Posts Tagged ‘ δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης ’

Η δύναμη της πληροφορίας

 

Image: jscreationzs / FreeDigitalPhotos.net

Με την εξέλιξη της τεχνολογίας και τη διάδοση του διαδικτύου, ο σύγχρονος άνθρωπος έχει στη διάθεση του μια πληθώρα πληροφοριών που μπορεί να χρησιμοποιήσει ανά πάσα ώρα και στιγμή. Οι πληροφορίες αυτές, σε αντίθεση με το παρελθόν, επικαιροποιούνται διαρκώς και περιλαμβάνουν τις εξελίξεις που συντελούνται τη στιγμή που διαδίδονται. Σε προηγούμενο άρθρο είχαμε κάνει λόγο για το facebook και τα άλλα δίκτυα της λεγόμενης κοινωνικής δικτύωσης. Στα δίκτυα αυτά διακινούνται τεράστιες ποσότητες πληροφοριών κάθε στιγμή και πέρα από την απλή προβολή του κάθε συμμετέχοντα σ’ αυτά, έχουν διαδραματίσει τα τελευταία χρόνια και ρόλο συντονιστή σε μεγάλα κοινωνικά γεγονότα.

Το τελευταίο παράδειγμα είναι η εξέγερση του πληθυσμού στην Αίγυπτο που διοργανώθηκε μέσω των μηνυμάτων στο twitter κυρίως αλλά και του facebook. Ανάλογα παραδείγματα υπήρξαν και στο παρελθόν, στο Ιράν το 2008 και στην Αθήνα με τη δολοφονία του Αλέξη. Η κυβέρνηση του Ιράν έβγαλε τα καλώδια από την πρίζα στην κυριολεξία προκειμένου να διακόψει την παροχή του internet σε κάποιες περιοχές της χώρας, άφησε όμως ελεύθερα τα κινητά τηλέφωνα που μετέδιδαν “ζωντανά” τα γεγονότα μέσω των δικτύων κοινωνικής δικτύωσης. Στην περίπτωση της Αιγύπτου, ολόκληρη η χώρα “φιμώθηκε” αφού οι διαδικτυακές υπηρεσίες διακόπηκαν παντού. Βρέθηκε όμως ο τρόπος να μεταδίδονται τα γεγονότα δια της πλαγίας οδού με τη βοήθεια της Google.

Από τα γεγονότα αυτά διαφαίνεται ξεκάθαρα η τεράστια δύναμη που μέχρι πριν λίγα χρόνια ήταν στα χέρια των ιδιοκτητών των ΜΜΕ και η οποία έχει τώρα πια περάσει σε ολόκληρο τον πληθυσμό αρκεί να υπάρχει πρόσβαση στο internet. Από τις λεγεώνες που στρατοπέδευαν έξω από τη Ρώμη, περάσαμε στην ωμή δύναμη των αρμάτων μάχης για να καταλήξουμε στην ουσία των πραγμάτων που είναι κάτι τόσο απλό και άυλο όπως η διαχείριση της πληροφορίας. «δῶς μοι πᾶ στῶ καὶ τὰν γᾶν κινάσω» είχε πει ο Αρχιμήδης σε μια ρήση η οποία μοιάζει πιο σύγχρονη από ποτέ. Διότι, αυτό που φοβούνται οι κυβερνώντες κι αυτό που δίνει την πραγματική δύναμη στο λαό είναι η φωνή που θα ενώσει τις σκέψεις τους, η φωνή που θα καθοδηγήσει τις κινήσεις τους, η φωνή που θα τους παροτρύνει να αγωνιστούν, να ξεχυθούν στο δρόμο και να απαιτήσουν τα δικαιώματά τους, ακόμα κι αν η φωνή αυτή δεν έχει ήχο και λαλιά αλλά μεταδίδεται μέσω σύντομων μηνυμάτων. Η κοινωνία του διαδικτύου και τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης έχουν την τεράστια δύναμη να μεταφέρουν την είδηση σε ολόκληρη τη γη μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Πλέον έχει γίνει ξεκάθαρο ότι κανείς δε φοβάται τη δύναμη των όπλων ούτε των δυνάμεων καταστολής. Αυτός που ελέγχει τη διακίνηση της πληροφορίας έχει την ικανότητα να κατευθύνει τις μάζες, γεγονός που εκμεταλλευόταν κατά το παρελθόν οι κυβερνήσεις, αλλά που τώρα πια οι ίδιες οι μάζες ελέγχουν.

Από τη μια είναι πολύ καλό να συμμετέχουμε όλοι μας στη διαμόρφωση των τεκταινόμενων γύρω μας, αλλά από την άλλη πάντα πρέπει να δίδεται προσοχή σε όλα όσα μεταδίδονται μέσω του διαδικτύου και να φιλτράρονται από τη λογική. Η εμπλοκή της Google στη διευκόλυνση για τη μετάδοση μηνυμάτων μέσω του twitter των γεγονότων που διαδραματίζονται στην Αίγυπτο εύλογα εγείρει κάποια ερωτήματα. Όπως για παράδειγμα ποια είναι τα κίνητρα για την εμπλοκή της; Διότι δεν τους πήρε ο πόνος εκεί στο Mountain View και στο Palo Alto για να βοηθήσουν τον κόσμο που είχε ξεχυθεί στους δρόμους μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά στο Κάιρο και την Αλεξάνδρεια. Αν κάποιος ισχυριστεί ότι εμπλέκονται κυβερνήσεις κι άλλα σκοτεινά συμφέροντα θα κατηγορηθεί ως συνομωσιολόγος, αλλά θα απέχει πολύ από την πραγματικότητα άραγε; Μήπως κάποιοι επιδίωξαν κι επιδιώκουν ακόμα ενδεχομένως την αποσταθεροποίηση στην εν λόγο περιοχή; Κι αν έχουν τη δύναμη να προκαλούν τέτοια γεγονότα, μήπως αυτό θα αποτελέσει το υπερόπλο του νέου αιώνα; Το οποίο θα κατασκευάζεται όχι σε μυστικά υπόγεια εργαστήρια αλλά σε γραφεία ψυχολόγων και κοινωνιολόγων; Μήπως είναι περισσότερο επικίνδυνο από την ατομική βόμβα και πρέπει να εκπαιδευτούμε όλοι εμείς, οι απλοί πολίτες τούτου του κόσμου, να ξεχωρίζουμε την αληθινή πρόκληση από την υποκινούμενη; Νομίζω ότι κάποια στιγμή πρέπει να ξεκινήσει κάποια συζήτηση, τουλάχιστον εδώ στον εικονικό μας δικτυακό κόσμο, για να εκπαιδευτούμε στα νέα ήθη και στις νέες προκλήσεις του μέλλοντος. Γιατί, κακά τα ψέματα, ώρες ώρες νιώθω σαν παντελώς αγράμματος βλέποντας όλα αυτά να διαδραματίζονται γύρω μου…

Advertisements

Facebook…

…και άλλες ιστορίες «κοινωνικής δικτύωσης».

 

Image: renjith krishnan / FreeDigitalPhotos.net

 

Χτες το βράδυ είπα να χαζέψω λίγο στην τηλεόραση. Σπανίως αυτό το χαζοκούτι με προσελκύει, αλλά καμιά φορά όταν δεν έχω διάθεση για τίποτα άλλο κάθομαι και χαζεύω καμιά ταινία ή καμιά συζήτηση. Επιδιδόμενος λοιπόν στο προσφιλές άθλημα των ημερών, την αδιάκοπη, γρήγορη και χωρίς νόημα εναλλαγή καναλιών, ζάπινγκ στην καθομιλουμένη, έπεσα πάνω σε μια διαφήμιση κινητού τηλεφώνου. Ανάμεσα στις άλλες δυνατότητες του τηλεφώνου, υπήρχε λέει και εκείνη της κοινωνικής δικτύωσης. Τα σηματάκια toy Facebook, του MySpace, του Twitter και των λοιπών συστημάτων κοινωνικής δικτύωσης στροβιλιζόταν γύρω από το διαφημιζόμενο κινητό τηλέφωνο.

Μου δημιουργήθηκε αμέσως η εξής απορία: Είναι δυνατόν το τηλέφωνο το οποίο είναι εξ’ ορισμού το μέσο για να επικοινωνούν δυο ή περισσότεροι άνθρωποι με χρήση της φωνής τους, άντε και της εικόνας τους τώρα τελευταία, να το χρησιμοποιεί κάποιος για να μπαίνει στο Facebook; Για να πάψει δηλαδή να χρησιμοποιεί τη φωνή του και να την αντικαταστήσει με κάποιο στοιχειώδες κείμενο, αν υπάρχει κι αυτό, και με παραπομπές σε βίντεο και τραγούδια; Να καταστήσει δηλαδή την επικοινωνία του ακόμα πιο απρόσωπη και απόμακρη; Διότι, τα λινκς και τα βίντεο δεν μπορούν να μεταδώσουν τα αισθήματα, την πνευματική και ψυχική κατάσταση. Η φωνή, με τις διαβαθμίσεις του τόνου της, με τις εναλλαγές της υφής της, με τη χροιά της, μεταδίδει εκτός από την πληροφορία μέσω των λεγομένων και την κατάσταση του ομιλούντα. Αλλιώς είναι να γράφεις πχ. Είμαι στεναχωρημένος γιατί απέτυχα στις εξετάσεις κι αλλιώς είναι να το λες. Η φωνή μεταφέρει και το συναισθηματικό φορτίο των λέξεων που μεταδίδει. Ακόμα καλύτερα βέβαια είναι η δια ζώσης επικοινωνία, αλλά σ’ αυτή την ανάρτηση ας περιοριστούμε στη δια φωνής επικοινωνία.

Τα δίκτυα αυτά της λεγόμενης κοινωνικής δικτύωσης, που κατά τη γνώμη μου μόνο τέτοια δεν είναι, δημιουργούν μεγάλη ψυχική εξάρτηση, ένα είδος ψυχαναγκασμού που οδηγεί σε ακραίες καταστάσεις ενίοτε. Γνωρίζω ανθρώπους που συνδέονται στις 3 τα χαράματα μόνο και μόνο για να δουν αν υπάρχει κάποιο νέο μήνυμα. Και στις 4 το πρωί ξαναμπαίνουν. Στις 5 ρίχνουν ακόμα μια ματιά, αγνοώντας τον κανόνα της φύσης που θέλει τον άνθρωπο να κοιμάται για να ξεκουράσει τον οργανισμό του. Και την άλλη μέρα έχουν υποχρεώσεις. Με κάποιο τρόπο, τον οποίο δυστυχώς δεν μπορώ να εξηγήσω γιατί δεν είμαι ειδικός, έχουν μεταφέρει ένα μεγάλο κομμάτι της πραγματικής τους ζωής μέσα στον εικονικό αυτό κόσμο κι αγωνιούν για να αποκτήσουν «φίλους» και να γίνουν δημοφιλείς. Ξεχνούν ότι κάποιοι έστω από τους φίλους αυτούς υπάρχουν μερικά μέτρα δίπλα τους κι αντί να βρεθούν και να συζητήσουν, να πιούν ένα καφέ ή να πάνε μια βόλτα, στέλνουν εικονικούς καφέδες κι άλλα αφεψήματα ο ένας στον άλλο στο Facebook.

Δυστυχώς, στον πραγματικό κόσμο, πρέπει να μοχθήσεις για να χτίσεις το «προϊόν» που ονομάζεται «ο εαυτός μου». Πρέπει να είσαι συνεπείς σε υποχρεώσεις που απαιτούν κόπο για να επιτευχθούν. Ενώ στο Facebook με μερικά κλικ στέλνεις δώρα, κάνεις επισκέψεις, εκφράζεις το θαυμασμό σου, λες χρόνια πολλά και τα δυο εμπλεκόμενα μέρη θεωρούν ότι η υποχρέωση εκπληρώθηκε. Μια, κακή κατά τη γνώμη μου, μικρογραφία των κοινωνικών σχέσεων έχει μεταφερθεί μέσα στα δίκτυα αυτά κι επειδή δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά έχουν απλοποιηθεί τα πάντα. Οι συζητήσεις είναι απρόσωπες, τα κείμενα κρύα και η μεγάλη πλειοψηφία του υλικού που διακινείται μέσα σ’ αυτά είναι μια απλή και στείρα αναπαραγωγή των ίδιων και των ίδιων πραγμάτων, τα οποία τις περισσότερες φορές είναι κάποια άνευ ουσίας ευφυολογήματα.

Δε θα κάνω λόγο για την ανωνυμία και τα περί αυτής. Έχουν ειπωθεί πολλές φορές κι ο καθένας έχει την άποψή του. Εκεί που θέλω να σταθώ όμως είναι το γεγονός ότι η ανωνυμία αυτή, το διαδίκτυο και όλα όσα δωρεάν και αφειδώς προσφέρει τελικά δεν είναι χωρίς κόστος. Αφαιρεί από μέσα μας την ουσία μας. Το έλλογο όν ο άνθρωπος έχει πλαστεί για να επικοινωνεί με το συνάνθρωπό του και να εξελίσσεται μέσα από αυτή την επικοινωνία. Το κομμάτι της ζωής μας που λέγεται συναναστροφή με το φίλο, το γείτονα, το διπλανό αργοπεθαίνει. Για να μάθει ο σύγχρονος άνθρωπος τι έκανε ο φίλος του μπαίνει στο Facebook. Δεν πάει να τον δει από κοντά. Χάνονται απλά και μικρά πράγματα, σημαντικά κατά τη γνώμη μου. Χάνεται η χειραψία, το φιλικό χτύπημα στην πλάτη, κι ακόμα χειρότερα η αγκαλιά, το φιλί. Δεν μπορείς να παρηγορήσεις το φίλο σου μέσω του διαδικτύου χτυπώντας φιλικά την οθόνη! Κι όμως ένα τέτοιο άγγιγμα για αυτόν που το έχει ανάγκη είναι θεραπεία. Είναι δύναμη να προχωρήσει. Δεν έχει την ίδια επίδραση με ένα λινκ!!! Ούτε κατά διάνοια. Γιατί, όπως και να το κάνουμε, δεν μπορούμε να απαρνηθούμε τη φυσική μας υπόσταση. Και, ευτυχώς ακόμα τουλάχιστον, η ηλεκτρονική μας δεν έχει αισθήματα.

Όλος αυτός ο ιστός της λεγόμενης κοινωνικής δικτύωσης με τη χρήση των υπηρεσιών όπως του Facebook, μόνο επικοινωνία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί. Προβολή αυτού που ενδεχομένως θα θέλαμε να είμαστε; Ίσως. Αγοραφοβία; Ίσως. Δίψα για ανεύρεση τροφής για κουτσομπολιό; ‘Ίσως. Αναζήτηση πραγμάτων και ιδιοτήτων που δεν έχουμε στην κανονική μας ζωή; Ίσως. Επικοινωνία πάντως όχι. Η επικοινωνία λαμβάνει χώρα εκεί που πραγματικά υπάρχει η ζωή, έξω από την οθόνη και μακριά από το πληκτρολόγιο.

 

Σημείωση: Στα δίκτυα αυτά, παρατηρώ το τελευταίο χρονικό διάστημα, έχουν βρει πρόσφορο έδαφος οι διαφημιστές και οι επαγγελματίες του μάρκετιγκ και προωθούν τα προϊόντα τους ανέξοδα. Υπό αυτή την οπτική γωνία, αποτελεί ένα θαυμάσιο εργαλείο και για έναν απλό θνητό να προωθήσει ενδεχομένως τις απόψεις του, όποιες κι αν είναι αυτές. Και το σημείο αυτό χρήζει ιδιαίτερης προσοχής ειδικά για τα παιδιά που η κρίση τους δεν είναι αναπτυγμένη, πλήρης και ικανή να διαχειρίζεται με το σωστό τρόπο όλες τις πληροφορίες που λαμβάνει.

 

Υ.Γ.1 Παρακαλώ μη με χαρακτηρίσετε οπισθοδρομικό ή τεχνοφοβικό. Η τεχνολογία αποτελεί ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής και της προσωπικότητάς μου και τη θεωρώ ως ένα αναγκαίο κι απαραίτητο στοιχείο της.

Υ.Γ.2 Το παρόν κείμενο αποτελεί μια συνέχεια των σκέψεών μου που προκάλεσε το άρθρο του Δείμου «Ο διαδικτυακός μεταμοντέρνος λόγος και ο λαϊκισμός του» και των σχολίων του.

Αρέσει σε %d bloggers: