Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου.

του Κωστή Παλαμά.

.

.

.

Κι έσκυψα προς την ψυχή µου,

σα στην άκρη πηγαδιού,

κι έκραξα προς την ψυχή μου

µε το κράξιµο του νου·

κι από το πηγάδι το βαθύ,

σαν από ταξίδια, ξένη,

προς εµένα ανεβασµένη

ξαναγύρισε η φωνή.

Είσαι ο µόνος, είσ’ ο ασύγκριτος,

είσαι ο χωριστός,

στα µεγάλα τα πετάµατα όλο υψώνει σε

και είν’ ο νους σου χρυσαητός·

και η ζωή σου µε τις έγνοιες

είναι σαν τα παιγνιδίσµατα

του ήλιου µε τα σύγνεφα· σα θάνατος

όταν ο ήλιος δεν τα καταλεί ,

στη µατιά που τα θωρεί,

κάνει τα, σαν πλάστης, κόσµους.

Παιγνιδίσµατα… πετάµατα… ο ασύγκριτος…

µην το παινευτείς!

Σίµωσε, άπλωσε το χέρι, βόηθα,

γίνε δουλευτής·

ταίριαζε, άκουε, φρόντιζε και ρώτα,

γείρε, αν θέλεις  να  υψωθείς·

νίκη σου, ανυπόταχτε, σ’εσέ να πεις:

«Υποτάξου πρώτα!»

Δείξε εσύ πως πρώτα είσαι ο άρχοντας

κι ο εξουσιαστής

του θυµού σου, της βουλής σου, της ψυχής σου

γίνε δουλευτής.

Σβήσε κάθε σου ξεχώρισµα,

ρίχ’ το δαχτυλίδι σου αρραβώνα

µέσα στο κανάλι του λαού·

ένας γίνε από τους στύλους τούς αµέτρητους

του µεγάλου έργου τού συντροφικού.

Γρίκησε τι λέει το δέντρο

που το κόψαν και το κάµανε καράβι:

«Μες στο νέο κορµί µου ολάσβηστη

η παντοτινή ψυχή µου ανάβει ».

Ήσυχα τα στάχια κυµατίζουν

και είναι σα να λαχταρίζουν

οι κυµατισµοί

το υστερνό, τ’αγέννητο θησαύρισµα·

το ψωµί.

Αέρα, γη, νερό, φωτιά,

ό,τι κι αν υπόταξε από σας

ο άνθρωπος ο νους,

τίποτε από σας δεν ξέπεσε,

και κρατάτε ακόµα στα σκοτάδια σας

τ’ άψαχτα και τ’ αταπείνωτα,

όλων των αβύσσων τους βρυκόλακες,

κι όλους τους αυγερινούς.

Τ’ άλογο το ευγενικό

δέχεται καλόβολο τον καβαλάρη

και δε χάνει τίποτε, και παίρνει

κάτι ακόµα πιό τρισεύγενο

η γοργή του χάρη.

Και το δέντρο δεν το ατίµασε

αγγίζοντάς το το τραχύ το κλαδευτήρι·

απ’ το βάρος πιο καλόχυµων καρπών

πιό ακριβό γνωρίζει πως θα γείρει.

.

.

.

– Γύφτε λαέ, άκουσέ με· το πρωτόσταλτο είμαι

σημάδι από την πλάση που θα ‘ρθεί,

κι ύστερα κι από ποιούς καιρούς και χρόνια πόσα!

Ένας εγώ, και ζω για χίλιους.

Γύφτε λαέ, άκουσέ με, δε σου μίλησε

προφήτης σου ποτέ σαν τη δική μου γλώσσα.

Ποιός είναι αυτός που πύργους χτίζει στον αέρα

με τη φωνή του κράχτη και μοιράζει μας

βασιλικά τα κάστρα, κι άπρεπων ελπίδων

ίσκιους μπροστά στα μάτια μας σαλεύει;

Είμαστ’ εμείς οι απάτριδοι κι οι αγιάτρευτοι·

γιούχα και πάντα γιούχα των πατρίδων!

Είμαστ’ εμείς οι αθάνατοι απολίτιστοι·

κι οι Πολιτείες λημέρια των ακάθαρτων,

κι οι Πολιτείες ταμπούρια των κιοτήδων·

στη στρούγγα λυσσομάνημα και φαγωμός

λύκων, σκυλιών, προβάτων και τσοπάνηδων.

Γιούχα και πάλε γιούχα των πατρίδων!

.

.

.

Έκοψα, κακώς βέβαια, αυτά τα αποσπάσματα από το Δωδεκάλογο του Γύφτου και τα παραθέτω σήμερα ως ένα σταχυολόγημα του Γύφτου που γκρέμισε τον κόσμο και τον έφτιαξε πάλι από την αρχή, χωρίς πατρίδα, ιστορία, θρησκεία παρά μόνο με βοηθό την τέχνη και την ελευθερία. Και τη Φύση που τα διαφεντεύει όλα…

Ταιριάζει θαρρώ με την εποχή μας.

Στο έτερο ιστολόγιό μου έχω αναρτήσει μια παλιά Μικρή Ιστορία, υπό τον τίτλο ‘Δημήτριος Νικολάου’, προκειμένου σιγά σιγά να αναρτηθούν όλες οι παλιές ιστορίες στο νέο αυτό ιστολόγιο.
Advertisements
    • perseus76
    • 1 Νοεμβρίου 2012

    αυτή τη μαγκιά αποζητούμε όλοι και ζηλεύουμε. Μέσα από τη λυρική του σκέψη ο Παλαμάς, μετατρέπει τον Γύφτο σε ηρωϊκό γίγαντα κι εμάς, όλους τους τρομαγμένους κι άτολμους, σε μυρμήγκια.
    Να ‘σαι καλά που μας τον θύμησες, έχεις δίκιο ταιριάζει απόλυτα στην εποχή μας (αν και δεν νομίζω να υπάρξει ποτέ εποχή που να μην ταιριάζει).

    • Εξαιρετικό κι εύστοχο το σχόλιό σου… «μετατρέπει τον Γύφτο σε ηρωικό γίγαντα κι εμάς, όλους τους τρομαγμένους κι άτολμους, σε μυρμήγκια». Τι θα μπορούσε να συμπληρώσει κανείς;…

      Την καλημέρα μου.

  1. Μου θύμισες τα σχολικά μου χρόνια. Τότε που λέγαμε και εμείς πως θα τον φτιάξουμε τον κόσμο απ’ την αρχή, γιατί μπορούμε. Γιατί έχουμε θέληση να αλλάξουμε τα κακώς κείμενα, γιατί έχουμε όνειρα και γιατί έχουμε πιο σύγχρονα τεχνολογικά μέσα. Τότε όμως δεν ξέραμε λέξεις όπως τρόικα, χρέος και μνημόνιο. Τότε δεν είχαμε ακούσει για την Μέρκελ και την παρέα της. Τότε νομίζαμε πως για να κατακτήσεις ένα έθνος πρέπει να κάνεις πόλεμο με όπλα, τώρα είδαμε πως ακόμα και ο «πόλεμος» εξευγενίστηκε!
    Την διάβασα την ιστορία σου στην νέα σου σελίδα δεν την είχα προλάβει παλιά. Άλλη μια απόδειξη της ύπαρξης της καταπληκτικής σου πένας. Τρεις φορές κοίταξα να δω αν είναι ιστορία ή απλά μια είδηση…
    Να έχεις μια όμορφη ημέρα και έναν υπέροχο μήνα! 🙂

    • Μαρίνα, δεν ξέρω αν το έκανες ενσυνείδητα ή όχι αλλά έπιασες ακριβώς το βαθύτερο νόημα αυτού που ήθελα να πω αλλά το άφησα απλώς να αιωρείται! Δεν μας πειράζει αν μας κόψουν το μισθό ούτε αν κρυώνουμε μέσα στα ίδια μας τα σπίτια, ούτε καν αν μας τα πάρουν τα σπίτια και την περιουσία μας, εκείνο που μας εξοντώνει κυριολεκτικά είναι μαζί με το κρύο του χειμώνα να κρυώσει και να παγώσει μέσα στην ψυχή μας το όνειρο για το αύριο. Όταν ο άνθρωπος πάψει να ονειρεύεται παύει και να ζει, παύει να υπάρχει. Κάτι τέτοιο βρίσκεται κρυμμένο πίσω από τα τεκταινόμενα στη χώρα τα τελευταία χρόνια. Μακάρι να βγω ψεύτης και να κάνω λάθος…

      Σε ευχαριστώ για τα λόγια σου σχετικά με την ιστορία μου, να είσαι καλά. Λόγια σαν και τα δικά σου μου δίνουν δύναμη να συνεχίζω να αραδιάζω ιστορίες 😉

      Καλό μήνα να έχουμε 🙂

  2. Θα πρέπει να ξανάρθω!

    • Όποτε έχεις χρόνο, αλλά να ξέρεις πως δεν είναι απαραίτητο να σχολιάζεις κάθε μου ανάρτηση, αν κι εκ μέρους μου είναι επιθυμητό! Δε θα χαλάσει όμως ο κόσμος αν αυτό δεν μπορεί να γίνεται πάντα.

      Ελπίζω το επιχείρημα Agenda να σε έχει βοηθήσει 😉

      Την καλησπέρα μου.

  3. Πολύ καλά έκανες και το έβαλες !!

    • Γιώργο νομίζω ότι ταιριάζει γάντι με τις περιστάσεις…

      Την καλησπέρα μου.

  4. Βρε τι μου θυμίζει αυτό το ποίημα , τι μου θυμίζει…;
    Χμμμ για να δούμε…μιλά για το γεγονός ότι η πολιτική εξουσία έχει παραδοθεί στη διαφθορά και την αδιαφορία αφήνοντας τους πολίτες έρμαια στην κατρακύλα που τους έχει οδηγήσει στο τελευταίο σκαλοπάτι αλλά και στον κίνδυνο που καιροφυλακτεί και είναι ακριβώς έξω από την πόρτα τους .Αλλά και για την ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα «ξυπνήσουν» και θα αναγεννηθούν από τις στάχτες τους…
    Προφητικός και πιο επίκαιρος από ποτέ ο Καβάφης …
    Υπέροχη η ανάρτηση σου Κώστα μου. Την καλησπέρα μου.

    • Μελίτα, ο Καβάφης, όπως και πολλοί μεγάλοι λογοτέχνες, είναι διαχρονικοί και κάθε φορά που ρίχνουμε τα μάτια μας σ’ αυτούς και τα έργα τους μόνο όφελος μπορεί να έχουμε.

      Την καλημέρα μου και καλό Σαββατοκύριακο 🙂

  5. Η φύση μας δίδαξε, πως μετά μια μεγάλη πυρκαγιά ένα νέο φρέσκο δάσος ξαναγεννιέται…το καμένο γίνεται λίπασμα για το νέο!
    Ίσως χρειαστεί να πιάσουμε «εσωτερικό» πάτο… 😉
    Καλό ηλιόλουστο Σ/Κ εύχομαι σε όλη την οικογένεια!

    ΑΦιλιά από την μαμ- μάγισσα! 🙂

    • Έχεις δίκιο, αρκεί τις ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες να τις προσέξουμε ακόμα κι όταν όλα καταρρέουν γύρω μας…

      Καλό Σαββατοκύριακο και πολλά ΑΦιλιά επίσης καλή μου μαμ-Μάγισσα 🙂

  6. Ναι έχεις δίκιο είναι ένα διαχρονικό ποίημα και μας ταιριάζει γάντι ….Μόνο που απέχουμε πολύ από το να ονειρευόμαστε έναν νέο, δίκαιο κόσμο. Πάψαμε να έχουμε τέτοιου είδους όνειρα………….Απλά σκύψαμε το κεφάλι………Τι κρίμα….Ίσως γιατί δεν θέλουμε ή δεν ξέρουμε το »Σίµωσε, άπλωσε το χέρι, βόηθα,
    γίνε δουλευτής·
    ταίριαζε, άκουε, φρόντιζε και ρώτα,
    γείρε, αν θέλεις να υψωθείς·»!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
    Καλή σου εβδομάδα Κώστα

    • Άννα, πάψαμε να έχουμε όνειρα γιατί ο καθένας ονειρεύεται για τον εαυτό του, σχεδόν κανείς δεν είδε ένα όνειρο με όραμα για όλους… Αλλά σ’ αυτή τη χώρα όσοι τόλμησαν να ονειρευτούν για το καλό της και για το μέλλον, στην καλύτερη περίπτωση… εξοστρακίστηκαν! Είναι παλιά η ιστορία αυτή…

      Καλή εβδομάδα να έχουμε Άννα.

  7. Μήπως ήρθε η ώρα να ενστερνιστούμε κάποια από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του γύφτου όπως η αντισυμβατικότητά,η περιφρόνηση του σύγχρονου τρόπου ζωής και η ζωτικότητα τους;
    Λέω εγώ τώρα!

    • Αυτό ακριβώς αναρωτήθηκα κι εγώ όταν έγραφα την ανάρτηση… Ποιος ξέρει, μερικές φορές ο τολμών νικά!

      Καλό σου βράδυ xristin και καλή εβδομάδα να έχουμε από αύριο.

    • ο δείμος του πολίτη
    • 5 Νοεμβρίου 2012

    Πολύ καλή επιλογή τούτη η ανάρτηση…

    • Έτσι νομίζω κι εγώ γι’ αυτό κι ανάρτησα το απόσπασμα του Δωδεκάλογου του Γύφτου του Παλαμά.

      Καλό σου απόγευμα.

  8. Πρέπει επιτέλους να μάθουμε πως έχουμε γύφτικη ψυχή.. Ελεύθερη, αδέσμευτη, ανυπότακτη, γκρεμίζεται αλλά πάντα καταφέρνει και βρίσκει τη δύναμη να ανοικοδομηθεί ξανά, μέσα από την αποτυχία βρίσκει ξανά το νόημα αυτής της επαναλαμβανόμενης ιδεατής περιφοράς της.. Πόσο μα πόσο επίκαιρο βρε Τελευταίε. Θα έλεγα καλύτερο διαχρονικό..

    Πολλές καλησπέρες 🙂

    • koufetarie, πρέπει να θυμηθούμε ξανά πως το μεγαλύτερο πράγμα είναι η ελευθερία και πως χωρίς αυτή τίποτα δεν μπορεί να γίνει. Η ελευθερία όμως, την οποία εύκολα την παραδώσαμε χωρίς να το πολυσκεφτούμε, κατακτιέται δύσκολα και δύσκολα συντηρείται. Αυτό πρέπει να έχουμε κατά νου, όπως σωστά επισημαίνεις.

      Την καλησπέρα μου επίσης.

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: