μια ιστορία αγάπης


Το πρωτότυπο κείμενο θα το βρείτε εδώ.

Συγγραφέας: Λογομνήμων

(Αναδημοσιεύεται με την άδεια του συγγραφέα.)

 

μια ιστορία αγάπης

Η αυτοκράτειρα Ευδοκία γεννήθηκε στην Αθήνα -Αθηναΐς ήταν το κανονικό της όνομα- και ήταν κόρη του φιλόσοφου Λεόντιου. Η ιστορία της μοιάζει βγαλμένη από παραμύθι. Αισθάνθηκε αδικημένη από την κληρονομιά που της άφησε ο πατέρας της και για να βρει το δίκιο της, έφτασε ως την Κωνσταντινούπολη, όπου μέσω μιας γνωριμίας με την Πουλχερία, που ήταν αδελφή του αυτοκράτορα Θεοδόσιου Β΄, έφτασε να παντρευτεί το Θεοδόσιο και να γίνει αυτοκράτειρα!


Αυτοκράτειρα Ευδοκία

Πώς όμως η Πουλχερία τη διάλεξε για νύφη του αδελφού της; Περιγράφει η ίδια τα προσόντα της νεαρής Αθηναΐδος:

“Ηύρον νεωτέραν καθαράν, εύστολον, λεπτοχαράκτηρον, εύρινα, ασπροτάτην ωσεί χιών, μεγαλόφθαλμον, υποκεχαρισμένην ουλοξανθόκομον, σεμνόποδα, ελλόγιμον, Ελλαδικήν παρθένον”.

“ΠΑΣΧΑΛΙΟ ΧΡΟΝΙΚΟ”
από το βιβλίο της Ι. Τσάτσου “ΑΘΗΝΑΪΣ”
Εκδόσεις ΕΣΤΙΑ

Αυτά συνέβησαν το 421. Η “ασπροτάτη ωσεί χιών” Αθηναΐς ασπάσθηκε το χριστιανισμό, έλαβε το όνομα Ευδοκία και στη συνέχεια παντρεύτηκε τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο Β΄. Η κοινή συζυγική τους ζωή κράτησε μέχρι το 441 ή λίγο αργότερα γιατί η Ευδοκία…

“Κατηγορήθηκε ότι διατηρούσε ερωτικό δεσμό με τον μάγιστρο των θείων οφικίων και παιδικό φίλο του αυτοκράτορος Παυλίνο, ο οποίος καθαιρέθηκε, εξορίσθηκε και λίγο αργότερα (444) θανατώθηκε ύστερα από εντολή του Θεοδοσίου, ενώ η αυτοκράτειρα υποχρεώθηκε να αποσυρθεί στα Ιεροσόλυμα (443), όπου παρέμεινε ως το τέλος της ζωής της (460), επιδιδόμενη σε αγαθοεργίες.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ
Εκδοτική Αθηνών 1978


Θεοδόσιος Β΄

Υπήρξε όμως ποτέ αυτός ο ερωτικός δεσμός ή ήταν μια “βυζαντινή” συνωμοσία που εξύφανε ο ευνούχος πριμικήριος και κατόπιν σπαθάριος Χρυσάφιος, άνθρωπος με έντονη επιρροή πάνω στον άβουλο αυτοκράτορα; Η Ιστορία του Ελληνικού Έθνους δεν ασχολείται με αυτό το ερώτημα. Αφιερώνει όμως αρκετές σειρές στη θετική συμβολή της Ευδοκίας. Έργα της θεωρούνται το Πανεπιστήμιο Κωνσταντινούπολης -μεγάλης σημασίας γιατί αναγνωριζόταν για πρώτη φορά ο ελληνικός πολιτιστικός χαρακτήρας της Κωνσταντινούπολης- και ο Θεοδοσιανός κώδικας.

Η Ιωάννα Τσάτσου στο βιβλίο της “Αθηναΐς”  αν και στην αρχή αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπήρξε κάτι μεταξύ της Ευδοκίας και του Παυλίνου, στη συνέχεια υποστηρίζει το ενδεχόμενο της σκευωρίας:

Η Πουλχερία φανερά πια την αντιπαθεί. Γιατί;
Είναι εκείνη η παλιά διάδοση ότι αγαπά τον Παυλίνο αληθινή; Ποιος ξέρει; Όμως αυτή η καθημερινή παρουσία εκείνου κοντά στην Άνασσα της είναι δυσάρεστη. Το έχουν καταλάβει οι ευνοούμενοί της και καθημερινά σταλάζουν δηλητήριο στην ανήσυχη σκέψη της. -”Αργά πολύ αργά πέρασε χτες από το ονοπόδιο ο μάγιστρος.” “-Πού ήταν;” -”Πάλι στης Αυγούστας Ευδοκίας.” Και η Πουλχερία ακούει χωρίς να ρωτά. Είναι το έργο της Αθηναΐδος που παίρνει διαστάσεις γιγάντιες;
(…..)

το μήλο που έφερε την καταστροφή

Μια μέρα ξεσπάει το κακό. Παράλογο, ανόητο, φριχτό, όπως συμβαίνει πάντα. Γιορτάζονται τα Θεοφάνεια. Ο Αύγουστος πάει στην εκκλησιά μόνος με την ακολουθία του, γιατί ο μάγιστρος Παυλίνος έχει δυνατούς πόνους στο πόδι του και είναι υποχρεωμένος να μένει ακίνητος. Κάποιος φτωχός στο δρόμο προσφέρει στον άνακτα ένα πελώριο μήλο της Φρυγίας. Ο καρπός κάνει εντύπωση στο Θεοδόσιο και στην ακολουθία του. Ο βασιλιάς το αγοράζει και ερωτευμένος πάντα το στέλνει στη βασίλισσα. Εκείνη πάλι γνωρίζοντας πως ο Παυλίνος είναι άρρωστος, το στέλνει σ’ αυτόν. Και ο Παυλίνος το θαυμάζει τόσο που θέλει να το θαυμάσει και ο Θεοδόσιος. Μη γνωρίζοντας την προέλευσή του, αθώος, το στέλνει στον αυτοκράτορα.
Ποιος είναι κοντά στο βασιλά εκείνη τη στιγμή; Ποιος, όταν τον βλέπει ταραγμένο, χαμογελά πονηρά; Ποιος είπε τη φράση: “Έκανε τον άρρωστο ο Παυλίνος για να μείνει κοντά στην Αυγούστα; Ο Χρυσάφιος; Άνθρωπος της Πουλχερίας;
Ένα θολό μαύρο σύννεφο καλύπτει την κρίση και το νου του Θεοδόσιου, ένα μαύρο σύννεφο τυλίγει την φωτεινή γυναίκα που τόσο αγάπησε. Εισβάλλουν αδυσώπητες οι Εριννύες, η υποψία, η ζήλεια. Δε θα τον αφήσουν πια.
Καλεί την Αυγούστα Ευδοκία και με ύφος ιεροεξεταστού την ρωτά: “Τι έκανες το μήλο που σού στειλα;” Εκείνη ήσυχα απαντά “Παυλίνω τω πιστοτάτω ημών δέδωκα”¹. Την κοιτάζει μ’ εκείνα τα φιλύποπτα μάτια του σαν να τη βλέπει για πρώτη φορά, βέβαιος πως έχει διαπράξει το αίσχιστο έγκλημα. Κι εκείνη νιώθει την υποψία σαν ύβρη, την άμυνα σαν ξεπεσμό. Πώς όλοι είναι τόσο μικροί; Πώς είναι δυνατόν να έχουν τέτοιες σκέψεις για κείνην, την Αυγούστα, τη χριστιανή; Όμως θέλει να πείσει τον άντρα της, πως είναι αθώα. Δεν είναι δυνατόν μια ανόητη παρεξήγηση να διαλύσει την ευτυχία τους, την εμπιστοσύνη τόσων χρόνων.
Μα τα συμφέροντα είναι μεγάλα και οι εχθροί της αγρυπνούν. Το ‘χουν καλά καταστρώσει το σχέδιο της καταστροφής της. Καθημερινά σκαλίζουν την τραυματισμένη ψυχή του Θεοδόσιου με καινούριες υποψίες. Μικρές φράσεις σιγανές ψιθυρίζονται γύρω του, δήθεν για να μην τις ακούει:
-”Γι’ αυτό σαν έλειπε η Αυγούστα είχε εξαφανιστεί ο Παυλίνος”.
-”Τους είδαν μαζί στο μέγαρο του Λαύσου…”.
Μαύρη η ζωή του αυτοκράτορα. Δε μπορεί πια να λογικευθεί. Δε μπορεί να σκεφθεί απλά πως ο Παυλίνος ένοχος δε θα ‘στελνε ποτέ το μήλο σ’ εκείνον τον ίδιο.

ΙΩΑΝΝΑ ΤΣΑΤΣΟΥ “ΑΘΗΝΑΪΣ”
Εκδόσεις ΕΣΤΙΑ

¹Η Ι. Τσάτσου εμπιστεύεται τη μαρτυρία του Γεωργίου Κοδινού, όμως άλλοι χρονικογράφοι ισχυρίζονται πως η Ευδοκία απάντησε “το έφαγα”, εκδοχή που η Ι. Τσάτσου απορρίπτει γιατί θεωρεί πως είναι αδύνατο μια τόσο έξυπνη γυναίκα να έχει δώσει μια τόσο αφελή απάντηση.

.

Η ανάρτησή μας όμως δεν τελειώνει εδώ, γιατί ο Καραγάτσης στο μυθιστόρημά του ΣΕΡΓΙΟΣ ΚΑΙ ΒΑΚΧΟΣ ”απογειώνει” την ιστορία, στήνοντας ένα “ουράνιο” δικαστήριο στα πρόθυρα του Παραδείσου -με κριτές τους αγίους- που γίνεται για να αποφασιστεί αν η Ευδοκία είναι άξια να διαβεί τις πύλες του Παραδείσου ή πρέπει να περάσει την υπόλοιπη αιωνιότητα στην κόλαση. Η όλη σύλληψη είναι πραγματικά μεγαλοφυής -αντάξια ενός Καραγάτση-, αυτό όμως που καθηλώνει τον αναγνώστη είναι το απροσδόκητο, συγκινητικό μα και “αιρετικό” τέλος:

ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ: Πώς μιλάς έτσι; Αφού πήρες ψεύτικον όρκο! Αφού αποδείχτηκε πως πήρες ψεύτικον όρκο!
ΕΥΔΟΚΙΑ: (κατεβάζει το κεφάλι): Έχεις δίκιο! Πήραν ψεύτικον όρκο.
ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ: Γιατί το ‘κανες αυτό;
ΕΥΔΟΚΙΑ: Κι αν σου ‘λεγα την αλήθεια, θα την πίστευες; Θα πίστευες πως το μήλο που μου χάρισες, το χάρισα στον Παυλίνο χωρίς να είμαι ερωμένη του;
ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ: (σκύβει το κεφάλι): Όχι, δεν θα το πίστευα. Πώς γινόταν ένα δώρο που σου έκανα εγώ, ο σύζυγός σου, να το χάριζες σ’ έναν άντρα που δεν αγαπούσες;
ΕΥΔΟΚΙΑ: (ήρεμα): Είπα πως δεν ήμουν ερωμένη του Παυλίνου, κι όχι πως δεν τον αγαπούσα…
ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ: Ώστε ομολογείς;
ΕΥΔΟΚΙΑ: Σε τούτο το Δικαστήριο, μπορεί να μείνει τίποτα κρυφό; Δεν ομολογώ, μα παραδέχομαι εκείνο που όλοι γνωρίζουν (δείχνει τους αγίους).
(…)
ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ (στην Ευδοκία): Γιατί δεν μου είπες την αλήθεια εξ αρχής; Θα καταλάβαινα…
ΕΥΔΟΚΙΑ: Όχι, δεν θα καταλάβαινες. Σου ήταν αδύνατο να παραδεχτείς πως αγαπούσα τον Παυλίνο χωρίς να είμαι ερωμένη του. Σου ήταν αδύνατο να παραδεχτείς πως αγαπούσα τον Παυλίνο…
ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ: Ναι, μου ήταν αδύνατο. Τι κι αν εξουσίαζα το κορμί σου δίχως την ψυχή σου;
ΕΥΔΟΚΙΑ: Αν δεν ήσουν αυτοκράτορας, θα γύρευα διαζύγιο και θα παντρευόμουνα τον Παυλίνο. Τη δική μου πορφύρα ήμουν πρόθυμη να την θυσιάσω για να χαρώ το μεγάλο και μοναδικό έρωτά μου. Το δικό σου όμως στέμμα, Θεοδόσιε; Τι χτύπημα για την αυτοκρατορική σου μεγαλειότητα!
ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ: Κάτι τέτοιο δεν θα επέτρεπα ποτέ όχι μόνο να γίνει, μα ούτε να μαθευτεί. Θα έπαιρνα όλα τα μέτρα για να μη μαθευτεί.
ΕΥΔΟΚΙΑ: Τα ξέρω τα μέτρα: κάποια αρρώστια, κάποιο δυστύχημα, που θα ‘στελνε στον τάφο τον άνθρωπο που αγαπούσε η γυναίκα σου, η αυτοκράτειρα… Να, γιατί πήρα ψεύτικον όρκο: για να σώσω τη ζωή του Παυλίνου.
ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ: Δεν το κατάφερες.
ΕΥΔΟΚΙΑ: Δεν το κατάφερα. Μου τον σκότωσες…
Η Ευδοκία ξεσπάει σε λυγμούς. Οι άγιοι σιωπούν φανερά συγκινημένοι.
ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ: (στην Ευδοκία): Τόσο πολύ τον αγαπούσες;
ΕΥΔΟΚΙΑ: Τόσο πολύ!
(…)
ΠΑΥΛΟΣ: Η αμαρτία. Υπάρχει η αμαρτία…
Ο Βάκχος πετάγεται και τον αντικόβει.
ΒΑΚΧΟΣ: Άκου, άγιε Παύλο μου. Χριστιανός είσαι κι εσύ όπως εγώ· άγιος είσαι, όπως είμαι. Τα ίδια που μας δίδαξε ο Ιησούς πιστεύεις και πιστεύω. Μα εσύ γεννήθηκες στην Παλαιστίνη κι εγώ στην Ελλάδα. Για μας τους Έλληνες, η ομορφιά δεν είναι αμαρτία· από την ομορφιά δεν μπορεί να εκπηγάσει αμαρτία. Η ομορφιά εξαγνίζει τα πάντα. Η ομορφιά, κι ο έρωτας που την παραστέκει…
Ο έρωτας… Τούτος ο λόγος, ο ολότελα ασυνήθιστος εκεί πάνω, έκανε τη χορεία των αγίων να συγκλονιστεί από ρίγος μυστικό. Όλα τα μάτια, συνεπαρμένα, κοιτούσαν μακριά, κάποιο όραμα αόρατο. Ο Παύλος κατάλαβε πως έχασε τη μάχη.
ΠΑΥΛΟΣ: Δεν επιμένω στο κατηγορητήριο. Οι πύλες του Παραδείσου ας ανοίξουν για την Ευδοκία…
Η νεκρή αυτοκράτειρα πάλι χαμογέλασε πικρά· κι είπε:
ΕΥΔΟΚΙΑ: Δεν είμαι πια η Ευδοκία· δεν είμαι πια αυτοκρατόρισσα. Είμαι η Αθηναΐς, η θυγατέρα του φιλόσοφου Λεόντιου του εθνικού, του Αθηναίου. Η Αθήνα που με γέννησε κι έθρεψε με τα νάματα του υπέρτατου και γαλήνιου στοχασμού της, του διαπνεόμενου απ’ τη λατρεία του Κάλλους, με καλεί ξανά στο μεθυστικό πανηγύρι της πνευματικής λευτεριάς. Θεοί μου είναι η Αφροδίτη, ο Απόλλων κι ο Διόνυσος. Ο θάνατος δεν μπορεί να χωρίσει δυο ψυχές που κοινώνησαν στην πανάγιαν αμαρτία του Κάλλους και του Έρωτα. Η θέση μου, για την αιωνιότητα, είναι κοντά σ’ εκείνον· κι η θέση εκεινού είναι κοντά στα μεγάλα κι ελεύθερα πνεύματα που έπλασαν το μοναδικό πολιτισμό των ανθρώπων. Βάκχε, Βάκχε, Ίακχε! Ιού! Ιού! Ευοί ευάν! (στον Παυλίνο). Έλα καλέ μου! Πάμε.
Πέρασε η Αθηναΐδα το χέρι της στη μέση του Παυλίνου· εκείνος αγκάλιασε τους θεϊκούς ώμους της. Και με περπατησιά αργή, σταθερή και ήρεμη πήραν το δρόμο που οδηγεί στην Κόλαση.
Οι άγιοι, άφωνοι, παρακολούθησαν το μισεμό τους. Κι άξαφνα σηκώθηκαν όλοι μαζί· και με μάτια δακρυσμένα, χέρια σειναμένα ξέσπασαν σε φωνή μυριόστομη:
-Κατευόδιο, Ομορφιά! Ώρα καλή, Κάλλος! Κάθε ευτυχία σού ευχόμαστε, Λευτεριά: Την ευκή μας να έχεις, Έρωτα!
Ο Βάκχος, πεσμένος μπρούμυτα σ’ ένα σύννεφο, έκλαιγε με λυγμούς.

Μ. ΚΑΡΑΓΑΤΣΗΣ “ΣΕΡΓΙΟΣ ΚΑΙ ΒΑΚΧΟΣ”
Εκδόσεις ΕΣΤΙΑ


Η Πουλχερία ασκούσε μεγάλη επιρροή στον αδελφό της αυτοκράτορα Θεοδόσιο Β΄-μέχρι που τέθηκε στο περιθώριο λόγω της ισχυρής επιβολής στον αυτοκράτορα του ευνούχου Χρυσάφιου. Στην Πουλχερία οφείλονται τα σκληρά μέτρα που έλαβε ο Θεοδόσιος Β΄εναντίον εθνικών, αιρετικών και Ιουδαίων. Επι των ημερών της παντοδυναμίας της συνέβη το 415 στην Αλεξάνδρεια η δολοφονία της Υπατίας.

    • Καρυάτιδα Ακροπολίδου
    • 21 Φεβρουαρίου 2011

    Ηρθε η δική σου ανάρτηση να συμπληρώσει την δική μου…:))
    Eννοια σας θα σας βάλω όλους να ξεσκονίσετε τις σελίδες της Ιστορίας καλά!…χαχαχα!
    —-
    Αν δεν είναι η πεθερά που θα βάλει λόγια, ποια θάναι? Μα φυσικά η κουνιάδα..!:P
    —-
    To μυθιστόρημα του Καραγάτση δεν τόχα διαβάσει…πραγματικά διατυπώνει με τον καλύτερο τρόπο την ελληνική άποψη για το ύψιστο συναίσθημα που βιώνει ο άνθρωπος μέσα απο τον έρωτα:»Για μας τους Έλληνες, η ομορφιά δεν είναι αμαρτία· από την ομορφιά δεν μπορεί να εκπηγάσει αμαρτία. Η ομορφιά εξαγνίζει τα πάντα. Η ομορφιά, κι ο έρωτας που την παραστέκει…»
    Μια νεότερη ραψωδός άκου πώς τραγουδούσε το παραπάνω
    ιστορία μου :))
    Kαλή σου μέρα, καλή εβδομάδα Τελευταίε μου!

    • Κάρυ μου, το κείμενο δεν είναι δικό μου, αλλά του Λογομνήμων, όπως φαίνεται στην αρχή της ανάρτησης και τα εύσημα ανήκουν σ’ εκείνον κι όχι σε μένα.

      Πραγματικά το κομμάτι για την ομορφιά είναι υπέροχο, όπως και η αντίδραση της Αθηναϊδος στο τέλος.

      Την καλημέρα μου και σε ‘σένα.

  1. Το έργο του Καραγάτση Σέργιος και Βάκχος είναι κατά τη γνώμη μου, όχι μόνο ένα από τα κορυφαία αριστουργήματα της Νεοελληνικής λογοτεχνίας, αλλά και κληρονομιά του Ρωμιού, να περαστεί από παππού σ’ εγγόνι μπας και μια μέρα σταματήσουνε οι Έλληνες να ντρέπονται που είναι Έλληνες.

    Το κεφάλαιο με την Αθηναΐδα/Ευδοκία και τον Παυλίνο είναι όχι από τα σημαντικότερα ή ωραιότερα του έργου, αλλά σίγουρα ένα από τα λίγα σημεία όπου ο Έρωτας παίρνει τη θέση που του αξίζει, νικώντας ακόμα και τον Παράδεισο με το να τον απαρνηθεί.

    Διάβασα την ανάρτηση καμιά-δυό φορές, και ήξερα βέβαια το απόσπασμα του Καραγάτση απ’ έξω, αλλά δεν είμαι ακριβώς σίγουρος, μεταξύ της Ι. Τσάτσου, της Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους, και του Λογομνήμωνα, ποιά είναι η εστίαση του κειμένου.

    Επίσεις δεν είναι πολύ ξεκαθαρισμένος ο λόγος για την ύπαρξή του, εκτός από την επικεφαλίδα «μια ιστορία αγάπης». Υποθέτω βάσει του τίτλου ότι ο Λογομνήμων λειτουργεί ως συντάκτης και μας παρουσιάζει τα γραπτά της Ι. Τσάτσου, απόσπασμα από την Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, και απόσπασμα από τον Σέργιο και Βάκχο, ενωμένα με λίγα δικά του λόγια;

    Όποια και να είναι η περίπτωση, η σκηνή που στήνει ο Καραγάτσης είναι εντελώς ελλιπής σαν παρουσίαση γιατί ένα κομμάτι στην μέση έχει αφαιρεθεί, όταν καλείται ο Παυλίνος να ανέβει από την κόλαση σαν μάρτυς και σαν αποδεικτικό στοιχείο στη δίκη. Το κείμενο του Καραγάτση είμαστε υποχρεωμένοι να το παρουσιάσουμε ατόφιο, οπότε, κατά την γνώμη μου, όποιος το έκοψε έκανε βαρύ λάθος.

    • Δημήτρη, νομίζω ότι εξαντλείς τα όρια της αυστηρότητάς σου για τη συγκεκριμένη ανάρτηση του Λογομνήμωνα. Η δική μου γνώμη είναι ότι το κείμενο έτσι όπως το έχει παρουσιάσει είναι πολύ καλά δοσμένο και εστιάζει σε αυτό που ο τίτλος λέει. Η δική μου άποψη είναι ότι σωστά έχει παρουσιάσει το απόσπασμα από το έργο διότι επιθυμεί να εστιάσει ακριβώς στην αγάπη. Άλλωστε οι αναρτήσεις του είναι όλες πάρα πολύ καλές κι αξιόλογες, από τις καλύτερες που έχω διαβάσει και είναι πραγματικά στολίδια για τον ιστοχώρο.

      Διαφωνούμε λοιπόν και νομίζω ότι αν διαβάσει το σχόλιό σου ο συντάκτης της ανάρτησης καλό θα ήταν να σου απαντήσει και ο ίδιος.

      • Κώστα, πάρε το βιβλίο του Καραγάτση και διάβασε όλο το κομμάτι. Θα δεις ότι όταν ο Παυλίνος ανεβαίνει από την κόλαση, καμένος και αγνώριστος, οι Άγιοι του δίνουν την μορφή που είχε όταν τον είχε ερωτευτεί η κοπέλα, και τότε «καταλαβαίνουν γιατί» τον ερωτεύτηκε. Όλο το κείμενο αλλάζει νόημα από το κείμενο που παρέθεσε ο συντάκτης. Η γνώμη μου είναι ότι το να παραθέσει κανείς το κείμενο έτσι κομμένο, χάνοντας το νόημα του συγγραφέα, αποτελεί κατακρεούργηση ενός λογοτεχνικού αριστουργήματος.

        Αν ο Καραγάτσης δεν είχε γράψει για αυτή την ιστορία, την οποία εκείνος την έκανε ιστορία αγάπης, θα είχε ποτέ επιβιώσει η ιστορία αυτή στον βαθμό στον οποίον παρουσιάζεται;

        Διάβασε το κείμενο χωρίς το κείμενο του Καραγάτση. Νομίζω χάνει υπόσταση ιστορίας αγάπης χωρίς τον Καραγάτση. Άρα δεν θα έπρεπε να σεβαστούμε το έργο το οποίο χρησιμοποιούμε;

  2. Φίλε μου Δημήτρη, δε διαφωνώ καθόλου με την τοποθέτησή σου. Παρόλο που δεν το έχω διαβάσει το συγκεκριμένο έργο, κάτι το οποίο θα κάνω στο άμεσο μέλλον γιατί με ενέπνευσε η ανάρτηση του Λογομνήμωνα, θα συμφωνήσω μαζί σου. Όμως, ο συντάκτης της συγκεκριμένης ανάρτησης εστίασε όχι στο θέμα του λογοτεχνικού έργου, αλλά στο αιρετικό, όπως το ονομάζει, τέλος και γι’ αυτό πιθανόν να μην συμπεριέλαβε ολόκληρο το κείμενο. Άλλωστε, ο Λογομνήμων, όπως έγραψα και παραπάνω, έχει δώσει διαμάντια στον ιστοχώρο με τις αναρτήσεις του και δε νομίζω ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση είχε πρόθεση να μη σεβαστεί τον Καραγάτση.
    Η άποψή μου παραμένει ότι η ανάρτησή του είναι πάρα πολύ καλή, από τις αξιολογότερες που έχω διαβάσει. Κρατώ στο πίσω μέρος του μυαλού μου την παρατήρησή σου και νομίζω ότι μόλις το διαβάσω κι εγώ το έργο του Καραγάτση μπορούμε να επανέρθουμε και να το ξανασχολιάσουμε.

    Σε κάθε περίπτωση πάντως, μια απάντηση από το Λογομνήμων νομίζω ότι θα έλυνε τη διαφωνία μας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

  3. Θα περιμένω με χαρά να μου πεις ότι διάβασες τον Σέργιο και Βάκχο από εξώφυλλο σε εξώφυλλο, και τους δύο τόμους, για να τα πούμε εφ’ όλης της ύλης!

    Το τέλος του έργου δείχνει το Θείο Δικαστήριο όλων των Αγίων να ξεπροβοδίζει με ευχές και δάκρυα αυτήν που διάλεξε την κόλαση παρά τον παράδεισό τους. Κάθε λέξη που έχει γράψει ο Καραγάτσης είναι απαραίτητη για να εξηγήσει την στάση των Αγίων. Εφ’ όσον «ο συντάκτης της συγκεκριμένης ανάρτησης εστίασε όχι στο θέμα του λογοτεχνικού έργου, αλλά στο αιρετικό, όπως το ονομάζει, τέλος», είναι ακόμα πιο επιτακτικό να επιτρέψει στον συγγραφέα να εξηγήσει το τέλος αυτό και πως ήρθε.

    Δεν αμφιβάλλω ότι ο συντάκτης κάνει δουλειά αξιολογότατη, και ότι η πρώτη του δουλειά που έτυχε να δω περιείχε κάτι σπάνιο το οποίο με έκανε να σχολιάσω. Όπως και ο Σέργιος και ο Βάκχος ξέρουν καλά, μεγάλη η χάρη τους, κανείς δεν είναι τέλειος, και εγώ πρώτος απ’ όλους 🙂

    • Ας ελπίσουμε λοιπόν ότι ο συντάκτης της συγκεκριμένης ανάρτησης θα σου απαντήσει Δημήτρη. Μόλις βρω χρόνο θα προμηθευτώ τα δυο βιβλία και θα τα διαβάσω, γιατί κι εσύ αλλά και ο Λογομνήμων μου έχετε εξάψει τη φαντασία. Και μετά θα αρχίσουμε την κουβέντα… 😉

      Καλό σου βράδυ.

  4. Aγαπητέ Κώστα, δυστυχώς για μένα, ο Thinks έχει απόλυτο δίκιο στις καυστικές του παρατηρήσεις. Το περίμενα με φόβο, από την αρχή της δημιουργίας του δικού μου blog, να ακούσω αυτές τις αλήθειες από κάποιον, γιατί ήταν και στο βάθος και του δικού μου μυαλού. Πράγματι όταν κόβεις και ράβεις «κατά το δοκούν» μεγάλα λογοτεχνικά έργα διαπράττεις «κατακρεούργηση». Τρέμω στην ιδέα να διάβαζε αυτό το κομμάτι ο Καραγάτσης. Θα μου έκανε μήνυση όχι για κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας αλλά για αλλοίωση πνευματικής ιδιοκτησίας που ασφαλώς είναι πολύ χειρότερο. Αν και μεταξύ μας ο Καραγάτσης δε θα μου έκανε μήνυση, θα προτιμούσε να μου ρίξει κάνα δυο χαστούκια όπως έριξε στον Μελά κάποτε όταν θύμωσε με μια κριτική του.
    Φυσικά έχω αρκετά να πω στην «απολογία» μου, νομίζω όμως πως με κάλυψες ήδη. Χαίρομαι που κατάλαβες το σκεπτικό μου στην επιλογή των συγκεκριμένων κομματιών –ίσως γιατί είσαι τακτικός επισκέπτης του blog μου- ενώ σε ένα άλλο blog, στο οποίο οι επισκέπτες έχουν διαφορετικές απαιτήσεις, τα ίδια κείμενα λειτουργούν διαφορετικά.
    Επιστρέφω πάλι στο θέμα μου και συμπληρώνω σε όσα είπες εσύ, πως πράγματι θα ήθελα πολύ να παρουσιάσω όχι μόνο το στιγμιότυπο που λέει ο Thinks, όπου παρουσιάζεται ο Παυλίνος και φανερώνεται –με αίτημα της Ευδοκίας- όπως ήταν νέος και όμορφος αλλά και ένα άλλο στιγμιότυπο όταν παρουσιάζεται στο δικαστήριο η ίδια η Ευδοκία – Αθηναΐς και παίρνει και αυτή τη μορφή που είχε όταν ήταν νέα και όμορφη. Σ’ αυτό το σημείο ο Καραγάτσης αφιερώνει σχεδόν μία σελίδα για να περιγράψει την ομορφιά της Ευδοκίας, όταν το Πασχάλιο Χρονικό λέει τα ίδια σε τρεις σειρές. Αλλά πάλι ο Καραγάτσης είναι λογοτέχνης και γι’ αυτό διαβάζουμε αυτόν και όχι το Πασχάλιο Χρονικό. Λοιπόν αποφάσισα να μην βάλω αυτά τα στιγμιότυπα γιατί θα έπιαναν πολύ χώρο –εδώ ξέρω βέβαια τι θα μου ανταπαντήσει ο Thinks και θα έχει απόλυτο δίκιο.
    Πρέπει να πω πως η επιλογή των κομματιών που βάζω στο ιστολόγιό μου με απασχολεί αφάνταστα και με πονοκεφαλιάζει. Προσπαθώ -όσο μπορώ- να μην προδώσω το νόημα του συγγραφέα, και από την άλλη προσπαθώ με τα αποσπάσματα που βάζω να βγαίνει πλήρες νόημα ώστε να αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης ό,τι διαβάζει. Ίσως προδίδεται η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΗ αξία των κειμένων –σ’ αυτό ναι, θα ξανασυμφωνήσω με τον Thinks- αλλά πιστεύω πως είναι μέσα στις προσπάθειές μου να μην προδίδω το νόημα των όσων θέλει να πει ο συγγραφέας.
    Τελειώνοντας –και απλώς με αφορμή την κριτική του Thinks- θα ήθελα να πως πως όποιος κοιτάξει προσεκτικά το blog μου θα διαπιστώσει πως πουθενά δεν αναφέρεται η λέξη λογοτεχνία. Δεν είναι ένα λογοτεχνικό blog. Πουθενά δεν υπάρχουν λογοτεχνικές σελίδες δηλαδή αποσπάσματα που έχουν μόνο λογοτεχνικό ενδιαφέρον. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι α) τα αποφθέγματα (κι αυτό σηκώνει ολόκληρη κουβέντα κατά πόσο μία μεμονωμένη φράση είναι δυνατό να εκφράζει ένα συγγραφέα) και κυρίως β) οι ιστορίες (προσοχή: οι ιστορίες, όχι η Ιστορία). Άποψή μου βέβαια είναι πως μέσα από τις ιστορίες των ανθρώπων, βγαίνουν συμπεράσματα και για την Ιστορία (άλλη μεγάλη κουβέντα αυτή) κάτι που ίσως συζητήσουμε κάποια άλλη φορά.
    Κώστα, σ’ ευχαριστώ για άλλη μια φορά για την τιμή που μου έκανες –αν μου επιτρέπεις έχω σκοπό από δω και πέρα να λέω Κώστα- και βέβαια να ευχαριστήσω ξανά τον Thinks για τη σωστή του κριτική.
    ΥΓ: Πράγματι το βιβλίο «ΣΕΡΓΙΟΣ ΚΑΙ ΒΑΚΧΟΣ» είναι αριστούργημα, απολαυστικό στην ανάγνωση και ιδιαίτερα μορφωτικό. Να το διαβάσεις οπωσδήποτε.

  5. Και κάτι άλλο που ξέχασα. Πράγματι τον Καραγάτση διάβασα και σκέφτηκα πως αυτή η ιστορία αξίζει δημοσίευσης. Ο Καραγάτσης ήταν η αφορμή της ανάρτησης. Όμως μετά είδα την όλη ιστορία σα μια ιστορία ανεκπλήρωτης αγάπης. Από μόνο του το απόσπασμα του Καραγάτση -και αν ακόμα υπήρχε η δυνατότητα δημοσίευσης των δέκα σελίδων από το βιβλίο του-, δε θα το δημοσίευα. Γιατί μέσα από τον Καραγάτση η ιστορία χάνει σε ιστορική αξία αλλά αποκτάει τεράστια λογοτεχνική αξία.

    • Φίλε Θωμά, νομίζω ότι με τα σχόλιά σου αυτά θα έχεις καλύψει το Δημήτρη, που απ’ ότι φαίνεται είχε δίκιο. Πέρα από αυτό όμως, η προσωπική μου γνώμη είναι ότι η ανάρτησή σου είχε ως στόχο αυτό που περιγράφεται στον τίτλο της κι όχι στο έργο του Καραγάτση αυτό καθ’ αυτό, κι από αυτή την οπτική γωνία είναι άριστο.

      Η τιμή, Θωμά είναι όλη δική μου και νομίζω ότι για τη δουλειά που κάνεις στο ιστολόγιό σου είσαι πραγματικά αξιέπαινος. Εύχομαι μόνο να βρω χρόνο για να το «ξεφυλλίσω» ολόκληρο και να το ρουφήξω πραγματικά.

      Επί τη ευκαιρία, θα ήθελα να ρίξεις μια ματιά και στο άλλο «διαμάντι» που φιλοξενώ, το οποίο είναι του thinks και για το οποίο δεν έχουν γραφτεί σχόλια ούτε εδώ αλλά ούτε και στο δικό του ιστολόγιο. Είναι μια ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΗ ιστορία η οποία αξίζει να διαβαστεί και βεβαίως να σχολιαστεί.

  6. Θωμά, καταλαβαίνω απόλυτα, μετά από το σχόλιό σου, ότι ορμώμενος από την υπέροχη δημιουργία σε εκείνο το κεφάλαιο του Σέργιου και Βάκχου, θέλησες και να παρουσιάσεις την ιστορία αγάπης, όπως την δημιούργησε ο Καραγάτσης, αλλά και να παρουσιάσεις τι ξέρουμε για τα ιστορικά γεγονότα που την ενέπνευσαν. Ο καθένας μας βέβαια θα παρουσίαζε αυτό το διπλό στόχο με διαφορετική εκτέλεση.

    Καθώς έγραφα τα σχόλιά μου ήδη σκεπτόμουνα ότι το να παρέθετες όλο το κεφάλαιο, λόγω του μεγέθους του, θα άλλαζε την χροιά της εργασίας σου σε αυτή της αντιγραφής, και πράγματι το βρίσκω αυτό προβληματικό. Οποιαδήποτε άλλη λύση θα πρότεινα, και μπορώ να σκεφτώ μια-δυό, δεν θα αντιπροσώπευαν παρά τον δικό μου υποκειμενικό τρόπο χειρισμού, και από σεβασμό στην εργασία των άλλων δεν θα τις αναφέρω. Σε οποιαδήποτε περίπτωση πάντως το επιχείρημά σου ήταν πολύ δύσκολο, και γιατί φυσικά δεν μπορούμε να κόβουμε κείμενα με γνώμονα το βάρος τους σε κιλά (όπως προέβλεψες ότι θα έλεγα), ούτε μπορούμε να παραθέτουμε δέκα σελίδες αντιγραφής για να μοιραστούμε με τους αναγνώστες μας ένα συμπέρασμα.

    Στο τέλος, σαν αναγνώστης, και μετά από αυτή τη συζήτηση, διαλέγω να διαβάσω το κείμενό σου όχι σαν αναφερόμενο σε μια ιστορία αγάπης, αλλά σαν μια έρευνα του πως ιστορικά γεγονότα μπορούν να ερμηνευτούν και να εμπλουτιστούν λογοτεχνικά για να παρουσιάσουν συναισθήματα και σκέψεις που ανυψώνουν το ανθρώπινο πνεύμα αλλά δεν είναι πλέον από μόνα τους απαραιτήτως ιστορικά ακριβή. Και με αυτό το φως μου αρέσει η προσπάθεια και πιστεύω ότι έχει αξία για τον αναγνώστη.

  7. @ Δημήτρη και Θωμά: Εσείς οι δύο βαλθήκατε να κάνετε τη βιβλιοθήκη μου ασήκωτη. Έκανα μια έρευνα αγοράς για το συγκεκριμένο έργο του Καραγάτση και απλώς είναι θέμα ημερών η απόκτησή του. Φαντάζομαι μιλάμε για την έκδοση της Εστίας με αυτό το υπέροχο εξώφυλλο, έτσι;

    (Το λογαριασμό σε ποιόν να τον στείλω; χα,χα,χα…)

    • Κώστα, ο πατέρας μου αγόρασε το Σέργιο και Βάκχο όταν είχε πρωτοεκδοθεί, και το έχω στη βιβλιοθήκη στην Αθήνα σε ένα τόμο, δεμένο σε δερμάτινο εξώφυλλο με χρυσά γράμματα. Μετά η Εστία άρχισε να το εκδίδει σε δύο τόμους, μικρού μεγέθους, 35 σειρές στη σελίδα 8-9 λέξεις στη σειρά. Οι δύο τόμοι που έχω μαζί μου στην Ιταλία είναι λευκοί, αλλά τα τελευταία χρόνια τα εξώφυλλα έχουν μια νεοελληνική «ζωγραφιά» όπου οι δυό τους φαίνονται με μουστάκι στριφτό, και δεν είμαι σίγουρος κατά πόσον μ’ αρέσει. Μάλλον μ’ αρέσει. Αυτό που έχω εδώ είναι 474 σελίδες και 498 σελίδες, περίπου 250.000 λέξεις.

      Για μένα, ένας άλλος τίτλος αυτού του βιβλίου μπορούσε να ήταν «Η ιστορία της ρωμιοσύνης». Το έχω διαβάσει και ‘γώ δεν ξέρω πόσες φορές… είναι πάντα στο κομοδίνο μου 🙂

      • Γι’ αυτή την έκδοση μιλάω κι εγώ, με το μουστάκι το στριφτό! Θα κοιτάξω αν τα βρω αύριο στη Λαμία, αλλιώς θα τα παραγγείλω μέσω του διαδικτύου. Ίσως βέβαια το αναβάλω μέχρι την επόμενη φορά που θα βρεθώ στη Λάρισα που έχει ένα πολύ καλό βιβλιοπωλείο από το οποίο προμηθεύομαι τα βιβλία μου τα τελευταία χρόνια.

  8. Thinks, όσα γράφεις στην τελευταία παράγραφο, δεν μπορώ να πω πως τα είχα συνειδητά στο μυαλό μου αλλά τώρα βλέπω πως ταιριάζουν αρκετά με τις προθέσεις μου και ελπίζω με το αποτέλεσμα της ανάρτησης.
    Κώστα, μην παραγγείλεις ακόμα το «ΣΕΡΓΙΟΣ ΚΑΙ ΒΑΚΧΟΣ» γιατί θέλω να σου πω να αγοράσεις μαζί και την τριλογία του Καραγάτση για την Ελληνική Επανάσταση. Είναι τα εξής βιβλία: «Ο ΚΟΤΖΑΜΠΑΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΠΥΡΓΟΥ», «ΑΙΜΑ ΧΑΜΕΝΟ ΚΑΙ ΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟ» και «ΤΑ ΣΤΕΡΝΑ ΤΟΥ ΜΙΧΑΛΟΥ». Πρόκειται για ένα ΓΙΓΑΝΤΙΟ κατά τη γνώμη μου έργο. Εκεί ο φανταστικός ήρωας του Καραγάτση, Μίχαλος, βρίσκεται στην Άλωση της Τριπολιτσάς με το μέρος των Τούρκων (!), στη συνέχεια πολεμάει στο πλευρό του Κολοκοτρώνη στα Δερβενάκια (πώς το καταφέρνει αυτό μόνο ένας Καραγάτσης μπορούσε να σκεφτεί) ενώ αγωνίζεται και μαζί με τον Παπαφλέσσα στο Μανιάκι. Και ενδιάμεσα ο Μίχαλος αγαπάει, προδίδει, μπλέκεται σε ερωτικά τρίγωνα και βέβαια σχολιάζει όπως μόνο ο Καραγάτσης μπορεί, την Ελληνική Επανάσταση. Σε ένα σημείο σέρνει τα «εξ αμάξης» στον Παπαφλέσσα (έχω προγραμματίσει για το Μάρτιο μια ανάρτηση με αυτό ακριβώς το απόσπασμα). Δεν ξέρω αν ο Thinks έχει υπόψη του αυτό το βιβλίο, γνώμη μου είναι πάντως πως είναι τουλάχιστον ισάξιο με το «ΣΕΡΓΙΟΣ ΚΑΙ ΒΑΚΧΟΣ»
    ΥΓ. Όσο για το λογαριασμό που είπες, δεσμεύομαι στο πρώτο τσίπουρο που θα πιούμε μαζί να πληρώσω εγώ.

    • Θωμά, αυτή η τριλογία δεν ήταν στο ραντάρ μου και σ’ ευχαριστώ που την ανέφερες. Είναι στα κατ’ επειγόντως υπ’ όψιν!

    • Θωμά, λέω να πάρω το Σέργιο και το Βάκχο για αρχή και μετά και την τριλογία που αναφέρεις η οποία έχει ήδη καταγραφεί. Το μεγάλο μου πρόβλημα είναι ο χρόνος που δεν περισσεύει όσο κι αν κόψω από άλλες ασχολίες. Είναι και τα παιδιά μικρά ακόμα και θέλουν όλη την ώρα να είμαι από πάνω (η αλήθεια βέβαια είναι ότι περισσότερο χρόνο διαθέτει η γυναίκα μου για τα παιδιά). Σε κάθε περίπτωση πάντως, σίγουρα θα πλουτίσουν τη βιβλιοθήκη μου όλα τα βιβλία που αναφέρεις.
      Όσο για το τσίπουρο, να πιούμε όσο θες, είναι η αδυναμία μου. Και μετά να φιλοσοφήσουμε κιόλας…

  9. Διαμάντι πολλών καρατίων και η ανάρτηση και τα σχόλιά σας! Κι άλλα τέτοια θέλουμε!

    • Πράγματι, newagemama, η ανάρτηση είναι πολύ καλή. Αξίζει νομίζω να επισκεφτεί κανείς την ιστοσελίδα του Λογομνήμωνα για να διαβάσει κι άλλες τέτοιες αναρτήσεις.

  1. 23 Μαΐου 2011
  2. 6 Οκτωβρίου 2011

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: