Posts Tagged ‘ εκπαίδευση ’

Παιδείας συνέχεια.

Σε προηγούμενη ανάρτησή μου για την Παιδεία, η Τόνια, μαθήτρια της Β’ Λυκείου, έδωσε μια απάντηση για το ζήτημα, η οποία έχω την εντύπωση πως αντικατοπτρίζει τη ζοφερή πραγματικότητα που επικρατεί στα σχολεία. Την παραθέτω αυτούσια:

«Όντας ακόμα μαθήτρια Λυκείου, εξακολουθώ να αποτελώ ένα από τα θύματα του “πανέξυπνου” εκπαιδευτικού μας συστήματος… Κι αυτό γιατί ο μαθητής, ιδιαίτερα αφού πατήσει τα 17 και εισαχθεί στη Β Λυκείου όχι μόνο καλείται, αλλά ουσιαστικά αναγκάζεται να σταματήσει να ονειρεύεται, να ερωτεύεται, να απολαμβάνει τη ζωή, να χαίρεται! Καλείται, σε μια ηλικία στην οποία δεν έχει ακόμα συνειδητοποιήσει ποιος πραγματικά είναι, τι θέλει και ποιος είναι ο προορισμός του σ’ αυτό το ταξίδι που ονομάζεται ζωή (γεγονός που φυσικά αποτελεί απόρροια των λανθασμένων εκπαιδευτικών στόχων) να πάρει μία από τις πιο βαρυσήμαντες και καθοριστικές αποφάσεις, σχετικά με το επαγγελματικό του μέλλον… Και όλοι υποκρίνονται πως αυτό είναι το απόλυτα φυσικό… Κανείς δεν ενδιαφέρεται για την ψυχή αυτού του άκρως ταλαιπωρημένου νέου που καθημερινά χτυπιέται αλύπητα και στοιβάζεται σε σκοτεινές αίθουσες παραμελημένων σχολικών κτιρίων…
Για να μην αναφερθώ στην παραπαιδεία, αλλά και στους βαριεστημένους εκπαιδευτικούς, που ναρκωμένοι μέσα στην δημοσιοϋπαλληλική τους ραστώνη, εστιάζουν απλά και μόνο στη διεκπεραίωση μιας βασικής ύλης… Και κάποιοι ούτε καν αυτό, πιστέψτε με!!! Ιδιαίτερα σε μια εποχή στην οποία όλοι μας βιώνουμε μια μείζονα εκπαιδευτική κρίση, πιστεύω ότι δεν είναι λογικό να θεωρούμε πλέον δεδομένο ότι ο κάθε μαθητής έχει την οικονομική δυνατότητα να πληρώσει τα δίδακτρα για κάποιο ιδιωτικό εκπαιδευτήριο, φροντιστήριο… Και παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ακόμα “καθηγητές” (δε θα ‘πρεπε καν να ονομάζονται έτσι, αμαυρώνεται η ίδια η λέξη) που αρνούνται να κάτσουν κάποια λεπτά παραπάνω ή να κάνουν ενισχυτική διδασκαλία, παραπέμποντας οι ίδιοι τους μαθητές στους φροντιστηριούχους και μάλιστα μιλώντας τους και άσχημα γιατί τόλμησαν να ζητήσουν μια τέτοια βοήθεια! Και μιλώ καθαρά από προσωπική εμπειρία…
Πού έχουμε φτάσει… Και ρωτάμε γιατί η χώρα μας, αλλά και όλος ο πλανήτης θα μπορούσα να πω, έχει περιπέσει σε μία εξαθλιωτική κατάσταση… Μα γιατί από τα πρώτα χρόνια της ζωής του ανθρώπου, δεν οικοδομούνται αυτόνομες και ολοκληρωμένες προσωπικότητες, που αγωνίζονται ατέρμονα να αγγίξουν την αυτοπραγμάτωση… Χτίζονται, αντίθετα, άνθρωποι μονομερείς, άψυχα και τεχνοκρατικά “μηχανήματα” χωρίς ουσιαστική, ανθρωπιστική παιδεία, αξίες και πάγια ιδανικά…»

Γράφει: «…σε μια ηλικία στην οποία δεν έχει ακόμα συνειδητοποιήσει ποιος πραγματικά είναι, τι θέλει και ποιος είναι ο προορισμός του σ’ αυτό το ταξίδι που ονομάζεται ζωή … να πάρει μία από τις πιο βαρυσήμαντες και καθοριστικές αποφάσεις…». Πραγματικά, το σύστημα είναι τέτοιο που δεν αφήνει περιθώρια να συνειδητοποιήσει ο νέος άνθρωπος την πραγματική του κλίση και να οδεύσει προς αυτή. Παρά διαβαίνει ένα δρόμο που του καθορίζει στην κυριολεξία τη ζωή χωρίς να του δίνεται καν η δυνατότητα να αλλάξει την πορεία αν καταλάβει ότι κάτι δεν είναι σωστό με την επιλογή του αυτή. Και το χειρότερο απ’ όλα είναι το γεγονός ότι η εισαγωγή σε κάποιο ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχει καθιερωθεί ως ένα κοινωνικό σύμβολο που ξεχωρίζει τους «επιτυχημένους» από τους «αποτυχημένους» νέους. Θαρρείς κι ο άνεργος γιατρός ότι είναι πιο πετυχημένος από τον υδραυλικό που δεν προλαβαίνει τις δουλειές του. Οι κοινωνικές συμβάσεις, τουλάχιστον στη χώρα μας, κατατάσσουν τον κάτοχο του πανεπιστημιακού πτυχίου σε καλύτερη θέση από τον ελεύθερο επαγγελματία ή τον ιδιοκτήτη μιας επιτυχημένης επιχείρησης που όμως στερείται του ακαδημαϊκού τίτλου. Σίγουρα βεβαίως, το πτυχίο είναι εκτός από επαγγελματικό πλεονέκτημα κι ένα εφόδιο ζωής και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να το υποτιμούμε, αλλά τι γίνεται στην περίπτωση που κάποιος με κλίση για παράδειγμα στα μαθηματικά έγινε γεωπόνος ή κάποιος με κλίση στη μουσική έγινε δάσκαλος; Γι’ αυτόν τον άνθρωπο, το πτυχίο που απέκτησε έχει κάποια αξία τελικά; Κάποια ουσιαστική αξία; Αφού θα χαραμίσει τη ζωή του κάνοντας κάτι για το οποίο τελικά δεν προοριζόταν να κάνει; Και ο βιοπορισμός που τυχόν προκύψει από τη χρήση ενός τέτοιου πτυχίου αντισταθμίζει τη ζωή (η οποία ας μην ξεχνάμε ότι είναι μία και μοναδική) που περνάει ο άνθρωπος αυτός μακριά από τα πραγματικά του ενδιαφέροντα κι ενδεχομένως από την αληθινή του αγάπη; Αν ο Θανάσης Βέγγος είχε σπουδάσει δικηγόρος και ασκούσε δικηγορία θα ήταν ο ίδιος άνθρωπος; Αν ο Γεώργιος Παπανικολάου, ο εφευρέτης του τεστ – Παπ, δεν ήταν γιατρός, αλλά το σύστημα τον είχε κάνει μαθηματικό, πόσα θα έχανε κι ο κόσμος; Πραγματικά, έτσι όπως είναι διαμορφωμένη η παιδεία στη χώρα σήμερα, πολλά ταλέντα χάνονται αφενός κι αφετέρου δεν αξιοποιείται το έμψυχο δυναμικό όσο καλύτερα θα μπορούσε να αξιοποιηθεί. Μεγάλο δε ρόλο στην εξέλιξη της πορείας κάθε ανθρώπου παίζει και ο παράγοντας τύχη, καθόσον και το σε ποια σχολή θα περάσει κάποιος είναι αποτέλεσμα και άλλων παραγόντων που δεν μπορεί να ελέγξει κάποιος, όπως η ζήτηση, οι βάσεις κλπ.

Σε όλα τα υπόλοιπα που αναφέρεται η Τόνια, νομίζω ότι δύσκολα μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι κάνει λάθος κάπου ή ότι τα πράγματα δεν είναι έτσι. Σε ένα μόνο σημείο έχω κάποιες επιφυλάξεις και θα διαφωνήσω. Οι εκπαιδευτικοί δεν είναι όλοι βαριεστημένοι ή ανίκανοι. Σίγουρα υπάρχουν και τέτοιοι, αλλά δεν είναι όλοι. Αρκετοί δάσκαλοι και καθηγητές είναι συνειδητοποιημένοι και ασκούν τα καθήκοντά τους φιλότιμα. Έχουν δε να αντιμετωπίσουν από τη μια τις συνεχείς αλλαγές που γίνονται κάθε φορά που αλλάζει ο υπουργός Παιδείας κι από την άλλη το ασφυκτικό πρόγραμμα που πρέπει να φέρουν εις πέρας. Και βεβαίως δεν πρέπει να ξεχνάμε κι όλες τις αντίξοες συνθήκες που πρέπει να αντιμετωπίσουν, όπως η έλλειψη πόρων για υλικά, η αντιμετώπιση της κοινωνίας που ενίοτε τους βλέπει ως αργόσχολους που κάθονται το καλοκαίρι και Χριστούγεννα – Πάσχα κλπ. Σίγουρα, ακόμα και σ’ αυτό το κομμάτι πολλά μπορούν να γίνουν, αλλά νομίζω ότι κάθε εκπαιδευτικός που σέβεται τον εαυτό του πρώτα απ’ όλα, κάνει τη δουλειά του καλά. Αλλιώς δεν είναι εκπαιδευτικός αλλά δημόσιος υπαλληλάκος!

Κλείνοντας, θα ήθελα να επαναλάβω ακόμα μια φράση της Τόνιας: «ο μαθητής, … αναγκάζεται να σταματήσει να ονειρεύεται, να ερωτεύεται, να απολαμβάνει τη ζωή, να χαίρεται!». Κι αυτό είναι κρίμα γιατί κινείται ενάντια στη Φύση και ενάντια στον Άνθρωπο. Και βεβαίως, όταν κάτι είναι αντίθετο στη Φύση δεν μπορεί να παράγει σωστά αποτελέσματα…

Παιδεία.

Έχω γράψει ξανά για την παιδεία και σίγουρα θα γράψω ξανά. Είναι ένα ζήτημα το οποίο με βασανίζει βλέποντας το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας να κινείται όπου φυσάει ο άνεμος κι ανάλογα με τα κέφια του κάθε ασήμαντου που κάθεται στην καρέκλα του υπουργού παιδείας.

Πιο κάτω παραθέτω δυο βίντεο (με ενσωματωμένους ελληνικούς υπότιτλους) από ομιλίες του συγγραφέα Sir Ken Robinson από τις γνωστές διοργανώσεις TED. Νομίζω ότι αξίζει να αφιερώσετε κάτι λιγότερο από 40 λεπτά του χρόνου σας, πιστέψτε με, εκτός του ότι θα γελάσετε με την καρδιά σας, θα δείτε τον κόσμο της εκπαίδευσης με τελείως διαφορετικό μάτι. Τουλάχιστον εμένα οι τοποθετήσεις του Sir Ken Robinson με βρίσκουν απολύτως σύμφωνο.

Ελπίζω ο χρόνος που αφιερώσατε να μη νιώσετε ότι σπαταλήθηκε χωρίς κάποιο κέρδος, να σας άγγιξαν όλα όσα ακούσατε αλλά και να άλλαξε κάτι μέσα σας…

(Αν όχι κερνάω καφέ όποτε βρεθείτε στα μέρη μου!)

Μέτρον Άριστον

Η εξέλιξη της ζωής και της επιστήμης απαιτεί από τον άνθρωπο διαρκώς να μαθαίνει νέα πράγματα και να εξειδικεύεται όλο και περισσότερο σε τομείς που μερικά χρόνια πριν δεν υπήρχαν καν. Πενήντα χρόνια πριν όροι όπως μάρκετινγκ, δημόσιες σχέσεις, ηλεκτρονικός υπολογιστής, κινητό τηλέφωνο φάνταζαν βγαλμένες από βιβλίο επιστημονικής φαντασίας. Για να επιτευχθούν όλα αυτά τα τεχνολογικά επιτεύγματα και η δημιουργία των  σύγχρονων επιστημών που εξυπηρετούν τον άνθρωπο, απαιτείται εκπαίδευση όλο και περισσότερη ποσοτικά όσο και ποιοτικά.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος όμως, πόση γνώση μπορεί να δεχτεί και πόση μπορεί αποτελεσματικά να επεξεργαστεί και να διαχειριστεί. Μέσα στα τελευταία πενήντα χρόνια η ποσότητα της διδακτέας ύλης που δέχεται ένας νέος άνθρωπος αλλά και τα χαρακτηριστικά αυτής έχουν αλλάξει δραματικά. Το σίγουρο είναι ότι η παιδεία σε κάθε χρονική στιγμή διαμορφώνεται από τις ανάγκες της κοινωνίας την οποία εξυπηρετεί. Παλιότερα το μάθημα γινόταν με απλές ασκήσεις και άμεση σύνδεση των διδασκομένων με την πράξη.

Σήμερα, επικεντρώνεται η εκπαίδευση περισσότερο σε θεωρητικό επίπεδο, χωρίς πολλές φορές η θεωρία να συνδέεται πουθενά με την πράξη. Συνέπεια τούτου είναι το γεγονός ότι αρκετές φορές ο μαθητής – δέκτης της νέας πληροφορίας δεν μπορεί να την αποκωδικοποιήσει σωστά στο μυαλό του, αφού τίποτα “χειροπιαστό” δε συνδέει τη γνώση με την πραγματική ζωή. Το να διδαχτεί κάποιος την θεωρία των ολοκληρωμάτων για παράδειγμα, χωρίς να κατανοήσει ότι αυτά αναφέρονται σε εμβαδά και χωρίς να δει μια πρακτική εφαρμογή τους, απλώς θα προσθέσει μια εφήμερη πληροφορία στον εγκέφαλό του για να τη χρησιμοποιήσει πιθανόν σε κάποιες εξετάσεις και μετά απλώς θα περάσουν στη λήθη.

Ορισμένα πράγματα θεωρούνται εξ’ ορισμού δεδομένα πλέον για τη σύγχρονη εκπαίδευση. Η προσπάθεια για συμπύκνωση όλο και περισσότερης γνώσης μέσα στη διδακτέα ύλη έχει αφήσει πολλά χρήσιμα πράγματα απ’ έξω, θεωρώντας ότι ο εκπαιδευόμενος γνωρίζει ήδη μια ικανή ποσότητα πληροφορίας προκειμένου να κατανοήσει τα νέα δεδομένα. Σίγουρα τα μεγέθη της πληροφορίας που διακινούνται στις μέρες μας όχι εντός σχολείου αλλά εκτός αυτού είναι πολύ μεγάλα και ο άνθρωπος – μαθητής προσλαμβάνει ικανές ποσότητες αυτής, την οποία μπορεί να αξιοποιήσει για την εξέλιξή του. Τίθεται όμως το θέμα της ποιότητας της. Στο σχολικό περιβάλλον η πληροφορία είναι ελεγμένη ποιοτικά και προσαρμοσμένη για τις ανάγκες και τη νοητική ικανότητα της κάθε ηλικίας.

Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας που φαίνεται ότι πλέον δε λαμβάνεται σοβαρά υπόψη στις μέρες μας είναι αυτός του ελεύθερου χρόνου, του παιχνιδιού και της ξεκούρασης. Μικροί και μεγάλοι σήμερα έχουν βαλθεί να αποκτήσουν όλο και περισσότερη εξειδίκευση σε πάρα πολλά, διαφορετικά μεταξύ τους αντικείμενα, συμμετέχοντας σ’ ένα φρενήρη αγώνα δρόμου εξασφάλισης γνώσεων, πιστοποιητικών και πτυχίων. Το παιχνίδι κι ο ελεύθερος χρόνος θεωρούνται πλέον πολυτέλεια, αγνοώντας ίσως ότι ο εγκέφαλος απαιτεί περιόδους ηρεμίας και χαλάρωσης προκειμένου να αφομοιώσει όλες τις νέες γνώσεις.

 

Image: Filomena Scalise / FreeDigitalPhotos.net

Σίγουρα είναι θεμιτή η εξέλιξη τόσο της κοινωνίας όσο και των επιστημών, οι οποίες έχουν συμβάλλει τα μέγιστα στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου, όμως πρέπει καμιά φορά να κοιτάμε και τον ίδιο τον άνθρωπο ως ύπαρξη και να επικεντρωνόμαστε στη φύση του. Ενδεχομένως καλό θα ήταν να ρίχνουμε και μια ματιά στο παρόν αφήνοντας το μέλλον να έρθει φυσικά και αβίαστα. Σίγουρα η πρόσληψη γνώσεων είναι το εφόδιο για την ομαλή και με αξιώσεις μετάβασή μας από το σήμερα στο αύριο, αλλά…

…Μέτρον Άριστον…

Αρέσει σε %d bloggers: