Je suis Charlie (?)

paris

Το ερώτημα αν η σάτιρα έχει όρια και μέχρι που αυτή μπορεί να φτάσει είναι εξαιρετικά δύσκολο να απαντηθεί. Υπάρχουν επιχειρήματα που μπορούν να πείσουν έναν σκεπτόμενο άνθρωπο είτε για τη μια είτε για την άλλη άποψη. Το λεπτό σημείο όμως σε μια τέτοια συζήτηση είναι το αν και κατά πόσο τίθενται όρια στην ελευθερία της έκφρασης από τη μια και του σεβασμού των πιστεύω από την άλλη και ο καλύτερος φορέας για τη συλλογιστική αυτή δεν μπορεί να πηγάζει από πουθενά αλλού παρά μόνο από την παιδεία αλλά και το κοινωνικό υπόβαθρο στο οποίο απευθύνεται αλλά και παράγεται η σάτιρα.

Ολόκληρος ο πλανήτης έχει συγκλονιστεί από τη δολοφονική επίθεση στα γραφεία του περιοδικού Charlie Hebdo στη γαλλική πρωτεύουσα. Οι δράστες, εμφορμούμενοι από το γεγονός πως η απεικόνιση του Προφήτη του Ισλάμ είναι μια ανίερη πράξη αποφάσισαν να τιμωρήσουν τους υπεύθυνους, δικάζοντάς τους και καταδικάζοντάς τους εις θάνατο χωρίς καν να απολογηθούν. Στο μυαλό των ανθρώπων αυτών, όπως άλλωστε στο μυαλό κάθε φανατισμένου ανθρώπου που το οπτικό του πεδίο περιορίζεται από τα στενά πλαίσια του δόγματος που πιστεύει ή που θεωρεί ως τη μοναδική αλήθεια, η τιμωρία και ο θάνατος των συντακτών του περιοδικού ήταν ένα ιερό καθήκον το οποίο έπρεπε πάση θυσία να φέρουν εις πέρας. Η αξία της ανθρώπινης ζωής, αλλά και κάθε άλλη αξία, είναι σε δεύτερη μοίρα ή ενδεχομένως δεν αποτελεί καν αξία. (Η εκτέλεση των ανθρώπων αυτών έπρεπε να γίνει πραγματικότητα προκειμένου να σωθεί η ψυχή των εκτελεστών όταν θα έρθει το πλήρωμα του χρόνου και θα κριθεί. Μήπως τελικά τα δόγματα παράγουν εγωιστές αλλά και παράφρονες ανθρώπους;… θα αναρωτηθεί εύλογα ένας ουδέτερος παρατηρητής)

Δυστυχώς η ιστορία έχει να επιδείξει σωρεία τέτοιων γεγονότων, τα οποία, όπως έχει τελικά αποδειχτεί, έχουν τις ρίζες των αιτιών που τα προκάλεσαν κάπου αλλού! Θα ήταν τουλάχιστον ηλίθιο, αν ισχυριστεί κανείς πως ο απλός πιστός μιας θρησκείας έχει κάποια σχέση με τον άνθρωπο που κρατάει το μαχαίρι ή το όπλο και σκοτώνει λόγω μίσους. Διότι το μίσος και η μισαλλοδοξία είναι επίκτητα χαρακτηριστικά του ανθρώπου και όχι έμφυτα, χαρακτηριστικά τα οποία δυστυχώς διδάσκοντα! Τα συμφέροντα λοιπόν πίσω από το κύμα αυτό των επιθέσεων, έχουν βρει γόνιμο έδαφος στα μυαλά απαίδευτων ανθρώπων κι έχουν σπείρει τα ανίερα σχέδιά τους καμουφλαρισμένα πίσω από τις θρησκευτικές διαφορές. Ο σκοπός τους δεν είναι άλλος από τη διασπορά του φόβου σε ολόκληρο τον πλανήτη. Φόβος, ο οποίος θα οδηγήσει αναμφίβολα στη λήψη μέτρων για την ‘προστασία’ μας, με άλλα λόγια, μέτρων που στόχο θα έχουν να περιορίσουν την ελευθερία. Ελευθερία κινήσεων, ελευθερία αποφάσεων, ελευθερία στην καθημερινότητα, ελευθερία λόγου, αλλά το χειρότερο, ελευθερία σκέψης!

Κάθε σύστημα που προσπαθεί να επιβληθεί και βεβαίως να κυβερνήσει, θέλει να μπορεί να επιβάλλει τις αποφάσεις του. Αυτό, σε μια ιδανική κοινωνία κι έναν ιδανικό πλανήτη κατ’ επέκταση, θα προϋπόθετε εξύψωση της παιδείας με σκοπό τη δημιουργία υγιώς σκεπτόμενων πολιτών με τους οποίους κάθε αρχή θα μπορούσε να συνδιαλέγεται και να λαμβάνει αποφάσεις. Η ουτοπία αυτή όμως ουδέποτε υπήρξε και είναι κοινώς αποδεκτό πως είναι πολύ δύσκολο να υπάρξει, οπότε τα συστήματα λήψης των αποφάσεων χρησιμοποιούν την πιο εύκολη οδό προς εκπλήρωση των σκοπών τους. Το φανατισμό και το διχασμό. Κοσμοθεωρίες, θρησκείες, πολιτικά κόμματα ακόμα αθλητικά σωματεία γίνονται εργαλεία στα χέρια των ισχυρών προκειμένου να αδυνατίσουν τους κοινωνικούς δεσμούς, να αποπροσανατολίσουν και τελικά να βάλουν ισχυρές κι αδιαπέραστες διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στους ανθρώπους.

Αντίδοτο ή κάποια θαυματουργή λύση είναι δύσκολο να υπάρξει. Αρχή και τέλος σε κάθε κοινωνία είναι η παιδεία της (σ.σ. όχι η εκπαίδευση της). Αν εμείς οι απλοί πολίτες των κοινωνιών του παγκόσμιου πια χωριού στο οποίο ζούμε θέλουμε αύριο τέτοια γεγονότα να μην υπάρξουν ξανά, θα πρέπει να μάθουμε στα παιδιά μας την αξία της ανθρώπινης ζωής αλλά και του σεβασμού στα πιστεύω του άλλου. Όποια κι αν είναι αυτά…

Advertisements
  1. Αγαπητέ Τελευταίε!
    Όποια πολιτεία αγαπάει την κοινωνία της, φροντίζει προτίστως τον Τομέα της Παιδείας (έστω το εκπαιδευτικό σύστημα…). Πιστεύω πως έχεις απόλυτο δίκιο, είναι η πηγή των πάντων. Είναι η λύση στα περισσότερα προβλήματα.
    Αυτό πρέπει να μας βάλει σε πολλές σκέψεις. 🙂

    Καλησπέρα!

    • Καλησπέρα και χρόνια πολλά για τις ημέρες που πέρασαν!

      Χαίρομαι που συμφωνούμε, αν και η παιδεία είναι πρωτίστως ζήτημα της οικογένειας και της κοινωνίας νομίζω και δευτερευόντως της πολιτείας. Η εκπαίδευση είναι άλλο πράγμα βεβαίως κι εκεί τον πρώτο λόγο έχει σαφώς η πολιτεία.

      Να είσαι πάντα καλά 🙂

  2. Πιστεύω κι εγώ πως η ΠΑΙΔΕΙΑ είναι ίσως η λύση για την άμβλυνση τέτοιων νοοτροπιών και δράσεων. Βλέπουμε τι συμβαίνει και σήμερα στο Παρίσι. Βέβαια το ερώτημα που προκύπτει είναι πως θα βρεθεί το κλειδί για μια τέτοια παιδεία. Ποιοι – πέραν του οικογενειακού πυρήνα – θα «δουν» τον ορίζοντα εκείνον όπου θα οδηγηθεί η κοινωνία χωρίς άκριτους φανατικούς βερμπαλισμούς, αποκλεισμούς , θρηκευτικο-πολιτικο-κοινωνικές ομοδοποιήσεις κλπ. Εξαιρετικό το άρθρο σου Τελευταίε και αξίζει τον κόπο να σταθούμε στις προτάσεις σου και να σκεφθούμε!

    • Καλέ μου φίλε Χριστόφορε, πράγματι το ερώτημα που θέτεις είναι πολύ σημαντικό. Ποιος θα μπορέσει να αμβλύνει αυτές τις νοοτροπίες, ειδικά από τη στιγμή που αν το καλοσκεφτούμε, ο καθένας από εμάς φοράει τις δικές του παρωπίδες. Ίσως βέβαια, η συνειδητοποίηση πως ζούμε με παρωπίδες να είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.

      Την καλημέρα μου.

  3. Καλησπέρα Κώστα,
    Από χθες παρακολουθώ από το TV5 (το Γαλλικό κανάλι), βήμα βήμα όλη αυτή την τραγωδία που για μένα προσωπικά και ως μισή Γαλλίδα και επειδή «έζησα» την σατιρική εφημερίδα από πολύ κοντά όταν ζούσα στο Παρίσι, με αγγίζει άμεσα… εξάλλου, η ελεύθερη έκφραση αγγίζει όλους μας, έτσι δεν είναι;
    Το θέμα που θίγεις Κώστα μου, είναι ένα τεράστιο θέμα, η ρίζα τού προβλήματος βασικά βρίσκεται στον θρησκευτικό φανατισμό και αν πάμε πίσω θα δούμε πως αιώνες τώρα, όλοι οι πόλεμοι, ήταν πάντα θρησκευτικοί… έτσι το θέμα, κατ’ αρχάς είναι ο θρησκευτικός φανατισμός… τώρα ο πόλεμος έχει μεταφερθεί στις πόλεις και τι κάνουμε;
    Την ευθύνη τη φέρουμε όλοι μας και αν δεν αλλάξουμε οι ίδιοι νοοτροπία σε όλα τα επίπεδα, «το δικό μου και το δικό σου», η «ομάδα μου και η ομάδα σου», «η χώρα μου και η χώρα σου» και το χειρότερο, ο «Θεός μου και ο Θεός σου» η βία, οι πόλεμοι, δεν θα σταματήσουν ποτέ…
    Τώρα, για να μπορέσουμε να διδάξουμε τα παιδιά μας, όπως πολύ σωστά επισημαίνεις, πρέπει να αλλάξουμε οι ίδιοι…
    Καλή συνετή χρονιά θέλω να μας ευχηθώ, με πολύ αγάπη στις καρδιές μας!

    ΑΦιλιά πάντα με όλη μου την αγάπη!

    • Καλή μου μαμ-μάγισσα Άιναφετς, πράγματι η ιστορία έχει να επιδείξει πολέμους οι οποίοι έγιναν εις το όνομα του Θεού, όποιος κι αν ήταν αυτός. Βέβαια, διατηρώ κάποιες επιφυλάξεις για το αν και κατά πόσο ήταν αμιγώς θρησκευτικοί πόλεμοι ή η πολιτική ήταν αυτή που καμουφλαρισμένοι πίσω από την πίστη ήταν αυτή που τελικά φανάτισε τους ανθρώπους. Όπως και να έχει, για μένα είναι απαράδεκτο άνθρωπος να σκοτώνει άνθρωπο. Μακάρι να μη ζήσουμε άλλες τέτοιες φρικιαστικές καταστάσεις και μακάρι η ανθρωπότητα να μη βάλει το κεφάλι κάτω και από το φόβο ορθώσει μεγαλύτερες διαχωριστικές γραμμές.

      Την καλημέρα μου και τις καλύτερες ευχές μου για την καινούρια χρονιά καλή μου μαμ-μάγισσα 🙂 Πολλά πολλά ΑΦιλιά!

    • sbcmarkos
    • 9 Ιανουαρίου 2015

    Έξοχο!

    • Να είσαι καλά 🙂

      Την καλημέρα μου!

    • Βαγγέλης Τσερεμέγκλης
    • 9 Ιανουαρίου 2015

    Καλησπέρα Κώστα, την καλησπέρα μου σε όλους τους φίλους.

    Ενώ είναι κοινός μας τόπος και διαπίστωση πως η έλλειψη πραγματικής παιδείας οδηγεί στον φανατισμό και την μισαλλοδοξία κάθε μορφής, εκφράζω τον φόβο πως η ρίζα του κακού δεν είναι αυτή. Η έλλειψη πραγματικής παιδείας είναι το ελατήριο που σπρώχνει τις κοινωνίες σε διαχωρισμούς, ομαδοποιήσεις, αντιπαλότητες και οδυνηρές συγκρούσεις, σαν κι αυτές του Παρισιού.

    Κατά την άποψή μου, η αιτία του κακού βρίσκεται κυρίως, στην άνιση κατανομή του παγκόσμιου ή του εκάστοτε κοινωνικού πλούτου, που σαφέστατα γέρνει την ζυγαριά των οφελημάτων προς τους λίγους, ενώ στον αντίποδα, την πλευρά των πολλών, επιφυλάσσει στερήσεις βασικών μέσων επιβίωσης, βασικών δικαιωμάτων, βασικών αγαθών.

    Όσο αυτή η ανισότητα διευρύνεται, τόσο οι αντιθέσεις μεγαλώνουν, τόσο οι κοινωνικές ομαδοποιήσεις πληθαίνουν, τόσο η παιδευτικές δυνατότητες των ανθρώπων μειώνονται.

    Είναι περίπου βέβαιο πως δεν μπορεί κάποιος να «παιδεύεται» ( να λαμβάνει ισόβια παιδεία ) όταν οι βασικές προτεραιότητες του κατευθύνονται στην επιβίωση. Είναι επίσης περίπου βέβαιο πως ούτε το πρώτο κοινωνικό κύτταρο, η οικογένεια, μπορεί να του παρέχει την ανάλογη παιδεία, όταν και πάλι ο βασικός στόχος είναι η επιβίωσή της και δευτεροτριτευόντως η εκπαίδευση με όποια μορφή.

    Ο κοινωνικός αποκλεισμός των ανθρώπων από τα βασικά αγαθά επιβίωσης, τους στερεί τις δυνατότητες εκπαίδευσης ( σχολικής και κοινωνικής) . Αυτή όμως η στέρηση μειώνει και την δυνατότητα κριτικής σκέψης ώστε οι αποκλεισμένοι άνθρωποι να γίνονται τα εύκολα θύματα, φονταμενταλιστικών νοοτροπιών και αντιλήψεων. Μισαλλοδοξίας και φανατισμού.

    Αν κάποτε συνειδητοποιήσουμε πως ο καθένας μας αποτελεί έναν κρίκο στην κοινωνική αλυσίδα, που δεν πρέπει να σπάσει, αν δούμε τον εαυτό μας ως ένα μέρος του πίνακα του κόσμου και όχι ως εξωτερικό παρατηρητή καταστάσεων που δεν μας αφορούν, ίσως τότε λυθεί το πρόβλημα. Αν καταλάβουμε τι ακριβώς είναι πλούτος και τι διαφορά έχει από το χρήμα, αν δηλαδή επιτρέψουμε εμείς οι έχοντες ( έστω ελάχιστα) τα μέσα επιβίωσης, να έχουν και οι άλλοι, οι μη έχοντες ( τα ελάχιστα κι αυτοί ) ίσως τότε σταματήσουν τα φαινόμενα σαν κι αυτά του Παρισιού.
    Φυσική προϋπόθεση για αυτό είναι η διαρκής επαγρύπνηση και η ανθρώπινη έννοια μας για τον άνθρωπο, είτε έχει είτε όχι.

    Σας ευχαριστώ

    • Φίλε Βαγγέλη καλημέρα.

      Θέτεις πολλά και σημαντικά ζητήματα και θα πρέπει να τα συζητήσουμε δια ζώσης! Θα σταθώ σε δυο σημεία. Το πρώτο είναι το γεγονός πως θα πρέπει να διασαφηνίσουμε το γεγονός πως παιδεία κι εκπαίδευση είναι δυο διαφορετικά πράγματα. Η εκπαίδευση γίνεται στα σχολεία ενώ η παιδεία διδάσκεται στο σπίτι, στην κοινωνία, στις σχέσεις των ανθρώπων, δια του παραδείγματος κυρίως (κανονικά θα έπρεπε να διδάσκεται και στα σχολεία αλλά κάτι τέτοιο από την προσωπική μου εμπειρία δε συμβαίνει).

      Το άλλο ζήτημα είναι αυτό που ορθώς λέγεις, αυτό της συσσώρευσης του πλούτου σε λίγους ανθρώπους. Δε θα διαφωνήσω σε γενικές γραμμές με το σκεπτικό σου, αλλά πες μου τούτο: Αν ο πλούσιος άνθρωπος είχε μέσα του συνειδητοποιήσει πως πάνω από ένα σημείο ο πλούτος που συσσωρεύει δεν τον βοηθά σε τίποτα, είχε δηλαδή αυτό που λέω «παιδεία», νομίζω πως ούτε εκείνος θα συνέχιζε να μαζεύει τα φασούλια στο υπέρογκο σακούλι του. Εκτός κι αν επρόκειτο για ανθρώπους με κάποια παθογένεια, άπληστους κλπ.

      Να έχεις μια όμορφη μέρα φίλε!

        • Βαγγέλης Τσερεμέγκλης
        • 10 Ιανουαρίου 2015

        Καλημέρα Κώστα. Υπάρχει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στην Παιδεία και την Εκπαίδευση. Αλλά και έντονος προβληματισμός, πως, και τα δύο κατανέμονται και χρησιμοποιούνται από τους ανθρώπους. Η μεν Εκπαίδευση έχει απόλυτο ταξικό χαραχτήρα (πχ πόσα παιδιά λαϊκών στρωμάτων έχουν πρόσβαση στα λεγόμενα «καλά» σχολεία, όπου το πρόγραμμα σπουδών διαφέρει πολύ από εκείνο των δημόσιων σχολείων, των οποίων είμαι ο απόλυτος υπέρμαχος), η δε Παιδεία που λαμβάνει κανείς από την οικογένεια ( που στερείται διαρκώς πόρους), από την κοινωνία ( που διευρύνει διαρκώς τις τάξεις αποκλεισμένων και σχεδόν περιθωριοποιημένων ανθρώπων), από τις σχέσεις ( που φθείρονται διαρκώς στην βάση της ιδιοτέλειας και του προσωπικού συμφέροντος) , προφανώς έχει κι αυτή πρόβλημα.

        Όσο για την διαθέσιμη ή όχι παιδεία του πλούσιου σε σχέση με την αξιολόγηση του πλούτου του και την αναγκαιότητα του, μάλλον μιλάμε κυρίως για απληστία που αποκτάται κυρίως ως κουλτούρα σε κατάλληλα διαμορφωμένα περιβάλλοντα.

        Η ανατροπή της ζυγαριάς, είναι νομίζω χρέος των πολλών όχι από μισαλλοδοξία και φανατισμό αλλά από την συνειδητοποίηση της κοινωνικής αναγκαιότητας. Και φυσικά δεν περιμένω να αποκτήσει την κατάλληλη παιδεία ένας πλούσιος ( αλήθεια στην πλάτη ποιανού απόχτησε αυτό το πλεονέκτημα; ) ;ώστε να αλλάξουν τα πράγματα.

        Ευχαριστώ φίλε Κώστα για την όμορφη συζήτηση που όντως κάποια στιγμή πρέπει να συνεχιστεί δια ζώσης.
        Καλό Σαββατοκύριακο.

  4. Νηφάλια ματιά σ’ ένα κρίσιμα επίκαιρο θέμα, Κώστα. Α – Ω: Παιδεία. Για συνύπαρξη και συμβίωση με + ΚΕΦΑΛΑΙΟ!

    • Να είσαι καλά Βαγγέλη. Α-Ω είναι η Παιδεία, έτσι είναι.

      Καλό σου απόγευμα.

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: