Τηλεοπτικοί θάνατοι.

 

Image: federico stevanin / FreeDigitalPhotos.net

Η πλειοψηφία της “ψυχαγωγίας” που προσφέρουν οι τηλεοπτικοί σταθμοί της χώρας αποτελείται κυρίως από αμερικανικές παραγωγές, στις οποίες κυριαρχεί η βία, στο μεγαλύτερο ποσοστό τους τουλάχιστον. Άξιο λόγου δε, είναι το γεγονός ότι στις παραγωγές αυτές προβάλλονται συνήθως δολοφονίες με μεγάλη συχνότητα και σε μερικές περιπτώσεις με πολύ μεγάλη αληθοφάνεια. Συνήθως ο πρωταγωνιστής προκειμένου να επιτύχει τον επιδιωκόμενο σκοπό σύμφωνα με το σενάριο, οδηγεί στο θάνατο αρκετούς από τους συμπρωταγωνιστές του. Ο θεατής, που ταυτίζεται συνήθως με τον ήρωα, νιώθει ικανοποίηση που «βγήκε από τη μέση» ο κακός ή αυτός που εμπόδιζε τα σχέδια και την εξέλιξη της πλοκής κι ανυπομονεί για την επόμενη σφαίρα που θα πλήξει κάποιον άλλο άνθρωπο.

Στο σημείο αυτό τίθενται κάποια ερωτήματα:

  • Ο θεατής – πρωταγωνιστής, λόγω της ταύτισης με τον ήρωα, εξαιτίας της συνεχόμενης κι ακατάπαυστης δράσης, δεν προλαβαίνει να συνειδητοποιήσει τι σημαίνει να αφαιρείς μια ζωή. Δε νιώθει ούτε τύψεις ούτε ενοχές. Θεωρεί ότι ο ένοχος δικάστηκε και καταδικάστηκε με συνοπτικές διαδικασίες κι αποδόθηκε δικαιοσύνη με τη θανάτωσή του. Έτσι σιγά σιγά δημιουργείται στο υποσυνείδητό του η εντύπωση ότι ένας φόνος είναι κάτι το φυσικό και δεν έχει συνέπειες για κανέναν.
  • Συνήθως αυτοί που “αφήνουν τα εγκόσμια” περνούν από τα μάτια των θεατών για λίγες μόνο στιγμές. Έτσι, επειδή δεν ξέρουμε τίποτα για το θύμα, δεν ξέρουμε ποιος είναι, αν έχει οικογένεια, ποια είναι η μάνα που θα τον κλάψει και το παιδί που θα μείνει ορφανό, δεν προσαρτάμε στην ύπαρξή του καμία αξία. Είναι απλώς ένας άγνωστος που εμφανίστηκε για να πεθάνει. Δημιουργείται κατ’ αυτόν τον τρόπο η ψευδαίσθηση ότι ο άγνωστος σε μας δεν είναι κάποιος ο οποίος αξίζει το σεβασμό μας, την προσοχή μας και είναι ένα όν που μπορεί να χαθεί μόνο και μόνο επειδή δεν έχουμε αισθήματα γι’ αυτόν. Έχουμε δηλαδή υποβάθμιση της ανθρώπινης αξίας. Βλέπουμε κάποιον στο δρόμο που χρειάζεται βοήθεια και συνειρμικά έρχονται στο προσκήνιο όλες αυτές οι σκέψεις, συνεπώς και η μηδενική αξία του πάσχοντα κι έτσι χωρίς την παραμικρή σκέψη (ή ενοχή) τον προσπερνάμε και συνεχίζουμε.
  • Η ευκολία με την οποία αφαιρούνται οι ζωές στις ταινίες είναι κάτι το οποίο επίσης μας κάνει υποσυνείδητα να πιστεύουμε ότι αυτός που έφαγε τη σφαίρα δεν είχε παρελθόν, δημιουργήθηκε εκείνη τη στιγμή, για μια στιγμή και μετά χάνεται. Σαν να είναι ένα αντικείμενο. Ένα ποτήρι που έπεσε κι έσπασε. Ανάγουμε δηλαδή την ανθρώπινη ύπαρξη σε κάτι άψυχο όπως ένα αντικείμενο. Κατά συνέπεια μπορούμε και να συμπεριφερόμαστε στους άλλους ως αντικείμενα. Ως αναλώσιμα πράγματα που εύκολα μπορεί κανείς να τα πετάξει στο καλάθι των αχρήστων. Κι όταν ζεις με τέτοια νοοτροπία δεν μπορείς να αναγνωρίσεις τις αληθινές αξίες της ζωής.

 

Όλα τα παραπάνω συμπεράσματα είναι βεβαίως υποκειμενικά κι αναφέρονται στον τρόπο με τον οποίο θεωρώ ότι επηρεάζουν τη ζωή οι σκηνές, των ψυχαγωγικών υποτίθεται προγραμμάτων, που είναι γεμάτες φόνους και σκοτωμούς. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο πιο ανησυχητικό, το οποίο δεν είναι καθόλου υποκειμενικό, το αντίθετο μάλιστα. Το πλήθος αυτών των παραγωγών μεγαλώνει χρόνο με το χρόνο με γεωμετρική πρόοδο. Κι αυτό μπορεί να συμβαίνει μόνο για ένα και μοναδικό λόγο. Επειδή οι παραγωγοί αποσβένουν την επένδυσή τους και βγάζουν κέρδος. Για να γίνει όμως αυτό σημαίνει ότι υπάρχει θέαση των ταινιών αυτών και μάλιστα μεγάλη και αυξανόμενη. Γιατί λοιπόν ο άνθρωπος θέλει να βλέπει φόνους; Γιατί θέλει να βλέπει κάποιον να σωριάζεται άψυχος και να μη χορταίνει θέλοντας διαρκώς να προστίθενται κι άλλα πτώματα; Μήπως γιατί θέλει να ξορκίσει τον πραγματικό θάνατο, το δικό του θάνατο; Μήπως θέλει να εξοικειωθεί μαζί του;

Κάθε τι που γεννιέται πεθαίνει. Στη συνείδηση του ανθρώπου αυτό είναι καταγεγραμμένο. Είναι μια μονοσήμαντα ορισμένη κίνηση, πάντα προς μια κατεύθυνση, αρχή – τέλος, μια ορμή. Ορμή προς θάνατο, όπως έλεγε ο καθηγητής Λιαντίνης. Ο άνθρωπος έχει ένα μοναδικό προνόμιο, αυτό που του χάρισε απλόχερα ο Ήφαιστος κι η Εύα. Τη γνωστική συνείδηση του θανάτου. Ξέρει τι σημαίνει θάνατος, ξέρει τι σημαίνει τέλος. Ξέρει τι σημαίνει ανυπαρξία, άσχετα με τα όσα του τάζουν οι ιερείς. Και ξέρει ότι δεν υπάρχει επιστροφή. Το ποτάμι δε γυρίζει πίσω, δυστυχώς για τον καθένα από εμάς, ευτυχώς για τη φύση. Ίσως, το να αρέσκεται ο άνθρωπος να παρακολουθεί όλες αυτές τις αμερικάνικες παραγωγές στηρίζεται ακριβώς α’ αυτό το σημείο. Θέλει ενδεχομένως να αισθανθεί άτρωτος, αθάνατος, παντοτινός. Βλέπει το θάνατο των άλλον κι ο ίδιος αποστασιοποιείται στην ασφάλεια του καναπέ του. Και μετά θα αλλάξει κανάλι, θα ξεχάσει το θάνατο, θα τον νικήσει αφού δεν του δίνει πια καμία σημασία. Και θα αισθανθεί ασφαλής. Και δυνατός, δυνατότερος από τη Φύση…

 

Advertisements
  1. Θα ξεκινήσω με τις διαφωνίες μου (τι δείμος θα ήμουν αλλιώς): Οι φόνοι δεν αποτελούν επιλογή του θεατή. Αυτά προσφέρει η βιομηχανία σε ένα αμαθές, αμόρφωτο κοινό, αυτό κι εκείνο επιλέγει. Βέβαια υπάρχουν καλές παραγωγές κι εξαιρετικό φιλοθεάμον κοινό. Αλλά η αναλογία είναι φοβερά εναντίον του τελευταίου. Ωστόσο, δεν ευθύνεται η ζήτηση, αλλά η προσφορά (καταναλωτική συνείδηση του να αγοράζουμε ά,τι βλέπουμε στο ράφι κατά πλειονότητα).

    Η άλλη μου διαφωνία, είναι ότι ο θεατής δεν επηρεάζεται τόσο πολύ από την προβαλλόμενη βία. Έχει αναφανεί κοινωνιολογικά ότι η τηλεοπτική/κινηματογραφική βία, πολύ λίγο επηρεάζει. Και μάλιστα επηρεάζει λίγο ακόμα και τους ανήλικους. Εξάλλου, πάντα παίζαμε εξαιρετικά βίαια παιχνίδια, χωρίς να καλλιεργείται βία σε κοινωνικό επίπεδο. Και τούτο, επειδή έχει πλήρη συνείδηση ότι πρόκειται για ψέματα, για ταινία (δεν ισχύει το ίδιο όμως για τις ειδήσεις, όπου η βία -κρατική, εγκληματικότητα κλπ) ακόμα και από παιδιά εκλαμβάνεται ως αληθινή κι επηρεάζει σημαντικά την προσωπικότητα του κοινού ατομικά.

    θα συμφωνήσω στα υπόλοιπα. Καλλιεργείται όχι απλά μια αδιαφορία για το θάνατο και το χαμένο, αλλά πρωτίστως για αυτόν που δεν είναι πρωταγωνιστής. Αυτό διαμορφώνει μια διαφορετική συνείδηση: ότι μετράει μόνο ο πρωταγωνιστής, αυτός που είναι κύριο πρόσωπο στο γυαλί κι έτσι μαθαίνει και το κοινό να επιδιώκει την τηλεοπτική του εμφάνιση (τα γνωστά 10΄). Καλλιεργείται η αδιαφορία για τον εταίρο, το συγκοινωνό, αλλοτριώνεται από όλους και γίνεται ατομιστής. Και βεβαίως όλο αυτό το σκηνικό -δίπλα στο ναρκισσιστικό καταναλωτισμό και τα οικονομικά προβλήματα και τον αστικό βίο- επιδεινώνει τον κοινωνικό κανιβαλισμό.

    • Δείμο, την καλημέρα μου.
      Πρώτα απ’ όλα ουδέποτε ισχυρίστηκα ότι είναι επιλογή του θεατή οι φόνοι, παρά μόνο από τη σκοπιά ότι, ως αποδέκτης του προϊόντος, το επικροτεί κι έτσι συνεχίζεται η παραγωγή του.
      Όσον αφορά στο αν επηρεάζει ή όχι τον ψυχισμό του ανθρώπου η προβαλλόμενη βία, μπορεί οι κοινωνιολογικές μελέτες να έχουν δείξει ότι ουδόλως εισφέρουν στη διαμόρφωση της προσωπικότητας, αλλά επέτρεψέ μου να διατηρώ κάποιες επιφυλάξεις. Η θέαση βίαιων σκηνών δεν μπορεί να έχει την ίδια αξία με μια ερωτική σκηνή για παράδειγμα. Βλέπεις ένα θρίλερ και μετά δε μπορείς να κοιμηθείς το βράδυ. Ή, για να το θέσω αλλιώς, διαβάζεις ένα βιβλίο κι επηρεάζεσαι αλλά όταν το βιβλίο αυτό οπτικοποιείται και μεταφέρεται στην οθόνη, το ερέθισμα πολλαπλασιάζετε. Υπό αυτή την οπτική θεωρώ ότι συμβάλλει στη διαμόρφωση του χαρακτήρα και της προσωπικότητας του ανθρώπου.

      Η τελευταία παράγραφός σου με βρίσκει απολύτως σύμφωνος και νομίζω ότι συμπληρώνει την ανάρτησή μου άψογα.

      • Μη ξεχνάς ότι κάποιοι δεν επηρεάζονται από το θρίλερ. Αυτό που αναφέρεις δεν είναι επιρροή στην προσωπικότητα του ατόμου, αλλά στο συναίσθημα εκείνης της στιγμής και λίγο αργότερα. Η τσόντα δεν επηρεάζει το χαρακτήρα, αλλά τη λίμπιντο. Το θρίλερ φέρνει μεν τρόμο κι αγωνία, αλλά όχι βίαιες τάσεις. Την άλλη μέρα είσαι μια χαρά (πλην εξαιρέσεων φυσικά).

    • Καρυάτιδα Ακροπολίδου
    • 1 Φεβρουαρίου 2011

    Καλή μέρα και καλό μήνα Τελευταίε μου!
    Και γω πιστεύω πως οι ταινίες βίας που έχουν κυριευσει τα προγράμματα των καναλιών της μικρής οθόνης, δεν είναι η επιλογή των θεατών.
    Είναι η προσφαρά της πολιτικής των τηλεοπτικών προγραμμάτων.
    Το κοινό αναγκάζεται να παρακολουθήσει αυτά τα προγράμματα γιατί η t.v.έχει γίνει (κακώς για μένα) ο πιο φτηνός τρόπος διασκέδασης.
    Ετσι λοιπόν αρχίζει η πλύση εγκεφάλου που εύκολα σ’οδηγεί στην αποχαύνωση χωρίς να το καταλάβεις…
    Απόδειξη στα οσα παραπάνω αναφέρω είναι οι υψηλές τηλεθεάσεις που συγκεντρώνουν ελάχιστες ποιοτικές σειρές, ταινίες και εκπομπές που υπάρχουν!

    Ο κόσμος διψά για καλή ταινία…

    Ο βαθμός επηρεασμού των μηνυμάτων που στέλνονται μέσω των ταινιών, πιστεύω πως είναι πολύ μεγαλύτερος σε νεαρά άτομα απο ότι σε ενήλικες…και εκεί ελλοχεύει ο κίνδυνος!

    Πάντα ενδιαφέρουσες συζητήσεις ανοίγεις …θα παρακολουθήσω στην συνέχεια και τις θέσεις άλλων φίλων που θα σ’επισκεφτούν…

    • Καλό μήνα και σε σένα Καρυάτιδα.

      Μακάρι να κυριεύσουν οι ποιοτικές σειρές και οι ποιοτικές ταινίες. Δυστυχώς όμως η ποιότητα απαιτεί συνήθως και υψηλούς προϋπολογισμούς τους οποίους επιμελώς αποφεύγουν οι ιθύνοντες των τηλεοπτικών παραγωγών και προγραμμάτων…

      Σίγουρα αυτοί που κινδυνεύουν περισσότερο είναι τα νεαρά άτομα από αυτού του είδους των μηνυμάτων που πληθωρικά προβάλλουν από παντού. Γιατί δε μιλάω μόνο για τις ταινίες, αλλά και για τα κόμικς, τα κινούμενα σχέδια κλπ.

      Περιμένω κι εγώ τα σχόλια και τις θέσεις των άλλων σχολιαστών…

  2. @ Δείμος: Φίλε μου, οι απόψεις μας διαφέρουν, και καλά κάνουν και διαφέρουν. Νομίζω ότι καθετί που βιώνει ο άνθρωπος, ή έστω βλέπει εξ αποστάσεως, αποτυπώνεται μέσα του, σε κάποιο τμήμα του μυαλού και του εγκεφάλου του. Να το πω λίγο πιο λαϊκά. Λέμε πχ. ότι τα σημερινά παιδιά είναι πιο έξυπνα απ’ ότι εμείς όταν είμαστε παιδιά διότι έχουν περισσότερες «παραστάσεις». Και πραγματικά έχουν περισσότερα ερεθίσματα απ’ ότι όταν ήμασταν εμείς στην ηλικία τους. Και τα περισσότερα από αυτά τα ερεθίσματα προέρχονται καλώς ή κακώς από την τηλεόραση. Γιατί λοιπόν η βία και ο θάνατος που προβάλλεται δια του μέσου αυτού να μην επηρεάζει τον ψυχισμό του παιδιού; Και του ενήλικα αν θες; Δεν ισχυρίζομαι ότι η τηλεόραση και μια ταινία είναι μια βιωματική εμπειρία, αλλά το ερέθισμα υπάρχει και μεταδίδεται. Αν κάποιος το απορρίψει διότι έχει τα προσόντα να το κάνει δε σημαίνει ότι όλοι οι άλλοι έχουν την ίδια ικανότητα. Πόσες φορές δεν έχει αντιγράψει η ζωή παραστάσεις από σενάρια ταινιών.

    Κάποτε ρώτησαν το Γούντι Άλλεν αν πρέπει να επηρεάζεται ο κινηματογράφος από τη ζωή κι εκείνος απάντησε πως βεβαίως πρέπει να επηρεάζεται αλλά το κακό είναι ότι η ζωή επηρεάζεται από την τηλεόραση…

    • thinks
    • 1 Φεβρουαρίου 2011

    Τα σκέπτομαι κι εγώ έτσι καμιά φορά, όπως τα παρουσίασες. Στο τέλος μιλάς για το πώς μας αρέσει να παρακολουθούμε όλες αυτές τις Αμερικάνικες παραγωγές. Πάντως, η γενέτειρα του καθαρού και καθαρόαιμου Δαρβινικού …καπιταλισμού, προσφέρει την τέλεια αγορά όπου οι παραγωγοί του Χόλυγουντ παράγουν το προϊόν που θα κάνει τους περισσότερους να αγοράσουν εισιτήριο.

    Εν αντιθέσει με τις ταινίες που συναγωνίζονται ποιος συγγραφέας, σκηνοθέτης και παραγωγός θα σκοτώσουνε τους περισσότερους σε 90 λεπτά της ώρας, πόσες ταινίες γυρίστηκαν σαν τους Δώδεκα Θυμωμένους Ανθρώπους με τον Χένρυ Φόντα;

    Όταν δεν έχεις χρόνο και λεφτά για ποιότητα, πας με αυτό που θα φέρει τα περισσότερα εισιτήρια. Και τα λεφτά μόνο το κοινό μπορεί να τα βγάλει από την τσέπη του για αυτό το οποίο θέλει. Το ίδιο ακριβώς και με την τηλεόραση. Από μια πιο λεπτομερή άποψη, οι σκοτωμοί στην τηλεόραση είναι ο τρόπος με τον οποίον ο μέσος άνθρωπος εκδικείται την κοινωνία για το τι τραβάει για να επιζήσει κάθε μέρα…

    ΠΧ. Μια ομάδα μαυροντυμένων ενόπλων εισβάλει σε μια ΔΟΥ της εφορίας… (η συνέχεια επί της οθόνης –και να τηλεφωνήσουμε να φέρουνε γύρους πίτα!) –το ωραίο είναι ότι οι φόνοι δεν θα είναι αληθινοί παρά μια φαντασίωση που εκτονώνει 🙂

    • Δημήτρη, γέλασα με την τελευταία σου παράγραφο… Πολύ θα ήθελες να συμβεί κάτι τέτοιο ε; Μια εισβολή στη ΔΟΥ… Για όσους δεν ξέρουν το γιατί, ας ρίξουν μια ματιά εδώ: http://dimitristhinks.blogspot.com/2011/02/blog-post.html

    • thinks
    • 1 Φεβρουαρίου 2011

    ΥΓ. Εξυπακούεται ότι διαφωνώ με τον Δείμο πως φταίνε οι κακοί που μας τα σερβίρουνε. Αν προτιμούσαμε κάτι άλλο θα μας το σερβίρανε εκείνο αντί αυτού. Οι σκοτεινές συνομωσίες κατά του αθώου προλεταριάτου οδηγούν μόνο πίσω στο προλεταριάτο που τα ζητάει!

  3. ελάτε βρε παιδιά, στα ψέμματα γίνονται όλα…

    • Λες;

      (Τα μεγάλα πνεύματα συναντώνται… Τη στιγμή που σχολίαζες την ανάρτησή μου, εγώ έγραφα ένα σχόλιο για τη δική σου εξαιρετική ανάρτηση. Επέτρεψέ μου να σε διαφημίσω λίγο, νομίζω ότι αξίζει. Το άρθρο είναι εδώ: http://katabran.wordpress.com/2011/02/02/%CF%87%CE%AC%CE%B8%CE%B7%CE%BA%CE%B5-%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%CF%80%CE%BF%CF%81%CF%84%CE%BF%CF%86%CF%8C%CE%BB%CE%B9-%CE%AD%CF%81%CE%B3%CE%BF-%CF%84%CE%AD%CF%87%CE%BD%CE%B7%CF%82/ )

  4. Πάντα ευφυής ο Γούντι:)
    Δεν νομίζω οτι είναι πάντα απαραίτητος ο μεγάλος προϋπολογισμός για μια ποιοτική ταινία. Οι λεγόμενες εμπορικές είναι εκείνες όπου επενδύονται μεγάλα κεφαλαια. Συνήθως οι μικρότερες ηλικίες επηρεάζονται/ταυτίζονται περισσότερο με τους πρωταγωνιστές κάποιας ταινίας. Είναι όμως ένας τρόπος ψυχ-αγωγίας που (άγει την ψυχή) μας και αξίζει ιδιαίτερης προσοχής

    • Μου αρέσει έτσι όπως το θέτεις, …άγει την ψυχή. Πραγματικά έτσι είναι… 😉

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: