλων ειδών συμφέροντα κινούν τα νήματα. Και το κάνουν τόσο επιδέξια που στο τέλος βλέπουμε όσα μας δείχνουν ακόμα και με τα μάτια μας κλειστά! Διλήμματα, φοβίες, υπονοούμενα ακόμα και απειλές δίνουν και παίρνουν τις τελευταίες ημέρες. Γιατί γίνεται αυτό; Πρώτα απ’ όλα γιατί είμαστε επιδεκτικοί σε τέτοια πράγματα. Αν δεν έβρισκαν γόνιμο έδαφος για να ριζώσουν θα ήταν άσφαιρα πυρά! Κι αυτό το γνωρίζουν οι ειδήμονες και επενδύουν πάνω στην ανεκτικότητά μας. Τη δική μου και τη δική σου που διαβάζεις τώρα αυτές τις γραμμές. Μήπως λοιπόν πρέπει να κλείσουμε την πόρτα και να τα αφήσουμε απ’ έξω όλα αυτά; Να ανοίξουμε τα μάτια μας και να κοιτάξουμε όχι μόνο εκεί που μας δείχνουν αλλά ολόγυρα μας για να αντιληφθούμε την πραγματικότητα όπως αληθινά είναι;

Καλό τριήμερο!

Πρώτη ανάγνωση.

Ποιος κέρδισε τελικά στις χτεσινές εκλογές; Θα ήθελα να δώσω μερικές απαντήσεις, να παραθέσω μερικές σκέψεις, έστω και τόσο νωρίς χωρίς τα πράγματα να έχουν ακόμα κατασταλάξει.

Από τη βουβή προεκλογική περίοδο βγήκε μια κραυγή. Κραυγή όχι αγωνίας αλλά ελευθερίας. Τίποτα πια δεν είναι δεδομένο. Μεγάλα κόμματα πια δεν υπάρχουν, τουλάχιστον ως ποσοστό εκλογικών αποτελεσμάτων. Διαφάνηκε πως πια ο λαός έχει απαγκιστρωθεί από τα κομματικά επιτελεία, ειδικά οι νέοι άνθρωποι. Παρατηρώντας τις αναλύσεις τόσο των δημοσκοπικών ευρημάτων όσο και των εκλογικών αποτελεσμάτων, διαφαίνεται πως ΠΑΣΟΚ και ΝΔ ψήφισαν μόνο οι άνω των 60 ετών ψηφοφόροι. Τούτο σημαίνει πως με το πέρασμα του χρόνου οι πολίτες θα αποστασιοποιούνται από τα στενά κομματικά πλαίσια του (πρώην) δικομματισμού και όχι μόνο. Πλέον έγινε σαφές πως πραγματικά ο λαός αποφασίζει ελεύθερα, ανεξάρτητα κι απενοχοποιημένα, χωρίς να υπάρχει τίποτα a priori δεδομένο. Οι πολιτικοί σχηματισμοί θα κρίνονται από εδώ και στο εξής για την τήρηση των δεσμεύσεών τους και το πελατειακό σύστημα που μέχρι τώρα στήριζε το δικομματισμό μοιάζει να χάνει σε επιρροή. Αυτό ήταν κατά τη γνώμη μου το μήνυμα των χτεσινών εκλογών κι αυτή είναι η μεγαλύτερη νίκη της Δημοκρατίας.

Τα αποτελέσματα των χτεσινών εκλογών ήταν κόλαφος κατά των δυο (πρώην) μεγάλων κομμάτων. Η μεταπολίτευση, έτσι όπως την είχαμε στο μυαλό μας μέχρι σήμερα τελείωσε. Νέα πολιτικά ήθη οφείλουν να καλλιεργηθούν, αυτά της συνεργασίας, της εξάλειψης των «δήθεν» διαφορών που συντηρούν αποστάσεις, της προσέγγισης και της συμμετοχής. Οι νέοι άνθρωποι, αυτοί που κρατούν πια τα ηνία της χώρας στα χέρια τους, μοιάζει να έχουν αποφασίσει πως θέλουν να ζουν με αξιοπρέπεια και αξιοκρατία. Οι σχέσεις δούναι και λαβείν για ψηφοθηρικούς λόγους που είχε καλλιεργήσει στο παρελθόν ΠΑΣΟΚ και ΝΔ με τους πολίτες  φαίνεται πως πέθαναν μαζί με την παντοδυναμία τους. Η ανασύνταξη των δυνάμεών τους μοιάζει, κατά τη γνώμη μου, αρκετά δύσκολη κι αν ποτέ αυτό γίνει πραγματικότητα θα απαιτήσει μια ισχυρή προσωπικότητα στο τιμόνι των δυο αυτών κομμάτων του ύψους του Κωνσταντίνου Καραμανλή ή του Ανδρέα Παπανδρέου. Τέτοια πρόσωπα δε φαίνεται να υπάρχουν, τουλάχιστον όχι στον ορίζοντα που μπορούμε να διακρίνουμε.

Οι πολίτες της χώρας είδαν χτες αυτό που μέχρι προχτές έμοιαζε αδιανόητο ή σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Αντίκρισε ποσοστά για το ΠΑΣΟΚ και τη ΝΔ που δεν μπορούσε καν να φανταστεί. Αυτό από μόνο του είναι πια αρκετό για να γκρεμίσει συθέμελα τα δυο αυτά κόμματα. Τίποτα πια δε μοιάζει να κρατάει τον ψηφοφόρο στα κόμματα αυτά. Αν δε, ο ΣΥΡΙΖΑ που παρουσίασε τρομακτική άνοδο καθώς και οι Ανεξάρτητοι Έλληνες και η Δημοκρατική Αριστερά τηρήσουν υπεύθυνη στάση και συνδράμουν στην καλυτέρευση του βιοτικού επιπέδου και της καθημερινότητας των σύγχρονων Ελλήνων, θα παγιώσουν τις δυνάμεις τους και θα διαδραματίσουν από εδώ και στο εξής πρωταγωνιστικό ρόλο στα πολιτικά δρώμενα της χώρας.

Το μοναδικό ανησυχητικό φαινόμενο ήταν αυτό της ανόδου της Χρυσής Αυγής. Το μέχρι τώρα πολιτικό σύστημα φέρει μεγάλη ευθύνη γι’ αυτό και πρέπει να αναλογιστεί τα λάθη του. Διότι, θεωρώ πως δεν είναι η Χρυσή Αυγή που με τις ίδιες δυνάμεις και προσπάθειές της η αιτία που μπήκε στη Βουλή αλλά τα τραγικά λάθη, οι παραλήψεις και η ασυδοσία των μέχρι τώρα κυβερνήσεων. Με δεδομένο όμως ότι έλαβε ποσοστό 7%, είμαστε υποχρεωμένοι να ακούσουμε τον πολιτικό τους λόγο και εντός της Βουλής πλέον, κρίνοντάς τους με τα ίδια κριτήρια που θα κρίνουμε από εδώ κι εμπρός κι όλους τους υπόλοιπους.

Αναμένοντας τις πολιτικές εξελίξεις από σήμερα κι εμπρός, δε θα μπορούσα να μην αναφερθώ και στη νίκη Ολάντ στη Γαλλία. Δεν ξέρω αν οι εκλογές στην Ελλάδα και στη Γαλλία σταθούν η αφορμή και η απαρχή για μια πιο κεντρώα – αριστερή στροφή της Ευρώπης, θεωρώ όμως σχεδόν σίγουρο ότι η αδιάλλακτη και ξεκάθαρα σοβινιστική πολιτική της Γερμανίας αρχίζει πλέον να χάνει έδαφος. Ίσως είναι πια η στιγμή η Ευρώπη να αρχίσει να δρα ως Ευρώπη των πολιτών της και όχι ως Ευρώπη των Γερμανών και των γερμανικών συμφερόντων. Σίγουρα η οικονομία είναι ένας θεμελιώδης παράγοντας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτό δεν το αμφισβητεί κανείς, αλλά τι να την κάνει κανείς μια ισχυρή και εύρωστη οικονομία όταν οι πολίτες είναι εξαθλιωμένοι και πεινάνε;

Η μεταπολίτευση τελείωσε. Μαζί της φαίνεται πως τελείωσε και ο δικομματισμός. Ίσως τα συμπεράσματα μου να είναι βιαστικά. Ίσως να είναι πολύ νωρίς για να βγάλουμε συμπεράσματα. Το βέβαιο όμως είναι πως ο ψηφοφόρος πια είναι υπεύθυνος για την επιλογή του κι αποφασίζει για το καλό της χώρας και όχι μονάχα για το προσωπικό του συμφέρον. Έβγαλε από πάνω του τη στενή και ανεπιθύμητη εξάρτηση από τα βουλευτικά και κομματικά γραφεία. Κι αυτό μόνο σε όφελος της χώρας μπορεί να οδηγήσει.

Ελευθερία. Υπάρχει;

Αν κοιτάξουμε στα λεξικά θα δούμε ότι ελευθερία είναι η δυνατότητα κάποιος να δρα αυτόβουλα και απεριόριστα. Ή αλλιώς να μην έχει κανέναν εξαναγκασμό και περιορισμό.

Τούτο το βαρύ πράμα όμως που λέγεται ελευθερία είναι ένα αγαθό το οποίο δε χαρίζεται αλλά κατακτιέται. Κι αν κάποιος ξεχαστεί κι εφησυχάσει το σίγουρο είναι ότι τελικά θα την παραχωρήσει. Στην ιδανική της μορφή, εκείνη που θα την ήθελε ο Καζαντζάκης ο ιδεολόγος της ελευθερίας, είναι δύσκολο για να μην πω αδύνατο να κατακτηθεί.

Παρεκκλίνοντας με την άδειά σας ελαφρώς από τον ειρμό των σκέψεών μου, παραθέτω την απάντηση που έδωσε ο Καζαντζάκης στη δημοσιογράφο Γιολάντα Τερένσιο το 1957, όταν ερωτήθηκε αν ο πνευματικός άνθρωπος μπορεί ν’ ανήκει σ’ ένα κόμμα ή πρέπει να μένει πάντοτε ανεξάρτητος, για να είναι ελεύθερος να κρίνει;

«Είναι δύσκολο για τον πνευματικό άνθρωπο να μείνει μόνος του.  Μόνος του είναι αδύνατος, αν ενωθεί όμως με τους άλλους χαλάει…   Αν ενωθώ με τους άλλους θα χάσω την ελευθερία μου.  Η ψυχολογία της μάζας είναι αλλιώτικη, μιλάω για τους διανοούμενους σαν μάζα, όχι για τις λαϊκές μάζες, που τις σέβομαι και που έχουν τη δική τους δουλειά.  Ένας πνευματικός άνθρωπος μόνος του μπορεί να δουλέψει καλύτερα: ελεύθερος άνθρωπος παλεύει για την ελευθερία.  Δέκα ελεύθεροι άνθρωποι, ενωμένοι, χάνουν την ελευθερία τους.  Εκείνο που χρειάζεται είναι ν’ ακολουθήσεις τον δρόμο σου ως την άκρη.  Η αξία του δρόμου είναι να μη σταματήσεις ποτέ!»

Μετά τη σύντομη αλλά σημαντική νομίζω παρένθεση, κι αφού σημειώσω ότι σε τούτη την ανάρτηση λέγοντας ελευθερία μιλάμε για κάτι διαφορετικό από αυτά που ισχυρίζεται η θεωρία του ντετερμινισμού, θα ήθελα να παραθέσω κάποιες σκέψεις και συνάμα κάποια ερωτήματα.

Πρώτα απ’ όλα, η δυνατότητα αυτόβουλης δράσης και αυτοδιάθεσης προϋποθέτει να υπάρχει κάτι μέσα στο οποίο θα λάβει χώρα αυτή η δράση. Κι αυτό το κάτι λέγεται φυσικό περιβάλλον από τη μια μεριά και κοινωνία από την άλλη. Τούτα τα δυο όμως από τη φύση τους επιβάλλουν περιορισμούς. Το περιβάλλον με τους κανόνες του και η κοινωνία με τους περιορισμούς και τις συνθήκες που επιβάλλει. Ως εκ τούτου, είναι δυνατόν κάποιος να μπορέσει να είναι πραγματικά ελεύθερος;

Η ελεύθερη δράση απαιτεί πόρους, με οποιαδήποτε μορφή αυτοί μπορεί να έχουν. Από τη φαντασία μέχρι την οικονομική τους διάσταση. Ένας άνθρωπος χωρίς φαντασία μπορεί να είναι ελεύθερος πραγματικά; Ή ένας άνθρωπος που δεν έχει παιδεία; Ειδικά η παιδεία, είναι κατά την άποψή μου, ο ακρογωνιαίος λίθος της ελευθερίας και χωρίς δαύτην όλα είναι ματαιοπονία. Από την άλλη όψη, τη λιγότερο πνευματική και περισσότερο υλική, η αυτοδιάθεση χρειάζεται τις περισσότερες φορές μέσα για να ικανοποιηθεί, τα οποία όμως απαιτούν οικονομικούς πόρους για να αποκτηθούν. Αλλά κάποιος που δεν έχει τους πόρους αυτούς, δεν είναι ελεύθερος; Κι αν κατατάξουμε τους ανθρώπους με βάση την οικονομική τους επιφάνεια σε μια σειρά, στην ίδια ακριβώς σειρά θα βρίσκονται, υπό την οπτική της δυνατότητας αυτοδιάθεσης πάντα, και από άποψη ελευθερίας; Ένας φτωχός είναι λιγότερο ελεύθερος από έναν πλούσιο;

Κι αν αυτό το συλλογισμό μας τον επεκτείνουμε λίγο περισσότερο σε επίπεδο κοινωνίας ή και χώρας ακόμα, μια μη αυτάρκης χώρα όπως η δική μας, με τα γνωστά δημοσιονομικά προβλήματα και τα υπέρογκα χρέη, είναι λιγότερο ελεύθερη από μια άλλη οικονομικά πιο εύρωστη; Κι αν αυτό ισχύει, σε ποιόν έχει παραχωρηθεί το μερίδιο της ελευθερίας που χάθηκε, στους δανειστές της; Η ελευθερία της, με άλλα λόγια, έχει αποτιμηθεί σε χρήμα, το οποίο πρέπει να ξεπληρωθεί για να επιστρέψει η ελευθερία πίσω; Αυτός που χρωστάει, ξεπληρώνει το χρέος όχι για είναι εντάξει στις οικονομικές του υποχρεώσεις αλλά για να αγοράσει πίσω την (όποια) ελευθερία του;

Ο Καζαντζάκης στην απάντηση που έδωσε στη δημοσιογράφο πιο πάνω, λέει ότι ένας είναι ελεύθερος, δέκα ελεύθεροι ενωμένοι όχι. Τούτο μπορεί να σημαίνει πολλά πράγματα. Ας τα πιάσουμε με τη σειρά. Ένας ελεύθερος άνθρωπος παντρεύεται (ή νυμφεύεται, ανάλογα με το φύλο του) και γίνεται διπλός. Αυτό σημαίνει ελευθερία μισή; Κι όταν το ζευγάρι βγει στην κοινωνία, η μισή ελευθερία γίνεται ακόμα μικρότερη; Κι όταν η κοινωνία ενωθεί με άλλες κοινωνίες σε θεσμούς όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση για παράδειγμα, τότε έχουμε πια να κάνουμε με ένα μικρό κλάσμα της αρχικής ελευθερίας;

Ο μεγαλύτερος όμως δυνάστης της ελευθερίας, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να είναι το ρολόι. Η καθημερινότητα ρυθμίζεται από αυτό και οι παρεκκλίσεις συνήθως δημιουργούν δυσάρεστες καταστάσεις. Η ώρα, η μεγαλύτερη αυτή κοινωνική σύμβαση μεταξύ των ανθρώπων ολόκληρου του πλανήτη, μπορεί να «δημιουργήθηκε» για να εξυπηρετήσει τις μεταξύ τους συναλλαγές και επαφές, αλλά μήπως τελικά έχει γίνει το μεγαλύτερο βάρος που πρέπει να κουβαλούν εις βάρος της ελευθερίας τους;

Πολλά θα μπορούσα να γράψω για την ελευθερία. Η ερώτηση όμως παραμένει: Μπορεί να υπάρξει πραγματική ελευθερία; Υπάρχει πραγματική ελευθερία; Ελευθερία υπό προϋποθέσεις είναι πραγματική ελευθερία;

Κλείνοντας, δεν πρέπει να παραλείψω την αναφορά μου στο μοναδικό πραγματικά ελεύθερο πράγμα. Ποιο είναι αυτό; Η τέχνη. Και γιατί είναι πραγματικά ελεύθερη; Απλώς γιατί μπορεί να κινείται πάνω στην κόψη του ξυραφιού, μπορεί να δημιουργεί, μπορεί να αγγίζει το μεγάλο, το ωραίο και το αληθινό χωρίς κανένα περιορισμό. Αλλά και γιατί αυτή έχει τη δυνατότητα να νικά και το θάνατο, είναι το μοναδικό πράγμα που νικά το θάνατο…

Η Ομορφιά.

 

Image: thephotoholic / FreeDigitalPhotos.net

Η Ομορφιά είναι μια αλληγορική ιστορία στην οποία συγκρούονται δυο κόσμοι, αυτός της κρατούσας τάξης με εκείνον της μειονότητας. Δε θα αναφέρω εδώ ποιοι είναι αυτοί οι δυο κόσμοι για να μη σας χαλάσω το σασπένς (sic). Ο ένας κόσμος, ιδανικά πλασμένος όπως τον φαντάζονται και τον έχουν σμιλέψει οι μεν που κινδυνεύει ξαφνικά από τα ενάντια στη φύση (;) πιστεύω των δε…

Καλή ανάγνωση.

Το κείμενο βρίσκεται εδώ.

Σημείωση: Επειδή οι αλληγορίες είναι αρκετές, ίσως να μη γίνονται κατανοητές με την πρώτη ανάγνωση.
Αρέσει σε %d bloggers: