Κατάρρευση.

Ο κόσμος, σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή της ιστορίας του, στηριζόταν για την πορεία και την εξέλιξή του σε τρεις κύριους πυλώνες, τις κοινωνικές, τις επιστημονικές και τις θρησκευτικές αξίες. Ανάλογα με τον ιστορικό χρόνο, κάποιος από τους τρεις αυτούς πυλώνες κυριαρχούσε με αποτέλεσμα οι κοινωνίες να διαβιούν με ανάλογο τρόπο κι ανάλογες συνθήκες. Στον πλανήτη έχουν δημιουργηθεί καθεστώτα όλων των τύπων, θεοκρατικά, απολυταρχικά, προσωποπαγή αλλά και δημοκρατικά. Για κάθε χρονική στιγμή, αν κάποιος μελετήσει το σύστημα διακυβέρνησης θα εξάγει ασφαλές συμπέρασμα για το ποια φιλοσοφία, ποια επιστήμη αλλά και ποιο θεολογικό σύστημα υπήρχε κρυμμένο στο πίσω μέρος των παρασκηνίων και κινούσε τα νήματα.

Εκείνο το θεμελιώδες χαρακτηριστικό, το οποίο μαζί με τα θρησκευτικά, κοινωνικά και επιστημονικά ρεύματα διαδραμάτισε επίσης καίριο και καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των κοινωνιών και στη διαμόρφωση της ιστορίας και το οποίο βρίσκεται βαθιά ριζωμένο μέσα σε κάθε άνθρωπο, είναι ο φόβος. Ο φόβος για το μέλλον το οποίο είναι έξω από τη δυνατότητα πρόβλεψής του, ο φόβος για τα φυσικά φαινόμενα που είναι αδύνατο να δαμάσει όταν αυτά εκδηλώνονται με ακραίες μορφές αλλά και ο παντοτινός και καθοριστικός για το χαρακτήρα φόβος του θανάτου. Προσπαθώντας το έλλογο ον που κυριαρχεί στον πλανήτη τις τελευταίες χιλιετίες να εξορκίσει αυτούς τους φόβους του άλλοτε στράφηκε στη θρησκεία, άλλοτε στην επιστήμη κι άλλοτε στα κοινωνικά – πολιτικά συστήματα, με όχι πάντα καλά αποτελέσματα. Οι ισορροπίες ανάμεσα σε αυτούς τους ρυθμιστικούς για την εξέλιξη των κοινωνιών παράγοντες σχεδόν ποτέ δεν βρέθηκαν στη χρυσή τους τομή. Χαρακτηριστικές τέτοιες περίοδοι ήταν ο 5ος αιώνας προ Χριστού, ανάμεσα δηλαδή στους Περσικούς πολέμους και τον Πελοποννησιακό πόλεμο αλλά και η κοινωνία των Η.Π.Α. τις δεκαετίες από το 1950 μέχρι τις αρχές του 1970.

Το φιλοσοφικό – πολιτικό – κοινωνικό, ίσως και θρησκευτικό, σύστημα του δυτικού κόσμου καθρεφτίζεται μέσα στις οικονομικές αξίες οι οποίες δοκιμάζονται στα χρόνια από την κατάρρευση της Lehman Brothers κι έπειτα. Η κατάρρευση του οικοδομήματος του δυτικού κόσμου που ονομάζεται καπιταλιστικό σύστημα δεν είναι στην πραγματικότητα απλώς μια κατάρρευση της οικονομίας αλλά κάτι πολύ βαθύτερο. Πρόκειται για κατάρρευση των πολιτικών συστημάτων, καθώς η φιλοσοφία είναι απλώς ανύπαρκτη, τουλάχιστον αυτή που έχει ανθρωποκεντρικά χαρακτηριστικά και στηρίζεται σε αξίες όπως η φιλία, ο ουμανισμός, ο αλτρουισμός, η αξιοπρέπεια και το κοινό καλό, όπως επίσης και οι θρησκείες που αποτελούν πια σάπια και δύσοσμα απομεινάρια ενός παλιού, νεκρού κόσμου. Δυστυχώς πια δεν υπάρχει το ‘εμείς’ παρά το ‘εγώ’, δεν υπάρχει το ‘θα κάνουμε’ αλλά το ‘θα κάνω’, δεν υπάρχει ο ‘συνάνθρωπος’ παρά η οικονομική αξία που αντιπροσωπεύει η εργασία του άλλου, δεν υπάρχει, τέλος, η αγάπη αλλά το συμφέρον. Ακόμα και ο έρωτας στις μέρες μας μετράται κι αποτιμείται σε οικονομικά μεγέθη, τρανό παράδειγμα του δυτικού κόσμου τα προγαμιαία συμβόλαια!

Κατά την ιστορική περίοδο των προ-Σωκρατικών φιλοσόφων αλλά και λίγο πριν τη βιομηχανική επανάσταση του 17ου αιώνα, οι επιστήμες άρχισαν να κερδίζουν έδαφος και να κυριαρχούν πάνω στους άλλους πυλώνες των κοινωνιών που έχουμε ήδη προαναφέρει. Στην πρώτη περίπτωση ακολούθησε η άνθηση της φιλοσοφίας κι επικράτησε η ανθρωποκεντρική θεώρηση των πραγμάτων με αποτέλεσμα να οδηγηθεί η ιστορία στο Χρυσό Αιώνα ενώ στη δεύτερη κυριάρχησε ακριβώς το αντίθετο, η περιθωριοποίηση της φιλοσοφίας που είχε ως κέντρο τον άνθρωπο και η αντικατάσταση αυτού από το χρήμα. Έτσι, σήμερα έχουμε οδηγηθεί στο δυτικό κόσμο σε ένα κοινωνικοπολιτικό σύστημα που έχει θεοποιήσει το χρήμα και που όλες οι εξουσίες πηγάζουν από αυτό και δρουν υπέρ αυτού. Έχοντας ήδη στις μέρες μας προεξοφλήσει τις μελλοντικές οικονομικές προσόδους ακόμα και των αγέννητων δισέγγονών μας προκειμένου να γεμίσουν τα θησαυροφυλάκια μιας διεθνούς οικονομικής ελίτ, το σύστημα καταρρέει, παρασύροντας μαζί του ανθρώπους, θεσμούς, ήθη αλλά και την αξιοπρέπεια που τόσο σημαντικό ρόλο έχει διαδραματίσει ειδικά για την ψυχοσύνθεση των Ελλήνων. Ο μοναδικός ίσως τρόπος για να ξεπεράσει ο δυτικός κόσμος την δύσκολη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει, είναι να στρέψει το βλέμμα του αλλά και το λογισμό του στον άνθρωπο. Το ‘εγώ’ να γίνει ‘εμείς’ και το ‘δικό μου’ να γίνει ‘δικό μας’. Η συλλογικότητα να αντικαταστήσει τον ατομικισμό και μέσα από κοινωνικούς θεσμούς με ειλικρινή προσπάθεια να διώξουμε από τις κοινωνίες μας ότι κακό υπάρχει που δρα ως βαρίδι και μας παρασέρνει στον πάτο. Το πρόβλημα δεν είναι αμιγώς οικονομικό, το πρόβλημα είναι πρωτίστως φιλοσοφικό, από την οπτική της θέσεως ξανά του ανθρώπου στο κέντρο της λήψης των αποφάσεων και της εξέλιξης, πολιτικό, κοινωνικό και δευτερευόντως οικονομικό. Το μόνο που ευχόμαστε είναι τα παραδείγματα και οι διδαχές του παρελθόντος να γίνουν μάθημα για το σήμερα και οδηγός για το αύριο.

Advertisements
  1. Άψογο! Στην κυριολεξία μια εξαιρετική αποτύπωση της σύγχρονης πραγματικότητας από έναν άνθρωπο που ξέρει να βλέπει μέσα από το παρελθόν, το παρόν και πιθανότατα το μέλλον της κοινωνίας έτσι όπως έχει διαμορφωθεί και από το «εμείς» μεταβήκαμε πλέον στο «εγώ»!
    Σαν άτομο, μέλος τούτου, του εγωκεντρικά τοποθετημένου κοινωνικού συστήματος δεν έχω να προσθέσω τίποτα στο εμπεριστατωμένο και με άριστη χρήση της Ελληνικής γλώσσας γραμμένου άρθρου – πράγμα όχι αυτονόητο στην εποχή μας.
    Χαίρομαι που είναι το πρώτο μου ανάγνωσμα της ημέρας αλλά και την νέας εβδομάδας.

    • Χριστόφορε, χαίρομαι κι εγώ με τη σειρά μου που σου άρεσαν οι σκέψεις μου και μάλιστα ήταν οι πρώτες της εβδομάδας που διάβασες. Σε ευχαριστώ για τα υπέροχα λόγια σου, ειλικρινά με κάνουν να κοκκινίζω και είμαι και μαυριδερός… οπότε καταλαβαίνεις πως έχω γίνει!

      Το ζήτημα τώρα πια είναι ξεκάθαρο: Οφείλουμε να βάλουμε το ‘εγώ’ δεύτερο και το ‘εμείς’ πρώτο τώρα πια, αν θέλουμε με απολυτή ειλικρίνεια προς τις νεότερες γενιές να στείλουμε το μήνυμα πως προσπαθήσαμε με όλη μας την καρδιά να δημιουργήσουμε ένα καλύτερο μέλλον.

      Την καλησπέρα μου.

  2. Το μόνο που ευχόμαστε είναι τα παραδείγματα και οι διδαχές του παρελθόντος να γίνουν μάθημα για το σήμερα και οδηγός για το αύριο.

    Δυστυχώς η ιστορία έχει αποδείξει πως αυτό αποτελεί μια ουτοπική προσδοκία.
    Κατά τα άλλα πολύ εμπεριστατωμένη η ανάλυση που κάνεις.

    • Αθεόφοβε, πράγματι είναι μια ουτοπική προσδοκία, αλλά αν ξεχάσουμε τελείως το παρελθόν και ότι αυτό μπορεί να μας προσφέρει για το σχεδιασμό του μέλλοντος, τότε θα είναι σαν να κινούμαστε στο απόλυτο σκοτάδι χωρίς την παραμικρή αχτίδα φωτός να φωτίζει τα βήματά μας…

      Την καλησπέρα μου.

  3. Οι μέρες είναι δύσκολες κι οι καιροί δυσκολότεροι, Κώστα.

    Ροκανίζουμε το χρόνο, αλλά τα προβλήματα εξακολουθούν να υπάρχουν.

    Περιμένουμε απ’ τους άλλους να σταθούν αλληλέγγυοι στα προβλήματά μας, ενώ εμείς θα έπρεπε πρώτοι να έχουμε πάρει τα μέτρα μας και να έχουμε κάνει όλα όσα έπρεπε.

    Οι περιστάσεις δεν μετρού πλέον τα δεδομένα με τα μέτρα και τα σταθμά του παρελθόντος κι αν δεν αντιληφθούμε ότι ο καιρός του λέω ό,τι θέλω και κάνω ό,τι μου καπνίσει έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί, τα δυσκολότερα και τα χειρότερα έπονται.

    Πιστεύω, ότι όσοι επιθυμούν να έχει μέλλον ο τόπος μας ν’ αφήσουν κατά μέρος το θυμό και τη μεμψιμοιρία και ν’ ανασηκώσουν τα μανίκια.

    ‘Ομορφα τα συμπεράσματα κι ο καταλογισμός ευθυνών επί παντός μέσα από το διαδίκτυο και τις τηλεοράσεις, αλλά αυτό που χρειάζεται τούτη την ώρα είναι έργα με αίσθημα ευθύνης κι όχι λόγια του αέρα.

    Το παρελθόν είναι εμπόδιο, αλλά και κίνητρο, εξαρτάται για πιο λόγο το επικαλούμαστε.

    Καλή σου δύναμη. Σε χαιρετώ.

    • Ευάγγελε, ήδη διάβασα και σχολίασα την ανάρτησή σου, η οποία οφείλω να ομολογήσω πως κατά περίεργη σύμπτωση κινείται σε παραπλήσιο με τη δική μου ανάρτηση επίπεδο σκέψης. Λες να ισχύει αυτό που λένε πως τα μεγάλα πνεύματα συναντώνται; (Μάλλον ισχύει για σένα γιατί εγώ μεγάλο πνεύμα δεν είμαι…!)

      Πραγματικά το παρελθόν είναι εμπόδιο αν κάποιος κολλήσει σ’ αυτό, αλλά είναι και ένας πολύ καλός δάσκαλος για το μέλλον. Όπως και να είναι το πράγμα, το σίγουρο είναι πως, όπως διαπιστώνεις κι εσύ, πρέπει να ανασηκωθούν τα μανίκια και να πιάσουμε δουλειά, σκληρή δουλειά, όλοι μας.

      Καλή δύναμη επίσης και καλό σου απόγευμα.

    • ο δείμος του πολίτη
    • 5 Νοεμβρίου 2012

    Εξαιρετική ανάρτηση. Και πράγματι ο σύγχρονος καπιταλισμός έχασε τον ανθρωπισμό και την επιστημονική στήριξη που κάποτε (στα σπάργανά του) διαλαλούσε τόσο δυνατά.
    Το ζήτημα είναι ο καπιταλισμός μόνος του δε θα αλλάξει. Η αλλαγή του και η επιστροφή στον Άνθρωπο (αν ποτέ είχε κάτι τέτοιο ο καπιταλισμός) θα έρθει μόνη ή με βίαιη σύγκρουση. Γιατί όσοι αγωνίζονται για αυτόν με τις πράξεις τους οδηγούν στη βίαιη σύγκρουση και τη διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής.

    • Δεν ξέρω αν έρθει ο κόσμος πίσω στην ανθρωποκεντρική φιλοσοφία με τη βία ή όχι, εκείνο που ξέρω είναι πως αν ο καθένας είχε συνείδηση τόσο των υποχρεώσεών του απέναντι στο κοινωνικό σύνολο όσο και της δύναμης που έχει όταν ενώνεται με το συνάνθρωπό που για έναν κοινό σκοπό τότε τα πράγματα θα μπορούσαν να γίνουν πολύ καλύτερα με τον απλούστερο τρόπο. Δίνοντας ο ένας την αγάπη του στον άλλο!

      Καλό σου απόγευμα Δήμο.

  4. Πολύ καλή ανάρτηση , άψογη. Το χρήμα λοιπόν αντικατέστησε τον άνθρωπο, το εγώ αντικατέστησε το εσύ κ.ο.κ. Πιστεύεις ότι οι δυνάμεις που κινούν τα νήματα του χρήματος θα αφήσουν να νικηθεί το εγώ από το εμείς;;;;ΠΧ. ο φόβος που διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο για τη διαμόρφωση των κοινωνιών, όπως γράφεις, σήμερα καλλιεργείται εντονότερος. Γιατί είναι ένα από τα όπλα αυτής τη δύναμης που ελέγχει το χρήμα. Συνεπώς θα συνεχίσει να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για το αύριο μόνο που πλέον δεν είναι μόνον ο φόβος για το μέλλον, για τα ακραία φαινόμενα της φύσης, ή για το θάνατο. Και επειδή δεν πιστεύω ότι διδασκόμαστε από το παρελθόν, μόνο ένα μεγάλο σοκ θα μας υποχρεώσει στην αφύπνιση!!!!!!!!!!
    Σ’ευχαριστώ για τον προβληματισμό!!!!!!!!!!!
    Καλή σου εβδομάδα

    • Δυστυχώς θα συμφωνήσω μαζί σου πως μόνο ένα μεγάλο σοκ θα μας αφυπνίσει. Κι όμως, αν το καλοσκεφτείς, αν όλοι μας αναγνωρίζαμε πως τα πράγματα θα μπορούσαν να γίνουν χίλιες φορές καλύτερα αν παραμερίζαμε λίγο το ατομικό συμφέρον, τότε θα μπορούσε να έρθει η αλλαγή χωρίς κανενός είδους σοκ.

      Εγώ σε ευχαριστώ που μοιράστηκες μαζί μου τις σκέψεις σου.

      Καλό σου βράδυ Άννα.

    • Θωμάς
    • 5 Νοεμβρίου 2012

    Πλούσιο το κείμενο που έγραψες. Έχω πολλά σημεία που θα ήθελα διευκρινίσεις. Ας ξεκινήσω με ένα πολύ ενδιαφέρον, το σημείο που ονομάζεις τις υπάρχουσες θρησκείες «σάπια και δύσοσμα απομεινάρια ενός παλιού, νεκρού κόσμου».
    Υπονοείς πως έρχεται το τέλος των θρησκειών ή μήπως η αντικατάσταση τους από άλλες πιο σύγχρονες;

    • Θωμά, αυτό που εννοώ είναι πως οι περισσότερες θρησκείες, τουλάχιστον δε αυτές που προέρχονται από τον Αβραάμ, δεν εξελίχτηκαν σε κάτι χρήσιμο για την εξέλιξη των κοινωνιών του δυτικού κόσμου των τελευταίων 200-300 ετών, παρά μόνο έγιναν η αιτία για το διαχωρισμό των ανθρώπων στους μεν και τους δε, στους εντεύθεν και εκείθεν. Δεν αποτέλεσαν, από τη βιομηχανική επανάσταση και μετά, τίποτα άλλο παρά ένα στερεότυπο το έμεινε περιχαρακωμένο στο παρελθόν του χωρίς να προσφέρει στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες κάτι ουσιαστικό, όπως συνεισέφεραν οι επιστήμες αλλά και οι κοινωνικοί θεσμοί, άλλοτε θετικά κι άλλοτε όχι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα για το αντίθετο είναι πολλές ισλαμικές χώρες που το καθεστώς τους είναι αμιγώς θρησκευτικό, γεγονός που μας λέει ότι η θρησκεία, καλώς ή κακώς δεν το εξετάζουμε εδώ, έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση των κοινωνικών και πολιτικών εξελίξεων. Στο δυτικό κόσμο η θρησκεία χρησιμοποιείται από την πολιτική κυρίως προκειμένου να χαραχτούν τεχνηέντως (και κακώς κατά τη γνώμη μου) διαχωριστικές γραμμές και να βρίσκονται έτσι αφορμές για ένα σωρό άσχημα πράγματα, δες ας πούμε τις τρομοκρατικές επιθέσεις των μουσουλμάνων εις βάρος των μη μουσουλμάνων αλλά και τον Τζορτζ Μπους Τζούνιορ που ‘μιλούσε’ με το Θεό και κήρυξε έναν (περίπου) ιερό πόλεμο εναντίον πολλών ανατολικών χωρών, με πρώτο και καλύτερο παράδειγμα αυτό του Αφγανιστάν.

      Οι θρησκείες, πέρα από τη δογματική τους που παραμένει και οφείλει να παραμένει αναλλοίωτη γιατί αλλιώς χάνεται η έννοια του δόγματος, ως θεσμοί και σχηματισμοί δεν έχουν εξελιχθεί, ο Πάπας εξακολουθεί να παραμένει Πάπας με τις μεγάλες εξουσίες που έχει, ο Οικουμενικός Πατριάρχης το ίδιο κλπ. Οι κοινωνίες έχουν εξελιχθεί κι έχουν προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται σε κάθε εποχή, οι θρησκευτικές αρχές όμως όχι ή έστω η προσαρμογή τους είναι πολύ μικρή. Με αυτόν τον τρόπο δε βοηθούν τις ανθρώπινες κοινωνίες να εξελιχθούν, το αντίθετο θα έλεγα, αποτελούν τροχοπέδη στις περισσότερες των περιπτώσεων. Πρόσεξε, δεν κάνω λόγο για την πίστη πουθενά, αλλά για το ανθρώπινο οικοδόμημα, διοικητικό και ιεραρχικό, που έχει στήσει η κάθε θρησκεία για να πορευτεί συντεταγμένα μέσα στο χρόνο. Εκεί εστιάζω την κριτική μου κι εκεί είναι που νομίζω πως πρέπει να υπάρξει κάποια εξέλιξη η οποία δε θα βοηθήσει μόνο την ίδια τη θρησκεία, όποια κι αν είναι αυτή, αλλά θα βοηθήσει και τους ανθρώπους στην πορεία τους στη ζωή.

      Καλό σου βράδυ Θωμά κι ευχαριστώ για τη δυνατότητα που μου έδωσες να διασαφηνίσω αυτό το σημείο.

  5. Χαίρομαι που διαβάζω αλήθειες όμορφα γραμμένες στο διαδίκτυο.
    Τελικά, αν κρίνω από όσα πραγματικά ενδιαφέροντα άρθρα διαβάζω, αλλά και από τα σχόλια των αναγνωστών, καταλήγω σε ένα ελπιδοφόρο συμπέρασμα.
    Όταν όλα καταρρεύσουν (πλήρως ή μερικώς), υπάρχουν σε τούτο τον τόπο φωτεινά μυαλά για να δείξουν τον δρόμο μέσα στα σκοτάδια.
    Κι είμαι σίγουρος οτι όσοι αντιλαμβάνονται το «εμείς» που γράφεις, όταν τουλάχιστον έρθει η ώρα της αναστήλωσης, να το κάνουν πράξη.
    Συγχαρητήρια για το εξαιρετικό ποστ και σε όσους/όσες διαθέτουν ακόμα πνευματική ενάργεια.
    Ομολογουμένως είναι δύσκολο να κρατήσεις ακέραιο τον νου σου με όλα τα δύσοσμα σκουπίδια που επιπλέουν τριγύρω μας.

    Καλό Βράδυ Τελευταίε

    • Τα λόγια σου ακουμπούν την καρδιά μου και την κάνουν να συγκινείται. Σε ευχαριστώ πολύ γι’ αυτό.

      Η αλήθεια είναι πως η συλλογικότητα και η αλληλεγγύη είναι τα μοναδικά πράγματα πια τα οποία μπορούν να μας οδηγήσουν εκτός κρίσης. Η πολιτική απέτυχε και οι πολιτικοί αποδείχτηκαν λίγοι και μικροί για να διαχειριστούν τις δύσκολες καταστάσεις. Πρέπει να πάρουν οι απλοί άνθρωποι την τύχη στα χέρια τους τώρα πια.

      Την καλημέρα μου κι ευχαριστώ ξανά για τα υπέροχα λόγια σου.

      • Μα τότε θα πρέπει να γίνοται Λαϊκές συνελεύσεις που όλοι ξέρουμε ότι σχεδόν πάντα είναι καπελωμένες από κάποια κόμματα. Πως μπορούν οι απλοί άνθρωποι να πάρουν τις τύχες τους στα χέρια τους; Δεν ξέρω αν έχεις καμιά ιδέα, αλλά εγώ τουλάχιστον κρίνοντας από τον εαυτό μου, ναι θέλω να ανατραπούν πολλά πράγματα αλλά δεν κουνάω το δαχτυλάκι μου.
        Μόνο κριτική ξέρω να κάνω όπως εδώ, σ’ αυτό το σχόλιο.

        • Δεν είναι απαραίτητο να γίνονται Λαϊκές συνελεύσεις, για αρχή νομίζω ότι είναι αρκετό να βγούμε ειρηνικά στο δρόμο και να διαδηλώσουμε την αντίθεσή μας σε όλα όσα γίνονται. Κάτι αντίστοιχο με τη βελούδινη επανάσταση στην Τσεχοσλοβακία, αν και κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι το παράδειγμά μου είναι άστοχο καθόσον τότε οι συγκυρίες ήταν τελείως διαφορετικές. Εκείνο όμως που θα ήθελα να τονίσω, είναι το πνεύμα τέτοιων ενεργειών και αποφάσεων του λαού. Σε δημοκρατίες του καναπέ, όπως η δικιά μας, είναι λίγο δύσκολο να γίνει κάτι τέτοιο, θα γινόταν εύκολα αν μπορούσαμε να διαδηλώσουμε τα πιστεύω μας μαζί με τον καναπέ!

  6. Eπειδή γνωρίζω από πρώτο χέρι ότι έχεις και χιούμορ, προτείνω να εναλλάσεις τις σοβαρές με πιό ανάλαφρες αναρτήσεις γιά να προλάβουμε κάποιους πριν κάνουν το απονενόημένο. Καλώς σε βρήκα.

    • Μαίρη, καλώς ήρθες στο ιστολόγιό μου, ελπίζω να τα λέμε συχνά.

      Το χιούμορ είναι πράγματι κάτι που υπάρχει στο χαρακτήρα μου και μερικές φορές το αφήνω ελεύθερο κι εδώ μέσα. Μακάρι οι άνθρωποι να βλέπουν τα πράγματα με χιούμορ και να μην κάνουν ενέργειες μη αναστρέψιμες…

      Την καλημέρα μου 🙂

    • Θωμάς
    • 6 Νοεμβρίου 2012

    Πολύ μου άρεσε η ανάλυση σου για τις θρησκείες. Κυριολεκτικά τη ρούφηξα. Δεν έχω τίποτα να προσθέσω ή να διαφωνήσω. Σου έχω όμως ένα δεύτερο ερώτημα, ίσως πιο δύσκολο.
    Μιλάς για την «κατάρρευση του οικοδομήματος του δυτικού κόσμου που ονομάζεται καπιταλιστικό σύστημα» όχι σαν κάτι μελλοντικό, αλλά σαν κάτι που να έχει ήδη αρχίσει. Είσαι δηλαδή τόσο σίγουρος πως έχει αρχίσει η κατάρρευση του καπιταλισμού; Και σε ρωτάεω γιατί έχω τη γνώμη πως ο καπιταλισμός έχει αντιμετωπίσει και άλλες κρίσεις και βρήκε τον τρόπο να τις ξεπεράσει.

    • Πολύ σωστό το ερώτημά σου Θωμά. Για να σου απαντήσω θα πρέπει πρώτα να ορίσουμε τον καπιταλισμό. Τι είναι λοιπόν ο καπιταλισμός; Είναι ένα οικονομικό σύστημα που στηρίζεται στην ιδιωτική πρωτοβουλία και ο οποίος χρησιμοποιεί κατά κύριο λόγο την εργασία και τις πρώτες ύλες για να δημιουργήσει κέρδη. Μέχρι πρόσφατα είχαμε μια σειρά επιχειρήσεων που έκαναν έρευνα, παρήγαγαν ένα προϊόν και το διέθεταν προς πώληση με σκοπό να κάνουν απόσβεση των κεφαλαίων που επένδυσαν και να βγάλουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κέρδος. Τώρα, το ρόλο αυτό των παραδοσιακών βιομηχανιών / εταιρειών / επιχειρήσεων τον έχουν παραμερίσει κάποιες δομές που διακινούν άυλους τίτλους και οι οποίες αγοράζουν και πωλούν προϊόντα, χρήμα κι άλλες οικονομικές αξίες χωρίς καν να έχουν δει ποτέ τι είναι αυτό που εμπορεύονται. Μιλάω για χρηματιστήρια, μετοχών αλλά και αγαθών, μιλάω για εταιρείες που αγοράζουν και πωλούν χρέη και μελλοντικές προσόδους, είτε από τόκους είτε από εργασία, μιλάω για τράπεζες που ο κύκλος εργασιών τους ξεπερνά τον προϋπολογισμό όλων των χωρών της γης πολλές φορές. Έχουμε γίνει μάρτυρες αυτοκινητοβιομηχανιών που καταρρέουν, επιχειρήσεων και πολυεθνικών που κάποτε ήταν κολοσσοί να παραπαίουν, εργοστάσια να κλείνουν και το χειρότερο απ’ όλα, να περιορίζεται η έρευνα σε σημαντικούς τομείς, όπως η υγεία και η ενέργεια, λόγω έλλειψης κονδυλίων. Δες το πρόσφατο παράδειγμα της Siemens που αποχώρησε από το πρόγραμμα DesertTec. Ο παραδοσιακός καπιταλισμός, τον οποίο σε τούτη τη χώρα θεωρούμε ότι είναι κάτι κακό ξεχνώντας ότι έχει προσφέρει και πολλά καλά, αργοπεθαίνει και μεταβαίνουμε σε ένα νέο σύστημα όπου πια ο πλούτος συγκεντρώνεται στα χέρια όχι λίγων αλλά ελάχιστων και που πια δεν μπορεί να επικρατήσει ο ελεύθερος ανταγωνισμός γιατί, όπως και στο πόκερ, όποιος έχει τα περισσότερα λεφτά στο τέλος πάντα κερδίζει. Όταν, όχι μόνο επιχειρήσεις αλλά και ολόκληρα κράτη είναι υποδουλωμένα κάτω από τον ασφυκτικό ζυγό των αγορών και των εταιρειών που βαθμολογούν την πιστοληπτική ικανότητα, τότε είναι δυνατόν να λειτουργήσει υγιώς ο καπιταλισμός; Ή οποιοδήποτε άλλο σύστημα; Αφού πια το ζητούμενο δεν είναι να στήσεις μια επιχείρηση, να κάνεις την έρευνά σου και να παράγεις ένα προς πώληση αγαθό, αλλά να καταφέρεις να προεξοφλήσεις τη μελλοντική εργασία αλλά και οποιαδήποτε άλλη οικονομική αξία σήμερα και επί αυτών να βγάλεις κέρδος. Αυτό δεν είναι καπιταλισμός, είναι άλλο πράγμα, το οποίο μπορεί μεν να προέκυψε μέσα από τα σπλάχνα του καπιταλισμού, όμως είναι σαν το σαράκι και τον κατατρώει. Οπότε Θωμά, κατά πάσα πιθανότητα ή θα προκύψει ένα νέο σύστημα οικονομικό το οποίο σε καμία περίπτωση δεν θα είναι ο παραδοσιακός καπιταλισμός που γνωρίζουμε (θα το ονόμαζα οικονομική ολιγαρχία) ή θα γίνει κάτι θεαματικό και θα γυρίσουμε σε άλλες, δύσκολες εποχές, ανέχειας, φτώχειας και ανασφάλειας. Ακόμα και ο νεοφιλελευθερισμός, γνήσιο τέκνο του καπιταλισμού, αρχίζει να διαφαίνεται πως τελικά, απογυμνώνοντας τις κρατικές υποστάσεις από κάθε οικονομική δραστηριότητα, έκανε μεγαλύτερη ζημιά από τα οφέλη που είχαν υπολογίσει. Άφησε να επικρατήσει η ασυδοσία κι έχασε κάθε έλεγχο πάνω στους ιδιωτικούς φορείς που δραστηριοποιήθηκαν στην οικονομία.
      Είναι μεγάλη η απάντησή μου Θωμά και για να σου πω την αλήθεια, ήταν ακόμα μεγαλύτερη αλλά την περιόρισα για να χωρέσει στα στενά πλαίσια μιας απάντησης. Ίσως να κάνουμε μια συζήτηση για το αντικείμενο αυτό σε επόμενη ανάρτηση. Θα ήθελα και τη δικιά σου γνώμη πάντως.

      Καλό σου βράδυ.

  7. Το «εγώ» να γίνει «εμείς», πως μπορούμε να παρακάμψουμε την «εγωμανία» και την «εγωπάθεια» μας; Μακάρι… Συμφωνώ απόλυτα με το κείμενο σου.

    • Αυτό είναι το μυστικό πάνω στο οποίο πατάνε και μας έχουν αλλάξει τα φώτα! Ξέρουν ότι το ‘εγώ’ είναι ισχυρότερο από το ‘εμείς’, ρίξε στη συνταγή και λίγο ‘διαίρει και βασίλευε’ και μετά μπορείς να δεις εύκολα ποιο θα είναι το αποτέλεσμα… Αν όμως, επιτέλους, γίνουμε νοήμονες τότε και μόνο τότε το πράγμα θα αλλάξει. Ως τότε…καληνύχτα!

  8. Και τώρα το κυρίως σχόλιο μου. Κατ’ αρχήν λατρεύω που απαντώντας ουσιαστικά σε ορισμένα σχόλια που θέτουν ερωτήματα, γράφεις άλλη μια ανάρτηση μέσα στην ανάρτηση, χωρίς να βαριέσαι να δώσεις εξηγήσεις. Όπως κάνεις στο σχόλιο του Θωμά για τις θρησκείες.
    Συμφωνώ απόλυτα με τις απόψεις σου ειδικά για τους εκπροσώπους των θρησκειών που λες και σκοπός της ύπαρξης τους είναι να γίνουν αυτοί η κορυφή του οικονομικού κατεστημένου. Προς τι, αφού ψυχία μοιράζουν στους αναξιοπαθούντες και ενώ αν και έχουν οικονομική επιφάνεια καταδέχονται οι ημεδαποί, να πληρώνονται από το κράτος, ουσιαστικά δηλαδή από αυτούς τους οποίους είναι εντεταλμένοι από τα πιστεύω της χριστιανικής θρησκείας, να ανακουφίσουν από τα προβλήματα τους, την ανέχεια τους.
    Τώρα όσον αφορά τον καπιταλισμό, δεν είναι ένα εγωκεντρικό οικονομικό σύστημα; Δεν είναι το σύστημα με βάση το οποίο, όποιος μπορεί προχωρεί. Οι άλλοι στον καιάδα; έτσι δεν φτάσαμε από την ολιγαρχία στην «αρχή » των ελαχίστων όπως ακριβώς περιγράφεις; Πως από ένα τέτοιο σύστημα θα καταλήξουμε στην κατακλείδα του τόσο εμπεριστατωμένου άρθρου σου;
    «Το ‘εγώ’ να γίνει ‘εμείς’ και το ‘δικό μου’ να γίνει ‘δικό μας’. Η συλλογικότητα να αντικαταστήσει τον ατομικισμό και μέσα από κοινωνικούς θεσμούς με ειλικρινή προσπάθεια να διώξουμε από τις κοινωνίες μας ότι κακό υπάρχει που δρα ως βαρίδι και μας παρασέρνει στον πάτο.»
    Πάντως χαίρομαι να διαβάζω απόψεις από ένα φωτεινό μυαλό και με γεμίζει το γεγονός ότι κάποιος εδώ γύρω, μπορεί να εκφράσει με ολοκληρωμένο τρόπο, αυτά που μπορεί και εγώ να σκέφτομαι, αλλά δεν έχω το ταλέντο να τα διατυπώσω με τόση ενάργεια.
    Καληνύχτα

    • Marimar, ο σκοπός και η ουσία των ιστολογίων κατά τη γνώμη μου δεν είναι τόσο η ανάρτηση όσο ο διάλογος που ακολουθεί. Αν δεν είχα πρόθεση να απαντήσω στους ανθρώπους που σχολιάζουν δε θα έγραφα καν την ανάρτηση. Και πίστεψέ με, για μια σειρά πραγμάτων έχω αλλάξει γνώμη από τότε που άρχισα να συνδιαλέγομαι στον κόσμο των ιστολογίων.

      Ο καπιταλισμός, αν και δεν είναι του γούστου μου, δεν είναι ακριβώς ένα εγωκεντρικό σύστημα νομίζω. Στον καπιταλισμό δεν χωρούν οι τεμπέληδες πρώτα απ’ όλα. Αν έχει κάποιος όρεξη για δουλειά θεωρώ πως θα προκόψει, βέβαια υπό τις παρούσες οικονομικές συνθήκες αυτό είναι δύσκολο. Αλλά σκέψου πως σχεδόν ότι έχει καλυτερέψει τη ζωή μας, τεχνολογία, φάρμακα, τροφή, ένδυση κλπ. έχει προέρθει από το δυτικό κόσμο που ζει με το καπιταλιστικό καθεστώς. Με σκοπό την επίτευξη κέρδους δαπανήθηκαν ποσά για έρευνα και ανάπτυξη κι έχουμε σήμερα εμείς όλα αυτά που μας διευκολύνουν την καθημερινότητά μας. Τα άλλα πολιτικά – οικονομικά συστήματα που κυριάρχησαν στον πλανήτη κατά καιρούς επουδενί δεν προσέφεραν προς την κατεύθυνση αυτή όσα προσέφερε ο καπιταλισμός. Λέω πάντως ξανά πως ο καπιταλισμός δεν είναι κάτι το οποίο είναι των πεποιθήσεών μου, θα προτιμούσα κάτι πιο ανθρώπινο.

      Όπως θα συμπέρανες, από τις σκέψεις μου προκύπτει πως αυτό που ζούμε σήμερα δεν είναι καπιταλισμός αλλά κάτι άλλο. Μιλάμε για την απόλυτη θεοποίηση του χρήματος και του κέρδους και όλα τα άλλα έχουν παραμεριστεί. Για να αντιστραφεί λοιπόν αυτό το κακό κλίμα και η παγκόσμια οικονομική κρίση αυτό που πρέπει να κοιτάξουμε πρώτα απ’ όλα δεν είναι οι οικονομικοί δείκτες ή οι χρηματικές αξίες αλλά ο άνθρωπος. Μόλις κοιτάξουμε κατάματα τον άνθρωπο και η φιλοσοφία της ζωής μας γίνει ανθρωποκεντρική, τότε έχω την πεποίθηση πως τα πράγματα θα διορθωθούν χωρίς μάλιστα μεγάλο κόπο.

      Την καλημέρα μου κι ευχαριστώ πολύ για το σχόλιό σου.

  9. Θα χαρακτήριζα άκρως αντικειμενικές τις σκέψεις σου, είμαι βέβαιος πως δεν υπάρχει κάποιο »κενό» στο θέμα που θέλησες να θίξεις, κι αυτό θεωρώ πως οφείλεται στην ανάγκη όλων μας να επιστρέψουμε σε ένα »εμείς», να νιώσουμε δυνατοί, στο κάτω κάτω είμαστε δυνατοί, πόσοι το πιστεύουν όμως; Έχουμε την ικανότητα και τη δυνατότητα να ανατρέψουμε ότι εμείς επιθυμούμε, καμιά φορά αυτή η εν δυνάμει ισχύς του ανθρώπου, ερμηνεύεται τόσο απλά και εύκολα, πόσο δύσκολο ωστόσο είναι να ακολουθήσει κάποιος μια εξεγερμένη μειοψηφία με κάθε κόστος…. Και το στενάχωρο βρε Τελευταίε είναι πως το κόστος που αρνείται να θυσιάσει έχει για άλλη μια φορά να κάνει με το χρήμα. Μήπως είναι ευτυχισμένος ο άνθρωπος; Μήπως είναι ελεύθερος; Υπάρχει αγάπη; Και αν ναι πού ξεκινάει και πού τελειώνει; Είμαστε πολύ καλύτεροι από αυτό. Ίσως αυτή η νοημοσύνη που μας κάνει να διαφέρουμε από τα ζώα δεν μας κάνει καλύτερα ή ανώτερα από αυτά..

    Την πολύ καλημέρα μου.

    • Μαβιέ μου, οι ρητορικές ερωτήσεις στο τέλος του σχολίου σου νομίζω ότι είναι το κλειδί για την εξέλιξή μας. Ρητορικές τις χαρακτήρισα αλλά οι απαντήσεις δεν είναι και τόσο αυτονόητες. Όταν ο καθένας μας τις απαντήσει με ειλικρίνεια, τότε ίσως έχουμε μια ελπίδα το μέλλον μας να είναι καλύτερο, όσο κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας και την ασφάλεια του καναπέ, νομίζω πως προκοπή δεν πρόκειται να δούμε!

      Σε ευχαριστώ για τα λόγια σου 🙂

      Την καλημέρα μου.

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: