Πιο κάτω παραθέτω δυο βίντεο (με ενσωματωμένους ελληνικούς υπότιτλους) από ομιλίες του συγγραφέα Sir Ken Robinson από τις γνωστές διοργανώσεις TED. Νομίζω ότι αξίζει να αφιερώσετε κάτι λιγότερο από 40 λεπτά του χρόνου σας, πιστέψτε με, εκτός του ότι θα γελάσετε με την καρδιά σας, θα δείτε τον κόσμο της εκπαίδευσης με τελείως διαφορετικό μάτι. Τουλάχιστον εμένα οι τοποθετήσεις του Sir Ken Robinson με βρίσκουν απολύτως σύμφωνο.

Ελπίζω ο χρόνος που αφιερώσατε να μη νιώσετε ότι σπαταλήθηκε χωρίς κάποιο κέρδος, να σας άγγιξαν όλα όσα ακούσατε αλλά και να άλλαξε κάτι μέσα σας…

(Αν όχι κερνάω καφέ όποτε βρεθείτε στα μέρη μου!)

Από το ιστολόγιο του Δημήτρη

Πριν αρκετό καιρό ο συνοδοιπόρος στα blog και καλός μου φίλος, ο Δημήτρης, βρέθηκε στη Λαμία. Κάποια στιγμή βρεθήκαμε στο Γοργοπόταμο όπου ο Δημήτρης απαθανάτιζε το σκηνικό με τη φωτογραφική του μηχανή. Κάποια στιγμή τον ρώτησα γιατί τράβηξε μια συγκεκριμένη φωτογραφία (αυτή πιο πάνω) έχοντας το πλάνο ανοιχτό και δεν έκανε ζουμ στο σημείο ενδιαφέροντος (το δεντράκι που φαίνεται πάνω στο βράχο δεξιά). Μου εξήγησε με απλά λόγια και κατάλαβα το λάθος μου. Μου είπε και κάτι καταπληκτικό: «Η διαφορά του επαγγελματία φωτογράφου με τον ερασιτέχνη είναι το γεγονός ότι ο επαγγελματίας ξέρει πια φωτογραφία να μην τραβήξει.»

Αυτό αποτέλεσε ένα πολύ καλό μάθημα για μένα για πολλούς τομείς της ζωής μου και άρχισα να βλέπω τα πράγματα με το σκεπτικό αυτό. Ο επαγγελματίας φωτογράφος δε σπαταλά ούτε χρόνο ούτε πόρους για να κάνει κάτι που δεν πρέπει, σε αντίθεση με τον ερασιτέχνη που θα το κάνει είτε για να το δοκιμάσει είτε λόγω άγνοιας. Ο επαγγελματίας δηλαδή πρέπει να διαθέτει γνώσεις, εμπειρία, εκπαίδευση και γνώσεις, εμπειρία κι εκπαίδευση! Αυτό ισχύει για όλα τα πράγματα και όλες τις εκφάνσεις της ζωής που σχετίζονται με πράγματα σοβαρά.

Άρχισα να ανασύρω στη μνήμη μου τα πολιτικά δρώμενα στην Ελλάδα της τελευταίας εικοσαετίας. Θυμήθηκα τη διαρκή υποτιθέμενη λιτότητα με τις τεράστιες παροχές στους ημέτερους. Θυμήθηκα συντάξεις που δινόντουσαν σε πεθαμένους, χρέη σε ΠΑΕ που χαρίζονταν, ομολογημένες μίζες που παραγράφονταν ως αδίκημα. Θυμήθηκα δυο τρεις μεγάλες (συνήθως γερμανικών συμφερόντων) εταιρείες που ανέλαβαν να φτιάξουν την υποδομή της χώρας γεμίζοντας το δημόσιο και τους οργανισμούς με αμφίβολης ποιότητας πανάκριβα υλικά, που μεταξύ των άλλων ενίοτε παρέκκλιναν της ευθείας γραμμής, έγερναν κάπως βρε αδερφέ κάτι πλεούμενα! Μου ήρθε στο μυαλό η αξιοποίηση των Ολυμπιακών Ακινήτων και οι διοικητικές μεταρρυθμίσεις που τάχα μου θα επανεκκινούσαν το κράτος. Η πάταξη της γραφειοκρατίας που μέρα με τη μέρα γιγαντώνεται μέσα από την πολυνομία. Το κυνήγι της διαφθοράς και η πάταξη της φοροδιαφυγής που έχει ριζώσει τόσο βαθιά που πια έχει γραφτεί στο γονιδίωμά μας ως έθνους και για να εξοντωθεί πρέπει να φύγουν οι Έλληνες από την Ελλάδα. Η Δικαιοσύνη που κινείται με ρυθμούς χελώνας. Η υγεία που ένας επίδεσμος στο νοσοκομείο κοστίζει στο κράτος όσο ένα διαμέρισμα στο Κολωνάκι. Η παιδεία που τα συστήματα αλλάζουν συχνότερα κι από τα δρομολόγια του Μετρό!

Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου νομίζω ότι τίποτα ουσιαστικό δεν έχει αλλάξει στη χώρα, το μόνο που άλλαζε ήταν τα ονόματα των θεσμών και των αρχόντων που μας κυβερνούσαν. Κι από τη ραστώνη και τη σιέστα ξαφνικά φάγαμε μια σφαλιάρα ξεγυρισμένη από τους ίδιους ανθρώπους που μέχρι χτες μας καθησύχαζαν τάζοντάς μας Ολυμπιακούς Αγώνες και Εθνική Υπερηφάνια. Από εκείνους που αντάλλαζαν νερό της λίμνης με οικόπεδα και χρέη με ομόλογα για να μας πείσουν ότι στα άδεια και υπερχρεωμένα εξαιτίας τους πορτοφόλια μας λεφτά υπάρχουν. Κι εκείνους που εξωθούσαν στα άκρα τους αδερφούς ποτίζοντας το αίμα τους με χρώμα πράσινο και μπλε και κόκκινο και ποιος ξέρει τι άλλο προκειμένου να εξασφαλίσουν πιστή πελατεία.

Όλοι αυτοί έκαναν ζουμ, κανείς δεν είδε το πλάνο ολόκληρο. Τράβηξαν τη φωτογραφία που δεν έπρεπε. Κι αυτό εκ μέρους τους προδίδει ερασιτεχνισμό, έλλειψη γνώσεων, εμπειρίας και εκπαίδευσης. Και βεβαίως ανευθυνότητα και θρασύτητα που τόλμησαν να αναγορεύσουν εαυτούς σε ειδικούς της πολιτικής και ειδήμονες του μέλλοντος.

Από την άλλη μεριά, κάθε φορά που η Βουλή ανέμενε τους νέους ενοίκους της, εμείς ως φωτογράφοι ουδέποτε δεν κρατήσαμε στα χέρια μας ευρυγώνιο φακό, παρά μονάχα το ακριβώς ανάποδο. Μονίμως είχαμε κολλημένη τη ματιά μας στον προσοφθάλμιο εστιάζοντας συνήθως κάποιο πρόσωπο και κάποιο χρώμα και ουδέποτε κάναμε τον κόπο να ανοίξουμε και τα δυο τα μάτια στο τοπίο μπροστά μας για να δούμε το πλάνο ολόκληρο. Και τώρα τρώμε τις σφαλιάρες από τον Σόιμπλε και τον κάθε Σόιμπλε. Και δεν έχει άδικο, που κοιτούσες περήφανε Έλληνα τόσα χρόνια, είναι σαν να λέει. Τρέχα τώρα πίσω από το βουλευτή σου να σου ξεπληρώσει το δάνειο και να σου βρει δουλειά που σε απέλυσαν με το έτσι θέλω! Ψήφιζες κι έδινες δύναμη στους ερασιτέχνες, κοίτα τώρα τη φωτογραφία της χώρας σου πόσο χάλια είναι…

Και το κακό είναι ότι γνωρίζοντας πια το πρόβλημα, τη μηχανή την κρατάνε ακόμα στα χέρια τους ερασιτέχνες… Οπότε εικόνα από το πλάνο συνολικά δεν πρόκειται να έχουμε, παρά μόνο αποσπασματικές και σπασμωδικές κινήσεις! Ας ευχηθούμε τουλάχιστον σήμερα το βράδυ, οι διαπραγματεύσεις που γίνονται στην Ευρώπη για το κούρεμα του χρέους να έχουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για τη χώρα.

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 22/2/2012, 8:00μμ : Μια πολύ καλή συνέχεια της συζήτησης που άνοιξε με την παρούσα ανάρτηση, μπορείτε να βρείτε στο ιστολόγιο του Δημήτρη, εδώ.

Απόσπασμα:

«Καθένας έχει το δρόμο τον εδικό του

που τόνε φέρνει στη λύτρωση – ο ένας

την αρετή, ο άλλος την κακία.

⃝

Αν ο δρόμος που οδηγάει στη λύτρωση

σου είναι η αρρώστια, η ψευτιά, η ατιμία,

χρέος σου είναι να βυθιστείς στην αρρώστια,

στην ψευτιά, στην ατιμία, για να τις νικήσεις.

Αλλιώς δε σώζεσαι.

⃝

Αν ο δρόμος που οδηγάει στη λύτρωση

σου είναι η αρετή, η χαρά, η αλήθεια,

χρέος σου είναι να βυθιστείς στην αρετή,

στην χαρά, στην αλήθεια, για να τις νικήσεις,

να τις αφήσεις πίσω σου.

Αλλιώς δε σώζεσαι.

⃝

Δεν πολεμούμε τα σκοτεινά μας πάθη με

νηφάλια, αναιμικιά, ουδέτερη, πάνω από

τα πάθη αρετή. Παρά με άλλα σφοδρότερα πάθη.

⃝

Αφήνουμε τη θύρα μας ανοιχτή στην

αμαρτία. Δε βουλώνουμε τ’ αυτιά μας να

μην ακούσουμε τις Σειρήνες. Δε δενόμαστε

από το φόβο στο κατάρτι μιας μεγάλης

ιδέας, μήτε παρατούμε το καράβι και

χανόμαστε γρικώντας, φιλώντας τις Σειρήνες.

⃝

Παρά εξακολουθούμε την πορεία μας,

αρπάζουμε και ρίχνουμε τις Σειρήνες στο

καράβι μας και ταξιδεύουν κι αυτές μαζί μας.»

 Ασκητική Ν. Καζαντζάκη – Εκδόσεις Καζαντζάκη.

∞

Αξίζει να ρίξετε μια ματιά στης Καρυάτιδας εδώ και στου Κουφετάριου εδώ.

Τί σχέση μπορεί να έχουν οι σεισμοί, το Σύμπαν, ο Θεός και οι Ιππείς του Αριστοφάνη; Διαβάστε παρακάτω…

Ένα απόγευμα μερικές μέρες πριν,  είχα στο σπίτι τον ανιψιό μου τον Ηλία. Έπαιζε μαζί με το δικό μου τον Ηλία, ώσπου κάποια στιγμή ήρθαν και οι δυο στο σαλόνι που καθόμουν και διάβαζα του Ιππείς του Αριστοφάνη. Στην αρχή νόμισα ότι ήρθαν να παίξουν και τους έκανα παρατήρηση, αλλά ο ανιψιός με ρώτησε:

- Θείε, να σου κάνουμε μια ερώτηση;

- Βεβαίως απάντησα, θεωρώντας ότι θα ξεμπερδέψω γρήγορα και θα συνεχίσω το διάβασμά μου.

- Πως γίνονται οι σεισμοί;

Η αλήθεια είναι πως σάστισα με την ερώτηση, ενώ τα δυο ξαδέρφια έκατσαν στον καναπέ δίπλα μου. Άρχισα να τους εξηγώ με απλά λόγια κι όσο η κουβέντα προχωρούσε τόσο περισσότερη έκπληξη ένιωθα από τις απορίες δυο παιδιών ηλικίας 8 και 5,5 χρονών. Μιλήσαμε για τη σύσταση της γης, τον πυρήνα, το μανδύα και το φλοιό, πάντα βεβαίως υπεραπλουστευμένα για να τα κατανοούν. Οι ερωτήσεις συνεχίστηκαν με αμείωτο ρυθμό, μιλήσαμε και για άλλα θέματα μέχρι που άρχισαν να με ρωτάνε για το διάστημα (σ.σ. εννοούσαν το Σύμπαν). Πως δημιουργήθηκε η γη, με ρώτησε ο μεγάλος κι από τι δημιουργήθηκε με ρώτησε ο μικρός.

- Δηλαδή θείε, κάποτε δεν υπήρχε η Γη; ρωτάει ο μεγάλος.

- Ναι, του απαντώ.

- Ούτε το φεγγάρι; ρωτάει ο δικός μου.

- Ούτε, απαντάω.

- Ούτε ο Άρης; λέει ο μεγάλος.

- Ούτε, ξαναλέω.

- Ούτε ο Ήλιος, λέει ξανά ο δικός μου,

- Ούτε ο Ήλιος, ούτε και τα αστέρια τους λέω.

Σταμάτησαν και προσπαθούσαν να συνειδητοποιήσουν αυτό που μόλις είχαν ακούσει. Μα πως είναι δυνατόν όλα αυτά να τα χωρέσει ένα παιδικό μυαλό; σκέφτηκα και θεώρησα σωστό να μη συνεχίσουμε άλλο τη συζήτηση γιατί τα μουτράκια τους ήταν πολύ μπερδεμένα. Κι εκεί που ήμουν έτοιμος να αλλάξω κουβέντα, ρωτάει ο μεγάλος:

- Ρε θείε, άμα δεν υπήρχε τίποτα, οι άνθρωποι που ήταν;

Πριν προλάβω να δώσω απάντηση πετάχτηκε κι ο μικρός:

- Και το διάστημα πως έγινε;

Ακολούθησε ένας δεύτερος γύρος συζήτησης, εγώ μιλούσα και οι μικροί άκουγαν με το στόμα ανοιχτό. Κάποια στιγμή προσπάθησαν να τους μιλήσω για την επικρατούσα θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης. Πάλι όσο πιο απλά μπορούσα. Λίγη ώρα αργότερα ήταν πάλι σκεπτικοί. Κι εκεί που νόμισα ότι το μυαλουδάκι τους είχε φτάσει στο μη περαιτέρω και πως ήταν αδύνατο να μπορέσει να αντιληφθεί όλα όσα είχαμε συζητήσει, πήρα μια ακόμα μεγαλύτερη έκπληξη. Ρωτάει ο μεγάλος κι αμέσως μετά ο μικρός:

- Θείε, αφού δεν υπήρχε κανένας άνθρωπος όταν έγινε η Μεγάλη Έκρηξη για να μας το πει, πως εμείς ξέρουμε ότι έγινε;

- Μπαμπά, κι αφού δεν υπήρχε κανένας άνθρωπος τότε, ποιος τα έφτιαξε όλα αυτά, ο Θεός;

Στην πρώτη ερώτηση τους έδωσα απάντηση, στη δεύτερη όχι γιατί οι απόψεις μου περί Θεού διαφέρουν από εκείνες της οικογένειας του ανιψιού μου και δε θέλησα να του δημιουργήσω εντυπώσεις που ίσως δεν πρέπει. Παρά τις παρακλήσεις του, τον παρέπεμψα στους γονείς του για απάντηση. Δεν ξέρω τι του απάντησαν, εκείνο που ξέρω είναι ότι εγώ στην ηλικία του δεν ήμουνα ικανός να δημιουργήσω τέτοιες απορίες μέσα στο μυαλό μου. Πιθανόν κανένας από τη γενιά μου δεν ήταν. Τώρα όμως, τα νέα παιδιά διαθέτουν μυαλό που είναι πολύ περισσότερο εξελιγμένο σε σχέση με εκείνο των περασμένων γενεών. Αυτό είναι κατά τη γνώμη μου εξαιρετικά ελπιδοφόρο, αρκεί η χρήση του να γίνει για καλό σκοπό και όχι για να ικανοποιήσει τη ματαιοδοξία και τη μισαλλοδοξία. Αποτελεί ίσως το καλύτερο εφόδιο για τις δύσκολες εποχές που έρχονται.

Δεν καμαρώνω μόνο για το παιδί μου και τον ανιψιό μου, καμαρώνω για όλα τα παιδιά. Κι ελπίζω. Ελπίζω ότι τα στρεβλά που μας παρέδωσαν οι γονείς μας και που εμείς που είμαστε καλομαθημένοι αδυνατούμε να διορθώσουμε, η νέα γενιά θα τα αντιμετωπίσει επιτυχώς. Θα περάσει τα δύσκολα τεστ που θα έρθουν τα επόμενα χρόνια και θα ανταπεξέρθει με σχετική ευκολία χάρη στο μυαλό τους. Άλλη ελπίδα δεν έχω για όσα βλέπω και προβλέπω να γίνονται, όχι μόνο στη χώρα μου, αλλά στον κόσμο ολόκληρο.

Κλείνοντας, παραθέτω ένα απόσπασμα από τους Ιππείς του Αριστοφάνη που με έκανε και γέλασα με την καρδιά μου, όταν πια τα δυο ξαδέρφια είχαν παραδοθεί στην αγκαλιά του Μορφέα και η φαντασία τους ταξίδευε στους όμορφους κόσμους του Σύμπαντος:

“Τολμάς και βρίζεις το κρασί, πως τάχα
δε βρίσκει ιδέες; Κι είναι άλλο, βρε, στον κόσμο
πράμα πιο δραστικό; Σαν πιεί κανένας,
πλουτίζει, βγάζει πέρα τις δουλειές του,
κερδίζει δίκες, κολυμπά στα πλούτη
κι ευεργετεί τους φίλους.”

Μετάφραση: Θρασύβουλος Σταύρου

Οι Ιππείς είναι μια σάτιρα εναντίον του δημαγωγού Κλέωνα, ενός φαύλου πολιτικού της εποχής, ο οποίος για να κατατροπωθεί θα χρησιμοποιηθεί ένας ακόμα φαυλότερος πολιτικός, ένας αλλαντοπώλης, ο Αγοράκριτος. Έχουμε δηλαδή να κάνουμε με πολιτικούς που οδηγούν στην καταστροφή και για να τους ξεφορτωθούμε χρησιμοποιούμε άλλους πολιτικούς, ακόμα χειρότερους από τους πρώτους… Θυμίζει κάτι αυτό;

Μέδουσα

Αν κοιτάξει κανείς στα λεξικά θα βρει πολλούς ορισμούς. Ένας από αυτούς λέει ότι συνείδηση είναι το σύνολο των πεποιθήσεων του ανθρώπου. Ψήφος από την άλλη είναι η προσωπική προτίμηση του ανθρώπου σε κάποιο θέμα. Ψήφος κατά συνείδηση είναι η πράξη εκείνη κατά την οποία ο άνθρωπος έχοντας επίγνωση των πραγμάτων διαλέγει το τάδε ή το δείνα. Κι αυτή η ψήφος είναι η υπέρτατη έκφραση δημοκρατίας. Και πρέπει να επιβραβεύεται… Αλλού… Γιατί εδώ η κομματική πειθαρχία είναι ανώτερο αγαθό από τη Δημοκρατία. Κι αυτό είναι κάτι που με ανησυχεί ιδιαίτερα και με θλίβει! Και με τρομάζει.

Χρησιμοποιώ παραλλαγμένο ελαφρώς τον τίτλο του βιβλίου [1] του Κορνήλιου Καστοριάδη θέλοντας να τονίσω δυο πράγματα. Το πρώτο είναι η κατάντια η δική μας, ως λαού, που έχουμε επιλέξει αλλά και ανεχόμαστε τους ασήμαντους να μας κυβερνούν. Το δεύτερο είναι οι ασήμαντοι που έχοντας χάσει κάθε μέτρο, κάθε όριο και κάθε αίσθηση ευθύνης και σοβαρότητας, προχωρούν στην απαξίωση του λαού, έχοντας βεβαίως οι ίδιο εξασφαλίσει πρώτα τα παιδιά και τα εγγόνια τους.

Επέστρεψα στο ιστολόγιό μου, παρά το γεγονός ότι βρισκόμουνα σε «άδεια» λόγω έλλειψης χρόνου, καθόσον είμαι εξαιρετικά οργισμένος με όλα όσα αποφασίζουν οι ασήμαντοι για μένα, για τα παιδιά μου, για την οικογένειά μου, για την πατρίδα μου. Οι ασήμαντοι ευθύνονται για την κατάντια του τόπου και δυστυχώς οι εξελίξεις δείχνουν ότι πριν την οριστική τους αποχώρηση θα έχουν κάνει μεγάλη και μη αναστρέψιμη ζημιά. Η χώρα θα βυθιστεί στο τέλμα της απαξίωσης, της κοινωνικής ανισότητας, της ύφεσης και της φτώχιας για πολλές δεκαετίες. Κάθε προσπάθεια που έχει καταβάλει ο Έλληνας τα τελευταία χρόνια για να δημιουργήσει, να φτιάξει, να προγραμματίσει και ονειρευτεί διαγράφεται με μια μονοκοντυλιά εξαιτίας της επικράτησης των ασήμαντων. Και προς τούτο βεβαίως, συνδράμουν ευχαρίστως και οι «εταίροι» μας της Ε.Ε. που κλαίνε κάθε βράδυ αγωνιώντας για το μέλλον μας.

Μεταξύ των άλλων, τα ασήμαντα μυαλά των ασήμαντων, αποφάσισαν να καταργήσουν τον Οργανισμό Εργατικής Κατοικίας. (Αν πάτε στην επίσημη ιστοσελίδα θα σας οδηγήσει εδώ, ρίξτε μια ματιά, αξίζει τον κόπο) Κινδυνεύουν έτσι να μείνουν προγράμματα ανέγερσης χιλιάδων κατοικιών ανολοκλήρωτα, 120.000 χιλιάδες οικογένειες να χάσουν την επιδότηση ενοικίου και 83.000 δανειολήπτες να χάσουν την επιδότηση του στεγαστικού τους δανείου, για να μη μιλήσουμε και για την απώλεια των θέσεων εργασίας των ανθρώπων που εργάζονται στον οργανισμό. Ο παραλογισμός των ασήμαντων έχει ξεχάσει κάτι βασικό: Πως ο Ο.Ε.Κ. λειτουργεί με κεφάλαια των εργαζομένων που έχει προέρθει από τη δουλειά τους. Και πως έχει ήδη αναλάβει κάποιες υποχρεώσεις (επιδότηση ενοικίου, επιδότηση επιτοκίου δανείων) και αυτές με μια υπογραφή τους εξαφανίζονται κι αφήνουν εκατοντάδες χιλιάδες κόσμου εντελώς ξαφνικά ξεκρέμαστους! Αυτή η πολιτική είναι όχι μόνο πολιτική ασήμαντων μυαλών αλλά πολιτική ανίκανων μυαλών.

Η οργή μου είναι εμφανής και έκδηλη. Δεν μπορώ πια να ανεχτώ τους ασήμαντους. Στη ζωή μου προσπαθούσα πάντα να μην έχω αρνητικότητα, αλλά τώρα πια θεωρώ ότι οι ασήμαντοι δε με εκπροσωπούν πια, δεν είναι η κυβέρνηση της χώρας μου. Είναι απλώς μια κατοχική κυβέρνηση που κοιτάζει να διασφαλίσει τα συμφέροντα όχι των πολιτών της. Κύριοι, ή μάλλον διαγράφω την προηγούμενη λέξη κι αρχίζω από την αρχή. Ασήμαντοι, εγώ πια δεν ανήκω σε αυτούς που κυβερνάτε. Οι αποφάσεις σας με αφήνουν αδιάφορο και σας κατατάσσω στους ανθρώπους που έβλαψαν τη χώρα μου. Ελπίζω, έστω και την ύστατη στιγμή να καταλάβετε σε τι δεινά οδηγείτε τον τόπο και να αλλάξετε ρότα…

Εις το επανιδείν, συμπορευτές του παραλόγου!

[1] Η άνοδος της ασημαντότητας. Κορνήλιος Καστοριάδης.

…λόγω φόρτου εργασίας.

Σε μερικές μέρες κοντά σας ξανά!

(Ελπίζω μόνο να έχουμε ακόμα το ευρώ όταν επιστρέψω και να μη μας πιάνει γέλιο κοιτώντας το μισθό μας…)

Σύμφωνα με κάποιες μελέτες, κάθε παιδί έχει δει μέχρι την ηλικία των 12 ετών περίπου 14.000 θανάτους στην τηλεόραση, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι δολοφονίες.

Τα σήριαλ και οι κινηματογραφικές ταινίες αναπαράγουν με μεγάλη ευκολία τη χρήση όπλων με σκοπό το θάνατο, ενίοτε δε ως θεία δίκη που εξιλεώνει τον πρωταγωνιστή δια της δολοφονίας. Σε πολλές δε περιπτώσεις, κάποιος κομπάρσος που εμφανίζεται για μερικά μόνο δευτερόλεπτα στην οθόνη θανατώνεται ελέω του σεναρίου. Κι έτσι στα μάτια του τηλεθεατή απαξιώνεται η ανθρώπινη ζωή. Δυστυχώς η επανάληψη των σκηνών αυτών είναι καθημερινή με αποτέλεσμα υποσυνείδητα να θεωρούμε τέτοιες συμπεριφορές ως απόλυτα φυσιολογικές. Ο δολοφονημένος όμως, ως ον, έστω κι αν είναι κομπάρσος δεν έχει καμιά αξία; Δεν γεννήθηκε από κάποια μάνα; Δεν πονάει; Δεν έχει οικογένεια; Παιδιά; Κι αν έχει, η “εκπαίδευσή” μας ως τηλεθεατές μας έχει κάνει να κοιτάμε την απώλεια της ζωής με μεγάλη απάθεια.

Σκεπτόμενος όλα αυτά και κυρίως την αγωνία του θύματος έγραψα μια μικρή ιστορία. Μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ.

Η παραπάνω εικόνα έφτασε στο ηλεκτρονικό μου ταχυδρομείο σταλμένη από τον Κώστα, τον ξάδερφό μου. Σκέφτηκα να την αναρτήσω όπως είναι, τα λόγια εδώ είναι περιττά άλλωστε. Από την άλλη όμως, πως θα μπορούσε κάποιος να μη σκεφτεί ότι σήμερα που όλα είναι επιδερμικά και η μοναδική φιλοσοφία που ζει και διαπρέπει στην πατρίδα μας είναι εκείνη του μη μόχθου, του εύκολου πλουτισμού, της απαξίας και της αδιαφορίας; Τη Δημοκρατία εμείς οι ίδιοι την έχουμε καταστρέψει προ πολλού, από τότε που στα σχολεία σταμάτησε να διδάσκεται η ελευθερία, η αξιοπρέπεια, η ευθύνη και το όραμα. Από τότε που ο Έλληνας πέταξε το ένδυμά του και ντύθηκε ραγιάς[1]. Από τότε που άρχισε να σκύβει το κεφάλι και ως άλλος Αρτέμης Μάτσας[2] έκανε φίλους τους εχθρούς του. Από τότε που αποκήρυξε τα ιδεώδη του και τα αντικατέστησε με τη μισαλλοδοξία και τον εθνικισμό. Από τότε που χωρίστηκε σε Πράσινους και Βενετούς και Ρούσσους, θαρρείς και είναι της μοίρας μας γραφτό τα χρώματα της ίριδας να μας χωρίζουν σε όλους τους αιώνες.

Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Θεωρήσαμε ότι είμαστε ξεχωριστοί, ο καθένας από εμάς, κι έτσι ξεχάσαμε το σύνολο. Ο ένας τώρα πια αποφασίζει, ο ένας ενεργεί, οι υπόλοιποι περιμένουν παθητικά λες κι ο από μηχανής θεός θα φροντίσει ακόμα και να γεμίσει την κούπα μας με νερό. Αποδεχτήκαμε θεωρίες και δήθεν φωτισμένα πνεύματα ως σωτήρες κι δεχτήκαμε αβασάνιστα να οδηγηθούμε στην κατρακύλα, χωρίς κανένα μέτρο και πάντα με ατιμωρησία των υπευθύνων. Διδάσκουμε τους πολίτες να παρανομούν, να μη σέβονται και να κλέβουν γιατί οι παράνομοι είναι εκείνοι που βλέπουν θεού πρόσωπο, οι υπόλοιποι πεθαίνουν και τη στιγμή που κλείνουν τα μάτια τους ακόμα ονειρεύονται μια καλύτερη ζωή, τη ζωή που δεν έζησαν, τη ζωή που τους άξιζε. Χάσαμε τη συνοχή μας, δανείσαμε τη φωνή μας σε εκπροσώπους, 300 όλους κι όλους, βάλαμε το λύκο να φυλάει τα πρόβατα και τώρα ζητάμε και τα ρέστα. Ποια Δημοκρατία επιζητάμε και ποια δικαιοσύνη; Αφού μόνοι μας παραδώσαμε τα κλειδιά της Δημοκρατίας στους ασήμαντους και ησυχάσαμε και τη συνείδησή μας ότι τάχα μου όλα από εδώ και μπρος θα πάνε καλά.

Δε φταίει κανείς, εσύ φταις που διαβάζεις τώρα αυτές τις γραμμές κι εγώ που τις γράφω. Γιατί μάθαμε από τους πατεράδες μας άκριτα και χωρίς σκέψη και βάσανο να ακολουθούμε αποκλειστικά και μόνο ένα από τα χρώματα της ίριδας…

∞

Ενημέρωση: Μετά από υπόδειξη του Θωμά, διαπίστωσα ότι το ρητό που αποδίδεται στον Ισοκράτη στην εικόνα πιο πάνω, δεν έχει αποδοθεί έτσι όπως ακριβώς ήταν τα λόγια του. Μια αναζήτηση στο διαδίκτυο μπορεί να σας οδηγήσει στην ακριβή του μετάφραση και βεβαίως στο ακριβές σκεπτικό του Ισοκράτη, το οποίο περιλαμβάνεται στον Αεροπαγίτικο λόγο του. Πέραν αυτού όμως, τα λόγια που εμφανίζονται στην εικόνα και τα οποία αποδίδονται στον Ισοκράτη, έτσι όπως αυτά έχουν διατυπωθεί, απεικονίζουν κατά τη γνώμη μου τη σύγχρονη κατάσταση της Δημοκρατίας στη χώρα και οι σκέψεις μου έχουν αποδοθεί ακριβώς πάνω στα λόγια αυτά.

Ο Σάρτρ είπε ότι ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος. Δε δημιούργησε μόνος του τον εαυτό του, ωστόσο από τη στιγμή που υπάρχει είναι υπεύθυνος για τις πράξεις του. Ο κάθε άνθρωπος δημιουργεί τον εαυτό του αλλά οι πράξεις του έχουν αντίκτυπο σε όλους. Δε θα μιλήσουμε βεβαίως για τον υπαρξισμό εδώ αλλά θα προσπαθήσουμε να κάνουμε μια διερεύνηση αυτού που ονομάζουμε “Στάση ζωής” και η εισαγωγή αυτή είναι ενδεχομένως η καταλληλότερη.

Καθένας από εμάς, τόσο λόγω κάποιων εξωγενών παραγόντων, όπως η παιδεία του, οι κοινωνικές συνθήκες μέσα στις οποίες ζει και δρα, οι παραδόσεις του όσο και κάποιων ενδογενών, όπως η σύνθεση του γενετικού του υλικού, διαμορφώνει κάποιες πεποιθήσεις πάνω στις οποίες εδράζει την καθημερινή του συμπεριφορά αλλά και την πορεία του στη ζωή. Άλλος πιστεύει στο Θεό κι άλλος όχι. Άλλος αν βρει ένα πορτοφόλι θα το παραδώσει στον ιδιοκτήτη του κι άλλος όχι. Κάποιος έχει ως μέσο επιβολής της γνώμης του τη βία κι άλλος το διάλογο. Όλες αυτές οι συμπεριφορές έχουν μια αιτία η οποία τις επιβάλλει, μερικές φορές δε σε σημείο ψυχαναγκασμού. Ποια θα μπορούσε λοιπόν να είναι αυτή η αιτία (αιτίες) και γιατί συμβαίνει ο άνθρωπος στην πορεία της ζωής του να απορρίπτει αξιώματα που στο παρελθόν είχε ενστερνιστεί και υπερασπιζόταν σθεναρά;

Χωρίς βεβαίως να είμαστε απόλυτοι, ένας πολύ σημαντικός παράγοντας είναι το γενετικό μας υλικό, η ουσία από την οποία έχουμε δημιουργηθεί και η οποία διαμορφώνει τόσο το φαινότυπό μας, το παρουσιαστικό μας, όσο και το χαρακτήρα μας, αν δεχτούμε ότι αυτός είναι αποτέλεσμα του δικτύου των νευρώνων μας και των διεργασιών που γίνονται μέσα σ’ αυτούς. Αυτός ο παράγοντας όμως αποτελεί μια παράμετρο που είναι δύσκολο τόσο να εξεταστεί και να διερευνηθεί όσο και να αναδιαμορφωθεί κι έτσι ίσως θα ήταν σκόπιμο να μη συμπεριληφθεί στο σκεπτικό μας παρά μόνο ως η αναφορά που έγινε εδώ.

Η οικογένεια, ως η πρώτη μορφή στοιχειώδους κοινωνικής δομής, αποτελεί το πρωταρχικό παράδειγμα για τους νέους ανθρώπους. Η μάνα κι ο πατέρας, μέσα από τη φιλοσοφία – στάση ζωής τους, περνούν, έστω και υποσυνείδητα, τη φιλοσοφία τους αυτή στους απογόνους τους. Αποτελούν το παράδειγμα το οποίο τα παιδιά μιμούνται. Τι είναι όμως εκείνο που κάνει τα παιδιά της ίδιας οικογένειας να έχουν ενίοτε διαφορετική στάση ζωής; Ίδια παραδείγματα, ίδια καθημερινότητα, παρόμοιο περίπου γενετικό υλικό, κι όμως όλοι μας έχουμε συναντήσει περιπτώσεις που αδέρφια έχουν τελείως διαφορετικές απόψεις.

Σίγουρα, μεγάλο ρόλο διαδραματίζει τόσο η παιδεία όσο και η κοινωνία. Η παιδεία μέσα από τις παρεχόμενες γνώσεις και η κοινωνία δια του αξιακού συστήματος με το οποίο λειτουργεί και υφίσταται. Στον ελληνικό χώρο, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι η παιδεία έχει σαφώς προσανατολιστεί σε εξειδικευμένα και τεχνικά ζητήματα και δεν είναι πλέον αγωγός διδαγμάτων και αξιών, οπότε η συμβολή της σίγουρα είναι μετρήσιμη αλλά είναι σχετικά μικρή. Ο κοινωνικός ιστός από την άλλη, με τα πρότυπα που προβάλλει κάθε συγκεκριμένη ιστορική περίοδο, έχει μεγαλύτερη βαρύτητα σ’ αυτό που λέμε διαμόρφωση χαρακτήρα, ο οποίος με τη σειρά του σμιλεύει τη στάση ζωής του καθενός μας. Σε μια θεοκρατούμενη για παράδειγμα κοινωνία, η φιλοσοφία της ζωής είναι εγγύτερα στο Θείο και την ενασχόληση με αντίστοιχες πρακτικές, ενώ σε μια εμπόλεμη κοινωνία, η φιλοσοφία της ζωής έχει τελείως διαφορετικό χαρακτήρα, όπως διαφορετικό χαρακτήρα θα έχει σε μια κλειστή κοινωνία ενός χωριού από ότι σε μια πλουραλιστική από άποψη θεσμών και συνηθειών κοινωνία μιας μεγαλούπολης.

Μπορεί ο άνθρωπος να συνειδητοποιήσει εύκολα και να διακρίνει τις καταβολές αυτές, ώστε να έχει τη δυνατότητα να τις φιλτράρει μέσα του και να καταλήξει στη στάση ζωής που πραγματικά επιθυμεί; Ή είναι δέσμιος των συμπεριφορών, των προκαταλήψεων και των συνθηκών που θεωρεί ότι είναι δεδομένες και δεν μπορούν να αλλαχτούν. Μπορεί ο ζωσμένος εκρηκτικά να σκεφτεί ότι ο στόχος του είναι κι αυτός άνθρωπος και μάλιστα αδερφός του; Ή θεωρεί ότι με τη στάση του επιτελεί ιερό καθήκον; Μπορεί ο υπάλληλος στην Ελλάδα να συνειδητοποιήσει ότι είναι υπηρέτης του κοινωνικού συνόλου και όχι δυνάστης του; Ότι πρέπει να εργάζεται περισσότερο και σκληρότερα από όλους τους άλλους;

Κατά καιρούς, η ιστορία έχει να επιδείξει κάποιες τάσεις που επικρατούν και οι οποίες έχουν πιστούς ακολούθους, άλλες φορές λίγους κι άλλες φορές πολλούς. Κι αυτές οι τάσεις γίνονται τρόπος ζωής ενώ μερικές φορές υιοθετούνται και κάποια χαρακτηριστικά γνωρίσματα για να υπάρχει ταυτοποίηση αλλά και διαχωρισμός από άλλες κοινωνικές ομάδες. Πολλά μπορούν να αναφερθούν ως παραδείγματα από χορτοφάγους (vegetarians) και emo μέχρι και ακραίες καταστάσεις εθνικιστών κλπ. Όλη αυτή η διαμορφούμενη κατά καιρούς φιλοσοφία προκύπτει είτε από επιστημονικά δεδομένα και εξελίξεις είτε από πολιτικές σκέψεις και σκοπιμότητες, οι οποίες διαχέονται έντεχνα στον πληθυσμό σπέρνοντας νέα κάθε φορά ήθη είτε ακόμα κι από κοσμοθεωρίες που κατά καιρούς φροντίζουν να αναζωπυρώνουν τη σφαίρα επιρροής τους έλκοντας νέους οπαδούς. Η αποδοχή όλων αυτών καθορίζει τη στάση ζωής μιας μερίδας ανθρώπων οι οποίοι δρουν κι ενεργούν σύμφωνα με τις επιταγές τους.

Η βιολογική εξέλιξη όμως του ανθρώπου και ο χρόνος που περνά αλλοιώνει αυτές τις πεποιθήσεις και τροποποιεί τη στάση ζωής. Που πήγαν όλα εκείνα τα παιδιά των λουλουδιών της δεκαετίας του 60; Γιατί ενσωματώθηκαν στο κατεστημένο; Γιατί οι επαναστάτες του Πολυτεχνείου που ευαγγελίζονταν την παιδεία και την ελευθερία τώρα πολιτεύονται και θεσμοθετούν φτιάχνοντας νόμους αντιδημοκρατικούς; Γιατί κοινωνίες ολόκληρες έχουν αλλάξει τρόπο και στάση ζωής και μάλιστα μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα; Όπως στη χώρα μας που από τη δεκαετία του 90 και μετά η χειρωνακτική εργασία και η πρωτογενής παραγωγή έγιναν είδος προς εξαφάνιση για τους ημεδαπούς; Είναι θέμα οικονομικό; Μήπως πολιτικό ή κοινωνικό; Συνδράμει και η παιδεία; Είναι συνδυασμός όλων των παραπάνω; Ή είναι κάτι άλλο, αδιόρατο, που επενεργεί στο υποσυνείδητό μας και μας οδηγεί από τη μια φιλοσοφία ζωής στην άλλη; Είναι η φυσική εξέλιξη μήπως;