Ελευθερία. Θεωρητικές απορίες…

Image: Tina Phillips / FreeDigitalPhotos.net

Από όλες τις καταστάσεις που μπορεί να βρεθεί ο άνθρωπος η πολυτιμότερη αλλά και πολυπλοκότερη συνάμα είναι η ελευθερία. Είναι τόσο πολύ σύνθετη και η σύλληψή της ακόμα που κατά τη γνώμη μου κανείς και ποτέ δε θα μπορέσει να την οριοθετήσει και να της δώσει ένα μονοσήμαντα ορισμένο σχήμα.

Τα λεξικά την ερμηνεύουν ως απουσία περιορισμού, εμποδίου ή δέσμευσης. Είναι όμως τόσο απλή η ερμηνεία;


Θα ξεκινήσω το συλλογισμό μου κάπως παράδοξα. Οι αρχαίοι Έλληνες πήραν αυτό που λέμε σύμπαν κι έφτιαξαν τον Κόσμο. Παρενθετικά κι εξαιτίας του γεγονότος ότι η λέξη αυτή είναι κοινώς χρησιμοποιούμενη παγκοσμίως, θα αναφέρω ότι ο διεθνούς φήμης αστρονόμος και αστροφυσικός Carl Sagan είχε γυρίσει μια επιστημονική σειρά 13 επεισοδίων με τον τίτλο COSMOS, A personal voyage, η οποία αναφέρεται στην εξέλιξη του σύμπαντος, από τη δημιουργία του μέχρι σήμερα. Διερωτήθηκα λοιπόν πριν αρκετό καιρό γιατί απέδωσαν αυτή την ονομασία στο σύμπαν, γιατί Κόσμος;

Η απάντηση ήρθε μερικά χρόνια αργότερα και ήταν τόσο πολύ απλή που απλώς δεν τη συνειδητοποιούσα παρά το γεγονός ότι ήταν – είναι – μπροστά μου. Ο Κόσμος είναι απλώς η τακτοποίηση των πραγμάτων, η τοποθέτησή τους με τη σειρά, αρμονικά και με τάξη. Κι αυτή η αρμονία είναι το κόσμημα, ο κόσμος δηλαδή, ή αλλιώς η άρση του χάους. Με μια πολύ απλή παρατήρηση μπορεί ο καθένας να καταλάβει ότι όλα γύρω του υπάρχουν, δρουν και κινούνται συντεταγμένα. Μπορεί να βλέπουμε τον ήλιο να περιδιαβαίνει τον ουρανό απαλλαγμένος από κάθε δεσμό, αλλά είναι πράγματι έτσι; Διότι ακόμα κι αυτός ακολουθεί μια προδιαγεγραμμένη πορεία από την οποία δεν μπορεί να ξεφύγει.

Κι εδώ τίθεται το πρώτο ερώτημα: Η ελευθερία είναι πραγματική ή έτσι νομίζουμε; Αποφεύγοντας τις θεωρίες του ντετερμινισμού ή της ειμαρμένης κατά το ελληνικότερο, μπορεί κάποιος εύλογα να ερωτηθεί αν όλα είναι προδιαγεγραμμένα κι εμείς απλώς κινούμαστε πάνω σε καθορισμένα όρια όπως το τραίνο στις ράγες. Ακούγεται βεβαίως πολύ μοιρολατρικό κάτι τέτοιο, αλλά έστω κι αν υπάρχει μία πιθανότητα στο εκατομμύριο να συμβαίνει, αξίζει να το αναφέρουμε και να αναρωτηθούμε.

Ο αρχαίος λοιπόν πήρε το χάος και το έκανε Κόσμο. Πως όμως το έκανε αυτό; Χρησιμοποίησε το Λόγο. Ο οποίος μπορεί κάλλιστα να συσχετιστεί και με αυτό που οι χριστιανοί ονομάζουν Λόγο του Θεού. Η λογική είναι αυτή που «όπλισε» το χέρι του και με τις παρατηρήσεις και τα πειράματα κατέγραψε τους φυσικούς κανόνες. Και στη συνέχεια δημιούργησε τους δικούς του κανόνες και τα δικά του συστήματα. Από την παιδεία και τη θρησκεία μέχρι την πολιτική, κι από τη βάφτιση μέχρι το μνημόσυνο της κάθε πλευράς της ζωής του. Κι εκεί μέσα, ανάλογα με το πολιτικό σύστημα έδωσε ή αφαίρεσε την ελευθερία των ανθρώπων.

Εδώ έχουμε το δεύτερο ερώτημα: Αφού ο άνθρωπος είναι εκ της φύσεως προορισμένος να ζει μέσα σε κοινωνίες και με δεδομένο το γεγονός ότι οι κοινωνίες απαιτούν θεσμούς και κανόνες για να λειτουργήσουν, ο άνθρωπος – μέλος τους είναι πραγματικά ελεύθερος;

Ύστερα έρχεται αυτό που ο λαός λέει για τη μοίρα κι ότι αυτή έχει γραμμένο. Εκείνοι οι αρχαίοι το έλεγαν λίγο πιο περίτεχνα, είχαν την Κλωθώ, τη Λάχεση και την Άτροπο. (Και οι τρεις γυναίκες, να είναι άραγε τυχαίο;) Η πρώτη πλέκει το νήμα της ζωής, η δεύτερη την τύχη και η τρίτη κόβει το νήμα σαν έρθει η ώρα. Και δεν είναι λίγες οι φορές που στη ζωή ξεστομίζουμε εκείνη τη κουβέντα «… λες κι ήταν γραφτό να γίνει…» που συνοδεύεται σχεδόν πάντα μ’ αναστεναγμό! Σαν να ορίζεται η τάχα ελεύθερη βούλησή μας από τις Μοίρες, κι ότι κι αν κάνουμε δεν ξεφεύγουμε από αυτές. Κι αυτές οι τρεις κυρίες ήταν κόρες του Δία, που δημιούργησε τα πάντα κατά τη μυθολογία, και της Θέμιδος που δημιούργησε τους θεσμούς. Ελεύθερα ερμηνευμένο αυτό θα μπορούσε να έχει ως εξής: Αφού ο δημιουργός του κόσμου κι εκείνη που έφτιαξε τους θεσμούς θέλουν να εξαρτάται η ζωή των ανθρώπων από τις Μοίρες, τότε όλα είναι προδιαγεγραμμένα.

Εύλογα λοιπόν έρχεται στο νου η ερώτηση: Έχει κάποια, έστω και ελάχιστη, δόση αλήθειας όλο αυτό; Εξαρτώμαστε από το πεπρωμένο ότι κι αν κάνουμε; Ή την τύχη, για να το θέσω αλλιώς;

Ο Ησίοδος στη Θεογονία λέει ότι στην αρχή υπήρχε το Χάος, Η Γαία και ο Έρωτας. Ο Έρωτας λοιπόν, μπορεί να είναι η κινητήρια δύναμη και η γενεσιουργός αιτία των πάντων, αλλά μπορεί να εκληφθεί και λίγο διαφορετικά. Ως Ανάγκη. Με άλλα λόγια, οι σκέψεις και οι πράξεις μας είναι αποτέλεσμα της ανάγκης. Αν δεν υπήρχε αυτή, δε θα ήταν απαραίτητη από μέρους μας η παραμικρή σκέψη κι ενέργεια. Βρισκόμαστε δηλαδή μπροστά σε ένα πρόβλημα, σε μια κατάσταση, σε ένα σχέδιο κι απλώς μεθοδεύουμε τα επόμενα βήματά μας για να προχωρήσουμε έχοντας κατά νου ότι οι κινήσεις μας πρέπει να γίνουν κατά πως υπαγορεύει η λογική. Εν ολίγοις, για κάθε μας απόφαση, υπάρχει ήδη μια μεθοδολογία, την οποία δεν επινοήσαμε εμείς, αλλά απλώς την εφαρμόζουμε για να λυθεί το πρόβλημα ή να επιτευχθεί ο στόχος.

Άρα, λοιπόν, δρούμε κι εμείς όπως οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, που απλώς ακολουθούμε τον προγραμματισμό μας για κάθε δεδομένη περίπτωση κι απλώς έχουμε την αίσθηση της ελευθερίας; Αφού για το κάθε σχέδιο, κατάσταση, πρόβλημα όλοι οι άνθρωποι θα δώσουν την ίδια λύση, ενδεχομένως με κάποιες παραλλαγές ο καθένας.

Πεπρωμένο φυγείν αδύνατο τελικά; Κι αν ναι, έρχεται σε αντίθεση με την ελευθερία;

Νιώθω ότι οι συνομιλητές που έχουν σχολιάσει κατά το παρελθόν τις σκέψεις μου, ετούτη τη φορά θα προκαλέσουν έναν ακόμα πιο ενδιαφέροντα διάλογο…

Θα υπάρξει και συνέχεια…

Advertisements
  1. «Από την ελευθερία δεν μπορείς να κόψεις ούτε ένα κομματάκι, γιατί αμέσως όλη η ελευθερία συγκεντρώνεται μέσα σ’ αυτό το κομματάκι». To είπε ο Μιχαήλ Μπακούνιν, και μου φαίνεται πολύ σοφή κουβέντα!

    • newagemama, κάθισα πάρα πολύ ώρα για να σκεφτώ αυτή τη ρήση και πραγματικά φαίνεται ότι είναι σοφή. Βέβαια απαιτείται πολύ μεγάλη επεξεργασία για να καταλήξει κάποιος να συμφωνήσει ή όχι μ’ αυτή, αλλά σε γενικές γραμμές μοιάζει να είναι σωστή. Τουλάχιστον από τη σκοπιά της απόλυτης ελευθερίας χωρίς παραχωρήσεις και συμβιβασμούς. Δεν ξέρω βέβαια αν είναι εφαρμόσιμη στην καθημερινότητα…

    • Καρυάτιδα Ακροπολίδου
    • 5 Μαΐου 2011

    Καλημέρα Στρατηγέ μου!
    Πρωί-πρωί βλέπω υπαρξιακά ερωτήματα!
    Για μένα η ελευθερία έχει σχέση με την δυνατότητα επιλογών σ’αυτά που μου προσφέρονται.
    Ν’επιλέγω όσο το δυνατόν χωρίς να μου επιβάλλουν!
    Δεν μπορώ να την δω καχύποπτα και εξ’αρχής παγιδευμένη.
    Δεν μπορώ να τα βάλω με την ίδια την Φύση και τους κανόνες της γιατί τότε αυτοαναιρούμαι να το πω(?) αυτοαμφισβητούμαι(?) να το χαρακτηρίσω, υπαρξιακά…
    Και ερωτήματα του τύπου «Να ζει κανείς ή να μη ζει» με τρελαίνουν…
    Σκάσε και κολύμπα Κάρυ λέω στο ευατό μου και χάραξε την ρότα την δική σου!
    Τώρα δική μου είναι, των Θεών είναι,των χαζοεπιλογών και ευκαιριών μου είναι, σκασίλα μου μεγάλη…δεν μ’ενδιαφέρει είμαι απελευθερωμένη απο τέτοιους φόβους για να νιώσω ΕΛΕΥΘΕΡΗ!

    • Καρυάτιδα, για να φτάσω να διερωτώμαι «να ζει κανείς ή να μη ζει» έχω πολύ δρόμο ακόμα μπροστά μου!

      Αφού νιώθεις ελεύθερη και μάλιστα είσαι εντάξει με τον εαυτό σου και τις επιλογές που έχεις κάνει, τότε δεν τίθεται θέμα να κάνεις σκέψεις σαν αυτές στην ανάρτησή μου. Μια χαρά είσαι και συνέχισε έτσι… Κι εγώ μαζί σου 😉

  2. Πολύ καλές ερωτήσεις και παρατηρήσεις. Ο άνθρωπος δημιουργεί μόνο καθ’ ομοίωσή του (το φωτογραφικό φιλμ και η τηλεόραση είναι καθ’ ομοίωση του αμφιβληστροειδούς χιτώνα του ματιού, η καρέκλα προδίδει την δομή του σώματος, οι ηλεκτρονική υπολογιστές τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο εγκέφαλος, οι Θεοί τον τρόπο με τον οποίον θα θέλαμε να λειτουργεί ο εγκέφαλος). Και εφ’ όσον δημιουργεί μόνο καθ’ ομοίωσή του, μπορούμε να βγάλουμε συμπεράσματα αναλύοντας τα δημιουργήματά του όπως οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, ή, η εικονογράφηση παλαιών θρησκειών και μοντέρνας επιστήμης.

    Βάσει αυτών ίσως να έδινε διαφορετική αλλά πιο ρεαλιστική όψη το να καθορίζαμε το νόημα της Ελευθερίας ως την υποκειμενική αίσθηση, ιδιαίτερη στον καθένα, του ότι δεν έχει, για τις πράξεις της ζωής του και την ύπαρξή του, περιορισμούς αντίθετους από αυτούς που επιθυμεί.

    • Δημήτρη, η απάντησή σου έχει δύο παραγράφους με τελείως αντιδιαμετρική προσέγγιση η κάθε μια. Ή τουλάχιστον έτσι νομίζω διαβάζοντάς τες.

      Η πρώτη παράγραφος θέτει ως βάση το γεγονός ότι ο άνθρωπος δημιουργεί τα πάντα καθ’ ομοίωσή του -και συμφωνώ μ’ αυτό- αλλά αν το κοιτάξει κάποιος αυτό από την άλλη όψη θα διαπιστώσει ότι π.χ. ο ηλεκτρονικός υπολογιστής που αναφέρεις, δρα σε αυστηρά καθορισμένα όρια. Αυτά που του έχει ορίσει ο κατασκευαστής του. Εν ολίγοις κάνεις λόγο για την ειμαρμένη, για την προδιαγεγραμμένη πορεία μας στον κόσμο και παρά το γεγονός ότι δρούμε κατά βούληση, στην πραγματικότητα εκτελούμε τις εντολές του προγράμματος για το οποίο φτιαχτήκαμε.

      Η δεύτερη παράγραφος από την άλλη μιλάει για την υποκειμενική αίσθηση, πάντα σε συνάρτηση βέβαια με την αρχική σου τοποθέτηση, αλλά δίνεις την εικόνα ότι ξεχωρίζεις κι αφήνεις απέξω τη μοίρα και το πεπρωμένο και λαμβάνεις υπόψη μόνο την αίσθηση που αφήνει στην ψυχή του ανθρώπου η ελευθερία των επιλογών του. Σαν να ξεχνάς την καθ’ ομοίωση δημιουργία, σαν να λες ότι ο κάθε άνθρωπος δημιουργεί κατ’ εικόνα δικιά του, ατομική, προσωπική, κι όχι ως είδος, ως άνθρωπος γενικά δηλαδή. Σαν να τον ξεκόβεις από την υπόλοιπη δημιουργία και το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει και δρα.

      Ίσως να το έχω εκλάβει λάθος, αλλά αυτή είναι η αίσθηση που αποκόμισα.

      • Μάλλον δεν εκφράστηκα σωστά στην δεύτερη παράγραφο. Αυτό που εννοώ είναι ότι άσχετα με το ότι ο άνθρωπος δρα επί πλαισίου προκαθορισμένο από τις ικανότητες κατανόησης του εγκεφάλου, και έχει περιθώριο να πάει όπου θέλει ο καθένας αλλά μόνο μέσα στα προκαθορισμένα από τη φύση του όρια, ο καθένας πιστεύει ότι είναι πραγματικά ελεύθερος να κάνει ότι θέλει. Πέρα όμως από αυτό ο καθένας αντιλαμβάνεται τον όρο «ελευθερία» και τις προοπτικές του εντελώς υποκειμενικά, ώστε, η ελευθερία ενός μπορεί να θεωρείται φυλακή από άλλο.

        Δύο δηλαδή παρατηρήσεις. Πρώτο η υποκειμενικότητα της ερμηνείας των ορισμών και πραγματικοτήτων του καθενός, και τα αναπόφευκτα όρια μέσα στα οποία μπορούμε να κινηθούμε, χωρίς να υπάρχει η ικανότητα να το αναγνωρίσουμε αυτό ή να φανταστούμε τι μπορεί να βρίσκεται έξω από τα όρια. Αυτά όμως να μην μπερδευτούνε με τον όρι «πεπρωμένο» ή «προκαθορισμένη πορεία». Προκαθορισμένο δεν είναι τίποτα, αλλιώς δεν θα έστεκε η χαοτική και τυχαία φύση του κόσμου και δεν θα είχε νόημα η διάσταση του χρόνου.

  3. Δημήτρη, έγινες σαφής και κατανοητός.

    Μιλάς σαν τον Πλάτωνα (!), περί υποκειμενικότητας της ερμηνείας των ορισμών. Σίγουρα η ερμηνεία του κάθε πράγματος υπόκειται στην υποκειμενικότητα του καθενός μας και η αλήθεια ποτέ δεν είναι απόλυτη. Θα συμφωνήσω ότι κινούμαστε μέσα σε όρια, αλλά ακόμα κι αυτά είναι περιοριστικά της ελευθερίας μας ή αντίθετα, αυτά είναι που μας εξασφαλίζουν την ελευθερία; Σ’ αυτό εγώ τουλάχιστον δεν μπορώ να απαντήσω!

    Λίγο όμως θα διαφωνήσω με την τελευταία σου πρόταση, εκεί που αναφέρεσαι στην χαοτική και τυχαία φύση του κόσμου. Γιατί να μην είναι προκαθορισμένη; Αφού ακόμα και το χάος υπόκειται σε κανόνες. Μπορεί να είναι δύσκολο ή και αδύνατο ενδεχομένως να κατανοηθούν από την ανθρώπινη διανόηση, αλλά έχω την αίσθηση ότι τίποτα δε λειτουργεί χωρίς κανόνες, χωρίς κάποιο σχέδιο αν θες…

    • Τα όρια μέσα στα οποία κινούμεθα δεν είναι ούτε περιοριστικά ούτε αυτά που εξασφαλίζουν την ελευθερία. Μπορούμε να κατανοήσουμε ορισμένα πράγματα αλλά όχι άλλα. Το περιθώριο αυτό μέσα στο οποίο μπορούμε να κινηθούμε δεν είναι περιοριστικό, γιατί τα παραέξω δεν είναι προσιτά στη φύση μας, άρα το περιθώριο μας αποτελεί το δικό μας «σύμπαν» μέσα στο οποίο κινούμεθα με ελευθερία θελήσεως και εκλογής επί υποκειμενικού επιπέδου. Η ελευθερία του να επιλέξουμε την πορεία μας (μέσα στο προκαθορισμένο περιθώριο) εξαρτάται από την υποκειμενική μας αντίληψη, του καθενός, και όχι από αυτό καθ’αυτό το περιθώριο, μια που το παραέξω ειναι πέρα από την φύση μας. Σ’ αυτά νομίζω γενικά συμφωνούμε.

      Αλλά κατά την γνώμη μου δεν είναι δυνατό, ή εφικτό, να είναι τίποτα προκαθορισμένο, γιατί αυτό θα ήταν μια αντίφαση στην πραγματικότητα της διάστασης του χρόνου. Η ύλη της οποίας είμαστε μέρος υπάρχει σε χρόνο ο οποίος κινείται μπροστά. Αυτή η διάσταση του χρόνου υπάρχει επειδή γίνεται κατανοητή από εμάς, αλλά περιορίζεται σαν έκφραση των τριών πρώτων διαστάσεων και της έκφρασης της μάζας. Το σύμπαν δεν υπάρχει «μέσα» σε χρόνο, αλλά περικλείει την κατανόησή μας του χρόνου, συμπεριλαμβάνοντας τα πάντα από μια θέση εκτός χρόνου [στην ταχύτητα του φωτός υπάρχει άπειρης τιμής μάζα και δεν υπάρχει χρόνος -δηλαδή, στην εμπειρία ενός φωτονίου δεν υπάρχει «χρόνος» από την αρχή μέχριτο τέλος του σύμπαντος.] Το σύμπαν υπάρχει εκτός χρόνου, και ότι συμβαίνει μέσα σε αυτό, συμπεριλαμβανομένης της ψευδαίσθησης του χρόνου, δεν είναι προκαθορισμένο, μια και η «ΠΡΟκαθόριση» θα απαιτούσε την ύπαρξη χρόνου μέσα στον οποίο να συμβούν τα «προκαθορισμένα».

      Στην δική μας χρονική εμπειρία τα πάντα που συμβαίνουν, συμβαίνουν χαοτικά και συμπτωματικά, και από αυτά που συμβαίνουν όσα αφορούν αμέσως εμάς καθορίζονται ανά πάσα στιγμή από την ελευθερία της εκλογής μας. Το να μιλήσουμε για προκαθορισμένες πορείες δεν θα διέφερε στον πυρήνα του σε τίποτα από την πίστη σε ένα δημιουργό Θεό, ή στην αστρολογία, η την μαγεία. Θα ήταν αφοπλιστικό όχι μόνο για τον άνθρωπο αλλά για την ίδια την φύση. Επίσης θα αναιρούσαν την βάση των θεωριών κοσμολογίας και φυσικής που είναι σήμερα αποδεκτές.

      • Δημήτρη, πρώτα απ’ όλα συγνώμη γιατί άργησα να σου απαντήσω, αλλά έτυχε μια αναποδιά στο σπίτι και είχα τρεχάματα. Κι η διάθεσή μου δεν βοηθούσε για συνεχίσω το διάλογο μαζί σου.

        Πράγματι, στα περισσότερα απ’ όσα αναφέρεις θα με βρεις σύμφωνο. Διατηρώ όμως μια μικρή επιφύλαξη στο μέρος που αφορά στο γεγονός ότι οι προκαθορισμένες πορείες είναι κάτι το οποίο δεν ισχύει και το ότι συμβαίνει απλώς γίνεται χαοτικά και συμπτωματικά. Χωρίς να συμφωνώ ή να διαφωνώ, διότι δεν είναι κάτι το οποίο είναι ξεκάθαρο στη σκέψη μου, αναρωτιέμαι αν ορισμένα, καλά ή άσχημα πράγματα, δεν είναι προδιαγεγραμμένα. Και δε μιλάω για συμπεριφορές που οφείλονται στις ενέργειες του ανθρώπου, πχ. κάποιος που κάνει χρήση ναρκωτικών είναι προδιαγεγραμμένο ότι θα έχει σύντομο και άσχημο τέλος. Μιλάω για εκείνα τα πράγματα τα οποία όταν συμβαίνουν αναρωτιόμαστε και λέμε: «Μα είναι δυνατόν;» ή «Τέτοια τύχη;» Και για να το φέρω σε πιο προσωπικό επίπεδο, τη γυναίκα μου τη γνώρισα πάνω σε ένα βουνό ένα απόγευμα και την άλλη μέρα πρωί πρωί έφυγα. Μερικές ώρες απλώς είχαμε στη διάθεσή μας κι όμως στο τέλος παντρευτήκαμε. Ήταν τόσο τυχαίο; Ή η δικιά σου γνωριμία με τη Μαργαρίτα δε μοιάζει με σενάριο ταινίας του Χόλυγουντ; Κι αυτό έγινε απλώς γιατί ήσουν ελεύθερος και διάλεξες εκείνη τη συγκεκριμένη διαδρομή; Αλλά και η Μαργαρίτα χάρη απλώς στην ελεύθερη βούλησή της βρέθηκε πίσω σου να κρατάει το υπηρεσιακό της όπλο και να σε διαβεβαιώνει ότι το αυτοκίνητο θα είναι εντάξει; Και γιατί δεν ήταν εκείνη την ώρα πχ. σε περιπολία μέσα στο δάσος κάπου μακριά; …

      • Αγαπητέ μου Κώστα, ελπ’ιζω ότι ήτανε πέρασε και είστε όλοι καλά.

        Καταλαβαίνω που και πως το πας, και δεν μπορώ να αποδείξω το αντίθετο, όπως κανείς δεν μπορεί, όμως το να επέτρεπα την παραμικρή προγραφή «μοιραίου» θα πήγαινε αντίθετα σε κάθε κανόνα φυσικής, αστροφυσικής και κοσμολογίας που ξέρω, και είμαι σίγουρος ότι ο αγαπητός Carl Sagan θα συμφωνούσε μαζί μου.

        Μπορούμε να πούμε μόνο το εξής: Είναι δυνατό να προβλέψουμε τι ζαριά θα φέρουν τα ζάρια; και η απάντηση είναι, Ναι! αλλά, πρέπει να ξέρουμε το βάρος τους, θέση τους αρχική, ύψος από πάτωμα, σχήμα χεριού, κίνηση, ώθηση, κλπ, κλπ, κλπ, τα οποία στην μικρότερή τους λεπτομέρεια ποτέ δεν είναι δυνατόν να ξέρουμε, άρα, θεωρητικό! Δεν είναι βέβαια αυτό μοίρα, αλλά απλή γνώση του τι πρόκειται να γίνει λόγω των φυσικών πραγματικοτήτων. Και μάλιστα αν ξέρουμε τα πάντα για αυτό που κρατάει τα ζάρια, μπορούμε να προβλέψουμε πότε και πως θα ρίξει τα ζάρια κλπ… Όπως ο ναρκομανής που θα πεθάνει από προσωπική επιλογή της χρήσης ναρκωτικών. Έτσι, με άπειρη γνώση, μπορείς να προβλέψεις τι θα γίνει παντού στο σύμπαν, αλλά ότι γίνει θα γίνει λόγω αφορμής και αποτέλεσμα πράξης, όχι λόγω μοίρας. Και το να γίνει κάποιος ναρκομανής δεν σημαίνει ότι σίγουρα θα πεθάνει νέος γιατί μπορεί να αποφασίσει να κάνει αποτοξίνωση και να γίνει παππάς ιεραπόστολος στην Μογγολία.

        Φανταστικό ότι γνωριστήκαμε οι 2+2 σχεδόν με τις ίδιες συνθήκες! Αλλά υπάρχει εξήγηση και για αυτό χωρίς να έχει ανάγκη γραψίματος από τις μοίρες: η Μαργαρίτα είναι πεπεισμένη ότι έγινε κάπως έτσι: είχε μια πολύ αγαπημένη θεία, αδελφή της μητέρας της, γνωστή καλλιτέχνη, που έφυγε από καρκίνο το 1997. Χρόνια αργότερα, το 2008, έτυχε να συναντήσει τους δικούς μου σε μια από τις βόλτες τους. Η Μάνα μου και ο πατέρας μου είχανε μόλις τελειώσει μια από τις συζητήσεις τους με τον Σέργιο, τον Βάκχο, τον Παύλο και τον Μανουήλ. Και καθόντουσαν σ’ ένα σύννεφο καπνίζοντας αλυσιδωτά να ηρεμήσουν από την αλαζονεία του Παύλου. Κάθισε και η Θεία της Μαργαρίτας κάτω κι άρχισαν οι τρείς τους να τα λένε ντουμανιάζοντας με τα Ελληνικά και Ιταλικά τσιγάρα τα γύρω σύννεφα. Γύρισε μοιραία η κουβέντα στον γιό τους και την ανιψιά της, και άρχισαν να πλέκουν εγκώμια και να λένε τα παράπονά τους για την δύσκολη ζωή που αντιμετώπιζαν τα δύο παιδιά 2 ώρες μόνο πτήση προς τα κάτω (1 ώρα 45 λεπτά στις φτερούγες του Μιχαήλ). Ξαφνικά, η θεία της Μαργαρίτας χτύπησε με την παλάμη της το κούτελό της έτσι που κατά λάθος έπεσε το τσιγάρο από το στόμα της! «Μια στιγμή!» φώναξε: «Έχω μια ιδέα! Που είναι ο γιός σας τώρα;»

  4. Διάβασα αρκετές φορές το κείμενό σου και συνειδητοποίησα πως οι αρχαίοι Έλληνες με την φαινομενικά απλή τους μυθολογία έχουν τελικά εξηγήσει με πολύ σοφό τρόπο τον κόσμο μας.
    Δυστυχώς οι ελάχιστες γνώσεις μου περί φιλοσοφίας δε μου επιτρέπουν να κάνω πολλά σχόλια εκτός από την κατηγορηματικά αρνητική απάντηση στο τελευταίο, με μαύρα γράμματα, ερώτημά σου για το αν ο άνθρωπος δρα σαν ηλεκτρονικός υπολογιστής. Έχοντας πάντα την επιφύλαξη μήπως δεν αντιλήφθηκα καλά το νόημα της ερώτησης, δεν μπορώ να φανταστώ ηλεκτρονικό υπολογιστή να πεθαίνει για να σώσει άλλους υπολογιστές, να πεθαίνει υπερασπίζοντας τις ιδέες του, να πεθαίνει πολεμώντας για ελευθερία.

    • Θωμά, η ελληνική μυθολογία έχει με πολύ θαυμαστό τρόπο μιλήσει για σχεδόν τα πάντα. Από που να αρχίσεις και που να τελειώσεις. Θα αναφέρω κάτι που μου ήρθε στο μυαλό μόλις τώρα, και το οποίο έχει άμεση σχέση με την κουβέντα μας. Η Πανδώρα με το περίφημο κουτί της είναι γνωστή, όπως και ο μύθος γύρω από αυτό. Εκείνο που δεν είναι πολύ γνωστό είναι το γεγονός ότι ο Δίας πριν βάλει τις συμφορές μέσα στο κουτί τους πήρε τη λαλιά. Τις έκανε βουβές. Έτσι οι συμφορές όταν έρχονται, πλησιάζουν αθόρυβα χωρίς να τις αντιληφθεί ο άνθρωπος…!

      Όσον αφορά την απόλυτα κατηγορηματική θέση σου για το τελευταίο ερώτημα, ας το αντιστρέψω κάνοντας τον εξής συλλογισμό: Πράγματι, κανείς υπολογιστής δε θα θυσιαστεί για να σώσει άλλους υπολογιστές. Όμως, είναι σίγουρο ότι ΟΛΟΙ οι άνθρωποι θα πέθαιναν για να σώσουν κάποιον άλλο άνθρωπο; Μήπως ΚΑΠΟΙΟΙ μόνο από τους συνανθρώπους μας θα είχαν τόσο μεγάλη αυταπάρνηση; Και γιατί αυτό; Μήπως είναι γραμμένο στο DNA τους; Όπως είναι γραμμένο το χρώμα των ματιών τους. Θέλω να πω δηλαδή, ότι η προδιαγεγραμμένη και προγραμματισμένη πορεία ενδεχομένως να οφείλεται ακόμα και στο γενετικό μας κώδικα. Κατ’ αντιστοιχία δηλαδή με τις εντολές που έχει ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού υπολογιστή, αν μου επιτρέπεται βεβαίως ένας τέτοιος παραλληλισμός.

  5. Δεν το ήξερα αυτό για το κουτί της Πανδώρας, πως έκανε ο Δίας δηλαδή τις συμφορές βουβές. Εντυπωσιακή λεπτομέρεια.
    Για το άλλο θέμα έχω να πω το εξής: Αν δεχτούμε ότι ο άνθρωπος δρα ως ηλεκτρονικός υπολογιστής τότε θα περιμέναμε όλοι οι άνθρωποι να αντιδρούν το ίδιο. Αν όμως θεωρούμε πως η διαθέση για αυτοθυσία ισχύει μόνο για ΚΑΠΟΙΟΥΣ τότε αναπόφευκτα φτάνουμε στο συμπέρασμα πως υπάρχει ΘΕΟΣ που για δικούς του λόγους βάζει «διαφορετικά προγράμματα» σε κάθε άνθρωπο. Και το λέω αυτό γιατί το θέμα της αυτοθυσίας δεν είναι το ίδιο με το χρώμα των ματιών. Για παράδειγμα όλοι οι λαγοί αντιδρούν μπροστά στον κίνδυνο το ίδιο ανεξάρτητα από το χρώμα τους, και γενικότερα όλα τα αγρίμια κάνουν το ίδιο ανεξάρτητα από τις πληροφορίες που έχουν αποθηκευτεί στο DNA τους.

    • Θωμά, άμα θέλεις μπορούμε να ανοίξουμε ολόκληρη συζήτηση για την ελληνική μυθολογία. Νομίζω ότι θα ξεθάψουμε μαργαριτάρια…

      Θωμά μου, όπως κι ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, έτσι κι ο λαγός δε θα αυτοθυσιαζόταν για να γλυτώσει άλλους λαγούς. Η αυτοθυσία, όπως και μια πληθώρα άλλων γνωρισμάτων υπάρχουν μόνο στον άνθρωπο. Κι αυτό γιατί ο Λόγος είναι ξεχωριστός μέσα στον άνθρωπο και τον κάνουν να δρα ενίοτε με τρόπο εκπληκτικό. Για τον αν ο άνθρωπος είναι ή όχι προγραμματισμένος από το Θεό, σ’ αυτό νομίζω ότι χωράει μεγάλη κουβέντα. Το σίγουρο είναι πάντως ότι στο γονιδίωμά του υπάρχει πληθώρα πληροφοριών οι οποίες κάνουν κάποιους να ζωγραφίζουν υπέροχα, κάποιους να τραγουδούν υπέροχα, κάποιους να συλλογούνται υπέροχα. Αν δεν υπήρχε αυτή η γενετική υποδομή, η Μαρία Κάλλας θα ήταν αυτή που έγινε; Ή μήπως εξαιτίας του προγραμματισμού αυτού, σε συνδυασμό βέβαια με σκληρή δουλειά, έγινε αυτή που έγινε;

  6. Δημήτρη μου, η επιρροή σου από το Σέργιο και το Βάκχο είναι τεράστια. Έχοντας τελειώσει τον πρώτο τόμο και ευρισκόμενος λίγο μετά την αρχή του δεύτερου, οφείλω να ομολογήσω ότι έχω αρχίσει να επηρεάζομαι κι εγώ!
    …Κι εκεί που τα λέγανε μέσα στο ντουμάνι οι δικοί σου με τη θεία της Μαργαρίτας, καμαρώνοντάς σας από εκεί ψηλά, ίσως πέρασε κι η γιαγιά μου η Πηνελόπη, άγιος άνθρωπος πραγματικά, και είπε: Και δε μου λέτε, ο Δημήτρης έγραψε εκείνο το «Από τους τρεις ο δυσκολότερος»; Πολύ μου άρεσε και θα αρέσει και στον εγγονό μου. Αλλά πριν του το φέρω μπροστά του, πέστε στο Δημήτρη να γράψει ένα άρθρο για το φως γιατί ο εγγονός μου είναι κολλημένος με το φως…!!!

    Για τα υπόλοιπα συμφωνώ, απλώς σπέρνω διαφωνίες για να θερίσω απόψεις…

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: